Әдістемелік құрал

Тақырыбы: 1-3 сыныптарға арналған математикалық ойындар жинағы

1. ТҮСІНІКТЕМЕ ХАТ

Математикалық ойындар – оқушылардың логикалық ойлау қабілетін, зейінін, есте сақтау қабілетін арттыруға бағытталған тиімді әдістердің бірі. Бұл әдістемелік құрал 1-3 сынып оқушыларына арналған. Бұл әдістемелік құрал бастауыш сынып оқушыларына арналған математикалық ойындарды жүргізу мақсатында әзірленген.

Ойындар оқушылардың математикалық қабілеттерін арттыруға, логикалық ойлауын дамытуға және сабаққа деген қызығушылығын оятуға көмектеседі.Әр ойын оқушылардың жас ерекшеліктеріне сай таңдалып, мысалдарымен толықтырылды.

Бұл құралды қолдану нәтижесінде оқушылар:

- Математикалық білімдерін тәжірибеде қолданады;

- Логикалық ойлау қабілеттерін дамытады;

- Есептеу дағдыларын жетілдіреді;

- Шығармашылық қабілеттерін арттырады.

Ойындар сабақ барысында, сыныптан тыс жұмыстарда және үй тапсырмасын орындау кезінде пайдалануға ыңғайлы

2. МАҚСАТЫ

Математикалық ойындардың негізгі мақсаты – оқушылардың математикалық білімге деген қызығушылығын арттыру, логикалық ойлау қабілеттерін дамыту және пәнді терең меңгеруге ынталандыру.

Мақсаты:

1. Теориялық білімді бекіту:

• Оқушылардың алған білімдерін ойын арқылы қайталау, жүйелеу және бекіту.

• Сандық амалдарды дұрыс орындау дағдыларын қалыптастыру.

2. Логикалық ойлау қабілетін дамыту:

• Мәселелерді шешудің тиімді жолдарын табуға үйрету.

• Аналитикалық ойлауды дамыту арқылы шешім қабылдау дағдыларын қалыптастыру.

3. Шығармашылық қабілетті арттыру:

• Оқушылардың ой-өрісін кеңейтуге көмектесу.

• Өз бетінше ойлау және ізденуге ынталандыру.

4. Коммуникативті қабілетті дамыту:

• Бірлескен топтық ойындар арқылы ұжымдық жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.

• Ойын барысында пікір алмасу және өз көзқарасын дәлелдеуге үйрету.

5. Мотивацияны арттыру:

• Оқушылардың математикаға деген қызығушылығын ояту.

• Сабаққа белсенді қатысуды ынталандыру.

6. Есте сақтау қабілетін жақсарту:

• Математикалық ережелер мен формулаларды ойын арқылы тез жаттауға көмектесу.

7. Тапқырлық пен шапшаңдықты дамыту:

• Берілген тапсырмаларды жылдам және дұрыс шешуге үйрету.

8. Өзіндік жұмысқа баулу:

• Өз бетінше шешім қабылдап, тапсырмаларды орындауға үйрету.

9. Оқушылардың назарын тұрақтандыру:

• Ойын барысында оқушының зейінін бір тақырыпқа шоғырландыру.

10. Оқуға деген қызығушылықты арттыру:

• Сабақты бірсарынды өткізуден аулақ болу.

• Ойын арқылы сабақ атмосферасын жеңіл әрі қызықты ету.

3. МІНДЕТТЕРІ

Міндеті:

Математикалық ойындардың негізгі міндеті – оқушылардың математика пәнін игеру барысында алған білімдерін тереңдетіп, жан-жақты дамытуға ықпал ету.

Mіндеттері:

1. Оқу материалын меңгеруге көмектесу:

• Оқушылардың математикалық теорияларды түсініп, оларды тәжірибеде қолдану қабілетін қалыптастыру.

• Сандық амалдарды орындау ережелерін меңгерту.

2. Логикалық ойлауды дамыту:

• Оқушыларды логикалық есептер мен тапсырмаларды шешуге үйрету.

• Логикалық тізбектерді дұрыс құру дағдыларын қалыптастыру.

3. Есептеу дағдыларын жетілдіру:

• Қосу, азайту, көбейту, бөлу амалдарын шапшаң әрі қатесіз орындауға дағдыландыру.

• Өрнектерді шешудің тиімді тәсілдерін үйрету.

4. Шығармашылық қабілетті арттыру:

• Оқушыларды стандартты емес тапсырмаларды шешуге баулу.

• Өз бетінше ізденіп, ойын арқылы жаңашыл шешімдер табуға үйрету.

5. Оқушылардың белсенділігін арттыру:

• Сабаққа қызығушылықтарын оятып, өз еркімен қатысуға ынталандыру.

• Белсенді оқыту әдістерін қолдану арқылы оқушылардың шығармашылық белсенділігін дамыту.

6. Жұптық және топтық жұмысқа дағдыландыру:

• Командалық ойындар арқылы ұжымда жұмыс жасау дағдыларын қалыптастыру.

• Өзара пікір алмасу мен сыйластық сезімін тәрбиелеу.

7. Уақытты тиімді пайдалану:

• Белгілі бір уақыт аралығында тапсырманы шапшаң әрі дұрыс орындауға үйрету.

• Оқушыларды өз уақытын жоспарлай білуге баулу.

8. Тапқырлық пен зейінді дамыту:

• Ойын барысында жылдам шешім қабылдап, дұрыс жауап табуға үйрету.

• Нақты тапсырмаға назар аударуға дағдыландыру.

9. Өзіндік жұмысқа баулу:

• Берілген тапсырмаларды өз бетінше орындауға бағыттау.

• Шешім қабылдауда дербестікке тәрбиелеу.

10. Пәнге деген қызығушылықты арттыру:

• Оқушылардың математикаға деген қызығушылығын ойын арқылы қалыптастыру.

• Оқытудың ойын түрлері арқылы пәннің тартымдылығын арттыру.

11. Теория мен практиканы ұштастыру:

• Теориялық білімдерді тәжірибе жүзінде қолдануға дағдыландыру.

• Оқушылардың математикалық түсініктерін өмірлік жағдайлармен байланыстыру.

12. Сауатты ойлау мәдениетін қалыптастыру:

• Оқушылардың ойын нақты, дәл және дәйекті түрде жеткізуіне үйрету.

4. КҮТІЛЕТІН НӘТИЖЕ

1-3 сынып оқушыларынан күтілетін нәтижелер төмендегі кестеде көрсетілген:

1 -сынып	10-ға дейінгі сандарды қосу, азайту, салыстыру, сандарды тани білу, қарапайым есептер шығару.
2-сынып	100-ге дейінгі сандарды қосу, азайту, көбейту, бөлу, қарапайым мәтіндік есептер шығару.
3-сынып	1000-ға дейінгі сандарды қосу, азайту, көбейту, бөлу, бөлшектер, күрделі мәтіндік есептерді шығару.

5. МАТЕМАТИКАЛЫҚ ОЙЫН ТҮРЛЕРІ (105 ОЙЫН)

1-СЫНЫП ОЙЫНДАРЫ (35 ОЙЫН)

1. Сандарды ата

Мысалы: Мұғалім 1-ден 10-ға дейін сандарды көрсетеді. Оқушы дұрыс санды атауы керек.

2. Артық санды тап

Мысалы: Мұғалім 5, 7, 9, 12 сандарын айтады. Оқушы артық санды анықтайды (12).

3. Кім жылдам?

Мысалы: Мұғалім 3+2=? деп сұрайды. Бірінші болып дұрыс жауап берген оқушы жеңеді.

4. Қай сан жасырылған?

Мысалы: Мұғалім 1, 2, __, 4 деп айтады. Оқушы жасырын тұрған санды табады (3).

5. Сан тізбегі

Мысалы: 1, 3, 5, __, 9. Оқушы келесі санды табады (7).

6. Орнын тап

Мысалы: Тақтаға 5 сан жазылады: 2, 4, 1, 3, 5. Оқушы сандарды дұрыс ретімен орналастырады.

7. Жұп және тақ сандар

Мысалы: Мұғалім санды айтады. Оқушы жұп немесе тақ екенін анықтайды.

8. Қосу ойыны

Мысалы: 3+4=? Оқушы дұрыс жауабын айтады.

9. Азайту ойыны

Мысалы: 7-2=? Оқушы дұрыс жауабын айтады.

10. Қай сан үлкен?

Мысалы: Мұғалім 6 мен 8 сандарын көрсетеді. Оқушы үлкен санды айтады (8).

11. Сандарды салыстыр

Мысалы: 7 және 5 сандары берілген. Оқушы '>' белгісін қояды.

12. Геометриялық пішіндер

Мысалы: Шаршы, үшбұрыш, дөңгелек көрсетіледі. Оқушы дұрыс атайды.

13. Логикалық тізбек

Мысалы: 2, 4, 6, __, 10. Оқушы дұрыс санды айтады (8).

14. Сиқырлы сан

Мысалы: Мұғалім 3 санды ойлайды. Оқушылар сұрақ қою арқылы санды табады.

15. Санға дейін санау

Мысалы: Мұғалім 1-ден 10-ға дейін санап шығады, бірақ бір санды өткізіп жібереді. Оқушы қай сан жоқ екенін табады.

16. Қосу және азайту тренажері

Мысалы: Мұғалім бірнеше қосу немесе азайту амалдарын айтады, оқушылар дұрыс жауапты жазады.

17. Домино ойыны

Мысалы: Оқушылар қосу мысалдарын жалғастыра отырып, домино ойынын ойнайды.

18. Сағатты тап

Мысалы: Мұғалім сағаттағы уақытты көрсетеді, оқушылар уақытты айтады.

19. Пазл құрастыру

Мысалы: Сандар жазылған пазл бөліктерін дұрыс ретімен орналастырады.

20. Сиқырлы қорап

Мысалы: Қораптың ішінде бірнеше зат бар. Оқушы санап, нәтижені айтады.

21. Бір санды ойла

Мысалы: Мұғалім бір сан ойлайды, оқушылар сұрақ қою арқылы санды табады.

22. Танграм ойыны

Мысалы: Берілген пішіндерді құрастыру арқылы жаңа пішіндер жасау.

23. Жасырын сан

Мысалы: 10-нан аз сандарды ойластырып, жасырын санды табу.

24. Сандық баспалдақ

Мысалы: 1-ден 10-ға дейін сандарды ретімен орналастыру.

25. Айырмашылықты тап

Мысалы: Екі суреттен айырмашылықты табу.

26. Түсін тап

Мысалы: Мұғалім түсті пішін көрсетеді, оқушылар түсті атайды.

27. Екі санның қосындысын тап

Мысалы: Мұғалім 4 және 5 сандарын көрсетеді. Оқушы дұрыс қосындысын айтады (9).

28. Үлкен немесе кіші?

Мысалы: Мұғалім екі санды көрсетеді, оқушы үлкенін немесе кішісін атайды.

29. Сандық басқатырғыш

Мысалы: Оқушы бірнеше санды дұрыс ретімен орналастырады.

30. Дөңгелек сандар

Мысалы: 10-ға дейінгі сандарды дөңгелекке орналастыру.

31. Сандарды бояу

Мысалы: Мұғалім сандарды көрсетеді, оқушылар жұп сандарды көкке, тақ сандарды қызылға бояйды.

32. Қандай пішін?

Мысалы: Оқушыларға үшбұрыш, шаршы, шеңбер көрсетіледі. Оқушы дұрыс жауабын айтады.

33. Сан кубиктері

Мысалы: Кубикті лақтырып, түскен санды атау.

34. Жасырын мысал

Мысалы: 4+__=7. Оқушы жасырын санды табады (3).

35. Сан шеруі

Мысалы: Оқушылар 1-ден 10-ға дейін сандарды ретімен айтады.

2-СЫНЫП ОЙЫНДАРЫ (35 ОЙЫН)

1. Қосындыны тап

Мысалы: Мұғалім мысал айтады: 24+16=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (40).

2. Сан қатары

Мысалы: Сандар берілген: 25, 30, __, 40. Оқушы жетіспейтін санды табады (35).

3. Өрнекті шеш

Мысалы: 35-18=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (17).

4. Екі таңбалы сандарды салыстыр

Мысалы: Мұғалім 48 және 52 сандарын көрсетеді. Оқушы '>' немесе '<' белгілерін қояды.

5. Жасырын сан

Мысалы: 45+__=60. Оқушы жасырын санды табады (15).

6. Кесте толтыру

Мысалы: Сандарды қосу және азайту арқылы бос орындарды толтырады.

7. Геометриялық фигуралар

Мысалы: Мұғалім фигураларды көрсетеді, оқушы оның атауын және бұрыштарын атайды.

8. Қай сан артық?

Мысалы: 34, 56, 29 сандарын көрсетеді. Оқушы ең үлкен санды атайды (56).

9. Сандарды реттеу

Мысалы: 54, 32, 67 сандары беріледі. Оқушы сандарды өсу ретімен орналастырады.

10. Шамаларды салыстыру

Мысалы: Оқушыға ұзындықтар беріледі: 25 см және 40 см. Қайсысы ұзын екенін анықтайды.

11. Санды жасыру

Мысалы: 30-15=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (15).

12. Сиқырлы квадрат

Мысалы: Торға сандарды дұрыс орналастыру арқылы қосындыны табады.

13. Кім жылдам?

Мысалы: Мұғалім бірнеше мысал айтады, оқушылар тез жауап береді.

14. Қосу және азайту тренажері

Мысалы: Мысал: 43+12=? Оқушы жауабын табады (55).

15. Логикалық тізбек

Мысалы: 6, 12, 18, __. Оқушы тізбекті жалғастырады (24).

16. Сағатты оқу

Мысалы: Сағаттағы уақытты көрсетіп, оқушы уақытты айтады.

17. Ақша санау

Мысалы: Оқушылар тиындардың жалпы сомасын табады.

18. Сандарды бөлу

Мысалы: 24-ті 4-ке бөліңіз. Оқушы дұрыс жауабын айтады (6).

19. Қалдықпен бөлу

Мысалы: 25-ті 4-ке бөлгенде қалдықты анықтайды (1).

20. Сандарды топтау

Мысалы: 20, 30, 40 сандарын 10-дық жүйе бойынша топтастырады.

21. Танграм ойыны

Мысалы: Фигуралардан жаңа пішіндер жасау.

22. Сандарды салыстыру

Мысалы: 78 және 89 сандарын салыстырып, '>' белгісін қояды.

23. Құпия сан

Мысалы: Мұғалім сан ойлайды, оқушы сұрақ қою арқылы санды табады.

24. Математикалық домино

Мысалы: Оқушылар мысалдарды дұрыс жалғастырады.

25. Айырмашылықты тап

Мысалы: Екі есепті салыстырып, айырмашылығын анықтайды.

26. Сиқырлы өрнек

Мысалы: Мұғалім өрнекті жасырады: __+25=50. Оқушы жасырын санды табады (25).

27. Кестені толтыр

Мысалы: Қосу және азайту амалдарымен бос орындарды толтырады.

28. Есеп шығару

Мысалы: Мәтіндік есеп беріледі, оқушы шешімін табады.

29. Қай фигура?

Мысалы: Үшбұрыш, төртбұрыш немесе дөңгелек көрсетіледі. Оқушы дұрыс жауабын айтады.

30. Периметрді есептеу

Мысалы: Тік төртбұрыштың қабырғалары беріледі, оқушы периметрін табады.

31. Сандарды бояу

Мысалы: Жұп сандарды көкке, тақ сандарды қызылға бояйды.

32. Үшбұрыштар құрастыру

Мысалы: Қағаздан үшбұрыштарды қиып, олардан жаңа фигуралар жасайды.

33. Сан шеруі

Мысалы: Оқушылар сандарды ретімен атайды.

34. Геометриялық мозаика

Мысалы: Әртүрлі пішіндерден сурет құрастырады.

35. Сан ойыны

Мысалы: Мұғалім сан ойлайды, оқушы бірнеше сұрақ қою арқылы санды табады.

3-СЫНЫП ОЙЫНДАРЫ (45 ОЙЫН)

1. Қосындыны тап

Мысалы: 48+27=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (75).

2. Сан тізбегі

Мысалы: Мысалы: 105, 110, __, 120. Оқушы жетіспейтін санды табады (115).

3. Екі таңбалы сандарды қосу

Мысалы: 54+37=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (91).

4. Сандық пирамида

Мысалы: Өрнек арқылы пирамиданы толтырады (15, 30, 45).

5. Геометриялық фигуралар ауданы

Мысалы: Тік төртбұрыштың ұзындығы мен енін пайдаланып ауданын табады.

6. Қалдықпен бөлу

Мысалы: 37-ні 5-ке бөлгенде қалдықты анықтайды (2).

7. Логикалық есеп

Мысалы: Үш дос 12 алманы бөлісті. Әрқайсысы неше алма алды?

8. Уақытты есептеу

Мысалы: Сағат 14:00-де пойыз шықты, 3 сағаттан кейін қай уақыт болады?

9. Есептерді салыстыру

Мысалы: 78+25 және 100-23. Қайсысы үлкен екенін анықтайды.

10. Сан тізбегін аяқта

Мысалы: 120, 130, __, 150. Жетіспейтін санды табады (140).

11. Периметрді табу

Мысалы: Тік төртбұрыштың қабырғалары 6 см және 4 см. Периметрін табады (20 см).

12. Өрнектерді шеш

Мысалы: 250+75-100=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (225).

13. Сан қатары

Мысалы: 5, 10, 15, __. Оқушы келесі санды табады (20).

14. Ұзындықты салыстыру

Мысалы: 45 см және 50 см. Оқушы үлкенін табады.

15. Шеңбердің ұзындығы

Мысалы: Диаметрі 14 см болса, шеңбер ұзындығын табады.

16. Көбейту ойыны

Мысалы: 7×8=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (56).

17. Бөлшектерді ата

Мысалы: 1/2, 1/4, 3/4. Оқушы бөлшектерді атайды.

18. Ақша санау

Мысалы: Оқушы 1000 теңгелік банкноттарды есептейді.

19. Сиқырлы квадрат

Мысалы: Сандарды дұрыс орналастырады.

20. Логикалық өрнек

Мысалы: 10+__=20. Оқушы жасырын санды табады (10).

21. Теңдеу шешу

Мысалы: 3x+5=20. Оқушы x мәнін табады (5).

22. Массаны салыстыру

Мысалы: 2 кг және 500 г. Оқушы үлкен мәнді айтады.

23. Уақыт аралығын есептеу

Мысалы: Сабақ 10:30-да басталып, 45 минутқа созылады. Қай уақытта аяқталады? (11:15).

24. Жасырын санды тап

Мысалы: 64-__=28. Оқушы жасырын санды табады (36).

25. Айырмашылықты есепте

Мысалы: 94-58=? Оқушы дұрыс жауабын табады (36).

26. Көбейту және бөлу

Мысалы: 56:8=? Оқушы дұрыс жауабын айтады (7).

27. Екі амалмен есеп

Мысалы: 48+32-25=? Оқушы дұрыс жауабын табады (55).

28. Сандарды салыстыру

Мысалы: 453 және 345 сандарын салыстырады.

29. Қалдықпен бөлу

Мысалы: 54-ті 7-ге бөледі (қалдық 5).

30. Пайыздарды есептеу

Мысалы: Санның 25%-ын табу.

31. Геометриялық фигуралардың бұрыштарын атау

Мысалы: Үшбұрыштың бұрыштарын анықтайды.

32. Уақытты өлшеу

Мысалы: Қанша минут бар: 1 сағат 15 минутта? (75 минут).

33. Теңдеу шешу

Мысалы: 2x+10=30. Оқушы x мәнін табады (10).

34. Айналу симметриясы

Мысалы: Фигураның симметрия осін анықтайды.

35. Санның жартысын табу

Мысалы: 48-дің жартысын табады (24).

36. Өрнектерді шешу

Мысалы: 120-50+30=? Оқушы дұрыс жауабын табады (100).

37. Периметрді есептеу

Мысалы: Үшбұрыштың қабырғалары 5 см, 6 см және 7 см. Периметрін табады (18 см).

38. Үлес есептеу

Мысалы: 60 кг-дың 1/4 бөлігін табады (15 кг).

39. Екі таңбалы сандарды көбейту

Мысалы: 12×9=? Оқушы дұрыс жауабын табады (108).

40. Шамаларды салыстыру

Мысалы: 2 л және 2000 мл. Оқушы тең мәнді анықтайды.

41. Сандық басқатырғыш

Мысалы: 5, 15, __, 35. Жетіспейтін санды табады (25).

42. Бұрыштарды өлшеу

Мысалы: Транспортир арқылы бұрыштарды өлшейді.

43. Айырмашылықты табу

Мысалы: 154-79=? Оқушы дұрыс жауабын табады (75).

44. Логикалық ойын

Мысалы: Төрт санның қосындысы 100. Қай сандар? (25+25+25+25).

45. Қосарланған өрнек

Мысалы: (45+35)-20=? Оқушы дұрыс жауабын табады (60).

6. ҚОРЫТЫНДЫ

Ойын арқылы оқыту – оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыратын тиімді әдістердің бірі. Ойын арқылы оқыту – білім беру процесінде оқушылардың танымдық белсенділігін арттыруға бағытталған заманауи әдіс. Бұл әдіс баланың психологиялық, интеллектуалдық және әлеуметтік дамуына оң әсер етеді. Сонымен қатар, ойындар баланың интеллектуалдық және эмоционалдық дамуына ықпал етеді.

Ойын арқылы оқытудың мәні:

Ойын арқылы оқыту – балалардың білімін бекітуге, жаңа ақпаратты оңай қабылдауға және ойлау қабілетін дамытуға көмектесетін әдіс. Ойын баланың эмоционалдық жағдайын жақсартып, оқу процесіне деген қызығушылығын арттырады.

7. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. ҚР Білім беру стандарты (2023 ж.)

2. Ахметова З. 'Математиканы оқыту әдістемесі'

3. Мұхамбетова А. 'Логикалық ойындар жинағы'

4. Интернет материалдары