Бөлім:

Молекулалық биология және биохимия

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 10 «ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Рибонуклеин қышқылы молекуласының құрылысы мен қызметтері.

§16. Рибонуклеин қышқылының құрылысы мен қызметі. БЖБ (20-мин)

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.4.1.8- рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату.

Сабақтың мақсаты:

рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажыратады және бөлім бойынша жиынтық бағалау тапсырмаларын орындайды;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

«Бұрынғы атаулар» әдісінде білім беруші бұрынғы білімін еске түсіру мақсатында тірек сөздерді ұсынады:

Жасуша

Жасуша органоидтары

Ядро, ядро шырыны

Хромосома

ДНҚ, РНҚ

«Бұрынғы атаулар» әдісінде берілген тірек сөздердің мағынасын айтады, мазмұнын сипаттайды,ой қозғайды, пікір алмасады.

Қосымша балл үшін дескриптор:

-кілт сөздердің анықтамасын сипаттайды - 3 балл;

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Оқушылардың назарын аудару

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

«Кіру билеті» әдісінде билетте берілген сұрақтарға жауап беру.

- Жасуша тіршілігінде ақпараттық РНҚ-ның маңызы қандай?

- Ақпараттық РНҚ қайда синтезделеді?

- Тасымалдаушы РНҚ мен ақпараттық РНҚ-ның айырмашылығы қандай?

- Жасуша тіршілігінде тасымалдаушы РНҚ-ның рөлі қандай?

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Билеттегі сұрақтарға жауап береді.

Қосымша балл үшін дескриптор:

-сұрақтарға жауап береді - 3 балл;

Интерактивті панель, презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019ж

68-бет

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.4.1.8- рибонуклеин қышқылы типтерінің құрылысы мен қызметтерін ажырату;

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

68-бет

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Қазіргі атаулар» әдісі

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды, атаулар бойынша топқа біріктіріледі.

Матрицалық РНҚ

Тасымалдаушы РНҚ

Рибосомалық РНҚ

Антикодон

«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады, топқа бірігіп отырады.

Қосымша балл үшін дескриптор:

-кілт сөздердің анықтамасын сипаттайды - 3 балл;

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

68-бет

Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Кинометафора» әдісі.

Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту.

Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді.

Қосымша балл үшін дескриптор:

-бейнефильмнен түсінгенін сипаттайды- 2 балл;

Интерактивті панель, презентация

https://youtu.be/wq4hFTAGatU

https://www.youtube.com/watch?v=j-ljvnUwQRA

Практикалық тапсырмалар беру

«Үштік» әдісі

Берілген тақырыпшалар туралы (құрлысы, қызметі,маңызы) туралы сипаттама беру.

1-топ Матрицалық РНҚ

2-топ Тасымалдаушы РНҚ

3-топ Рибосомалық РНҚ

Әр топ өздеріне берілген тақырыпшалардың құрлысын, қызметін,маңызын сипаттайды. Ой қозғау жүзеге асады. Бір-бірімен пікір алмасады.

Дескриптор:

- матрицалық РНҚ құрлысы мен қызметін және маңызын сипаттайды - 3 балл;

-тасымалдаушы РНҚ құрлысы мен қызметін және маңызын анықтайды - 3 балл;

-рибосомалық РНҚ құрлысы мен қызметін және маңызын атайды - 3 балл;

Интерактивті панель, презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

68-бет

А3,А4 формат қағазы, маркер

Бағалау

Білім алушыларға арналған

Жеке тапсырма:

1-тапсырма. «Семантикалық карта» әдісі

Оқулықты пайдалана отырып, ДНҚ мен РНҚ-ның белгілерін салыстырмалы түрде, берілген кестедегі бос орындарға тиісті анықтамалармен толықтырып жазыңыз.

Жазылған анықтамаларды салыстырып, ДНҚ мен РНҚ-ның белгілерін салыстыра отырып, сипаттайды.

2-тапсырма. «Суреттерді талдау» әдісі

Суретті пайдалана отырып рибасоманың құрылымындағы болып жатқан үдерістерді анықтап жазып шығыңыздар.

Кестедегі сәйкестендіру тапсырмаларын орындаңыздар.

ДНҚ-ның белгілерін жазады. РНҚ-ның белгілерін жазады.

ДНҚ мен РНҚ белгілерін салыстырып, сипаттайды.

Рибосомадағы кіші суббірдікпен үлкен суббірлік құрылымындағы үдерістерді жазып шығады.Рибонуклеин қышқылының типтері мен қызметтерін сәйкестендіреді.

Дескриптор:

- ДНҚ-ның белгілерін жазады-1 балл;

- РНҚ-ның белгілерін жазады – 1 балл;

- ДНҚ мен РНҚ белгілерін салыстырып, сипаттайды- 1 балл;

Дескриптор:

- Рибосомадағы кіші суббірдікпен үлкен суббірлік құрылымындағы үдерістерді жазып шығады – 1 балл;

- Рибонуклеин қышқылының типтері мен қызметтерін сәйкестендіреді – 1 балл;

Инетрактивті панель, презентация

Жұмыс дәптері

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

Кері байланыс «4 себеп» әдісі арқылы. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!

Жақсы!

Талпын!

Презентация

1.Мен түсіндім, себебі ...

2.Мен түсінбедім, себебі ...

3.Мен қолдана аламын, себебі ...

4.Маған тиімді болмады, себебі .../ұсыныс……..

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс

«Венн диаграммасы»

ДНҚ және РНҚ молекулалары құрлысының ұқсастықтары мен айырмашылықтарын жазып келеді.

Мұғалім оқушыларды

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың!

Жақсы!

Талпын!

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

71-бет

Белгі

ДНҚ

РНҚ

Көмірсу типі

Дезоксирибоза

Рибоза

Азотты негіздер

А,Т,Г,Ц (У болмайды)

Молекулалар құрылымы

Бір тізбекті сутекті байланыс жоқ

Жасушалары тұрған орны

Цитоплазмада,рибосомаларда,

Ішінара ядрода; ядрошықтарда және ядро шырынында

Типтердің саны

1 тип

Ұзындығы молекуладағы нуклеотидтер саны

Мыңдаған негіздерге дейін

Атқаратын қызметтері

Тұқым қуалау ақпаратын сақтайды және көбею кезінде оны еншілес жасушаларға тасымалдайды

Молекуласының тұрақтылық дәрежесі

Жаңа сутектік. Байланыс есебінен пішінін үйлесімін, өзгертуі мүмкін

Өздігінен көшірмелене алады

ДНҚ молекуласының екі еселенуі

Көмірсулар

глюкоза

клетчатка

гликоген

крахмал

мономер

полимер

суда ерімейді

суда ериді

Құрылымдық

Қор заты

Энергия көзі

Салыстыру сипаты

РНҚ

ДНҚ

азоттық негіздер

көмірсу

құрылымы

Бағалау критерийі

Тапсырма №

Дескриптор

Балл

Білім алушы

Судың тіршіліктегі маңызын көрсетеді

1

суретке сәйкес судың қасиетін анықтайды;

1

анықталған судың қасиетін сипаттайды;

1

Көмірсудың химиялық құрылымы мен қызметтері бойынша жіктейді

2

глюкоза/жасунық/гликоген/крахмалдың мономерге жататынын анықтайды;

1

глюкоза/жасунық/гликоген/крахмалдың полимерге жататынын анықтайды;

1

глюкоза/жасунық/гликоген/крахмалдың физикалық қасиетін біледі;

1

глюкоза/

жасунық/гликоген/крахмалдың қызметтерін ажыратады;

1

Биологиялық нысандарда нәруыздардың болуын анықтайды

3

тамақ сынақтарының нәтижесі бойынша қолданылатын реагентті анықтайды, нәруызға сипаттама береді;

1

Нәруыздардың құрылысына температураның әсерін зерттейді

4

Денатурация және ренатурация құбылыстарын сипаттайды, оған әсер ететін факторларды атайды;

2

ДНҚ репликациясы үдерісін сипаттайды

5

ДНҚ репликациясы ұғымына түсінік береді;

2

РНҚ типтерінің құрлысы мен

қызметтерін анықтайды

6

1,2,3 суреттерге сәйкес РНҚ түрлерінің қызметтерімен сәйкестігін анықтайды;

2

РНҚ мен ДНҚ молекулаларының құрылысын салыстырады

7

РНҚ ның азоттық негізін/көмірсу атауын/құрылымын анықтайды;

2

ДНҚ ның азоттық негізін/көмірсу атауын/құрылымын анықтайды.

Барлығы

15