1-СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА БІЛІМ БЕРУДЕГІ ТИІМДІ ӘДІС-ТӘСІЛДЕР

(Әдістемелік құрал)

Кіріспе

Бастауыш мектеп – білім берудің алғашқы және ең маңызды кезеңдерінің бірі. Әсіресе 1-сыныпта оқушының оқу, жазу, сөйлеу, тыңдау дағдылары қалыптаса бастайды. Бұл кезеңде мұғалім оқушылардың жас ерекшелігін, психологиялық жағдайын және қызығушылығын ескере отырып, сабақты тиімді ұйымдастыруы қажет.

1-сынып оқушылары үшін сабақ қызықты, түсінікті және ойын түрінде өткенде ғана бала білімді жақсы қабылдайды. Сондықтан сабақ барысында түрлі ойын элементтерін, көрнекі құралдарды және шығармашылық тапсырмаларды қолдану өте маңызды.

Бұл әдістемелік құралдың мақсаты – 1-сынып оқушыларына білім беруде қолданылатын тиімді әдіс-тәсілдерді көрсету және мұғалімдерге практикалық көмек беру.

1-сынып оқушыларының жас ерекшеліктері

1-сынып оқушылары – мектепке жаңа келген, ойыннан оқу әрекетіне енді ғана бейімделіп жатқан балалар. Олардың зейіні тұрақсыз болады, сондықтан сабақта түрлі қызықты тапсырмалар мен ойындар қолдану қажет.

Оқушылардың жас ерекшеліктеріне тән негізгі қасиеттер:

- Қозғалысқа белсенді болуы

- Ойын арқылы тез үйренуі

- Сурет пен көрнекілікті жақсы қабылдауы

- Қысқа әрі нақты тапсырмаларды жақсы орындауы

- Мадақтауды қажет етуі

Сондықтан мұғалім сабақ барысында оқушыларды жиі мадақтап, олардың өзіне деген сенімін арттыруы тиіс. Әр баланың қабілетін ескеріп, жеке жұмыс түрлерін де ұйымдастыру маңызды.

Оқытуда қолданылатын тиімді әдіс-тәсілдер

Ойын әдісі

Ойын – бастауыш сыныптағы ең тиімді әдістердің бірі. Ойын арқылы балалар жаңа білімді тез қабылдайды және есте жақсы сақтайды.

Мысалы:

«Кім жылдам?» ойыны – мұғалім тақтаға бірнеше сөз жазады. Оқушылар сол сөздерді буынға бөліп немесе дыбыстық талдау жасайды.

«Артық сөзді тап» ойыны – берілген сөздердің арасынан мағынасы бөлек сөзді табу.

«Сөз құрастыр» ойыны – әріптерден жаңа сөздер құрастыру.

Бұл ойындар оқушылардың ойлау қабілетін дамытады.

Көрнекілік әдісі

Көрнекілік әдісі бастауыш сыныпта өте маңызды. Оқушылар жаңа тақырыпты суреттер, карточкалар, плакаттар арқылы жақсы түсінеді.

Мысалы:

- Сурет бойынша әңгіме құрастыру

- Суретке қарап сөйлем айту

- Сурет арқылы жаңа сөз үйрену

Көрнекілік әдісі оқушылардың есте сақтау қабілетін арттырады.

Сұрақ-жауап әдісі

Сұрақ-жауап әдісі оқушылардың ойлау және сөйлеу қабілетін дамытады. Мұғалім сабақ барысында түрлі сұрақтар қойып, балалардың өз ойын айтуына мүмкіндік береді.

Мысалы:

- Бұл мәтін не туралы?

- Кейіпкер кім?

- Сен осы жағдайда не істер едің?

Осындай сұрақтар оқушылардың ойлауын дамытады.

Шығармашылық тапсырмалар

Шығармашылық жұмыстар балалардың қиялын дамытады.

Мысалы:

- Сурет бойынша әңгіме құрастыру

- Қысқа мәтін жазу

- Рөлдік ойындар ұйымдастыру

Бұл жұмыстар арқылы оқушылар өз ойын еркін жеткізуге үйренеді.

Сабақта қолданылатын жұмыс түрлері

1-сыныпта келесі жұмыс түрлері жиі қолданылады:

- Дыбыстық талдау жасау

- Сөзді буынға бөлу

- Сөйлем құрастыру

- Мәтінді түсініп оқу

- Көшіріп жазу

- Диктант жазу

Осындай тапсырмалар арқылы оқушылардың оқу және жазу дағдылары қалыптасады.

Қорытынды

Бастауыш сыныпта оқыту барысында мұғалім әр баланың қабілетін ескеріп, түрлі әдіс-тәсілдерді қолдануы қажет. Ойын, көрнекілік, шығармашылық тапсырмалар арқылы оқушылардың білімге деген қызығушылығы артады.

1-сыныпта берілген білім – болашақтағы оқу жетістігінің негізі. Сондықтан мұғалім оқушыларға сапалы білім беріп қана қоймай, олардың білімге деген сүйіспеншілігін қалыптастыруы керек.