Әдістемелік құрал

1-СЫНЫПТА ОҚУ ДАҒДЫСЫН ДАМЫТУ ӘДІСТЕРІ

Кіріспе

Бастауыш сынып – баланың білімге деген алғашқы қадамы қалыптасатын маңызды кезең. Әсіресе 1-сыныпта оқушылардың оқу дағдысын қалыптастыру мұғалімнің басты міндеттерінің бірі болып табылады. Оқу дағдысы дұрыс қалыптасса, оқушы басқа пәндерді де жеңіл меңгереді.

Оқу – тек әріптерді қосып оқу ғана емес. Ол – мәтінді түсіну, ойды жеткізу, дұрыс әрі мәнерлеп оқу сияқты бірнеше дағдының жиынтығы. Сондықтан бастауыш сынып мұғалімі оқушылардың оқу жылдамдығын ғана емес, мәтінді түсіну қабілетін де дамытуы керек.

Бұл әдістемелік құралда 1-сынып оқушыларының оқу дағдысын дамытуға арналған тиімді әдіс-тәсілдер мен жұмыс түрлері қарастырылған.

1-сынып оқушыларының оқу дағдысын қалыптастыру

1-сыныпта оқушылар алдымен әріптермен танысады, дыбыстарды ажыратады және буындап оқуды үйренеді. Осы кезеңде оқушыларға жеңіл мәтіндер, қысқа сөйлемдер және суреттер арқылы оқыту тиімді болады.

Оқу дағдысын қалыптастыру барысында мұғалім келесі жұмыстарды ұйымдастыруы керек:

- Дыбыстарды дұрыс айтуға үйрету

- Буындап оқуды қалыптастыру

- Қысқа мәтіндерді түсініп оқуға дағдыландыру

- Сұрақтарға жауап беру арқылы мәтінді талдау

Осы жұмыстар жүйелі жүргізілген жағдайда оқушылардың оқу дағдысы біртіндеп дамиды.

Оқу дағдысын дамытуға арналған әдіс-тәсілдер

Көрнекілік әдісі

Көрнекілік әдісі бастауыш сынып оқушылары үшін өте тиімді. Суреттер, карточкалар, түрлі кестелер арқылы оқушылар мәтінді тез түсінеді.

Мысалы:

- Сурет бойынша мәтін оқу

- Суретке қарап әңгіме құрастыру

- Сурет арқылы жаңа сөздерді түсіндіру

Бұл әдіс оқушылардың есте сақтау қабілетін арттырады.

Ойын арқылы оқыту

Бастауыш сынып оқушылары ойын арқылы тез үйренеді. Сондықтан сабақ барысында түрлі ойындарды қолдану маңызды.

Мысалы:

«Жоғалған әріпті тап» ойыны – мұғалім сөз жазады, бірақ бір әріпті қалдырып кетеді. Оқушылар сол әріпті табады.

«Кім тез оқиды?» ойыны – қысқа мәтінді дұрыс әрі жылдам оқыған оқушы жеңімпаз болады

«Сөз құрастыр» ойыны – берілген әріптерден жаңа сөздер құрастыру.

Бұл ойындар оқушылардың қызығушылығын арттырып, оқу процесін жеңілдетеді.

Жұптық және топтық жұмыс

Сабақ барысында жұптық және топтық жұмыстар ұйымдастыру да тиімді. Оқушылар бір-бірімен пікір алмасып, бір-біріне көмектеседі.

Мысалы:

- Бір оқушы оқиды, екіншісі тыңдайды

- Топпен мәтінді талдау

- Сұрақтарға бірлесе жауап беру

Бұл жұмыс түрлері оқушылардың қарым-қатынас дағдыларын дамытады.

Сабақта қолданылатын тапсырмалар

1-сыныпта оқу дағдысын дамыту үшін келесі тапсырмалар жиі қолданылады:

- Буындарды қосып оқу

- Қысқа сөйлемдерді оқу

- Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру

- Суретке қарап әңгіме айту

- Мәтінді рөлге бөліп оқу

Осындай тапсырмалар оқушылардың оқу қабілетін жетілдіреді.

Қорытынды

1-сыныпта оқу дағдысын қалыптастыру – мұғалімнің ең маңызды міндеттерінің бірі. Оқушылардың жас ерекшеліктерін ескере отырып, ойын, көрнекілік және шығармашылық тапсырмаларды қолдану сабақтың тиімділігін арттырады.

Дұрыс ұйымдастырылған сабақ нәтижесінде оқушылар мәтінді түсініп оқуға, өз ойын айтуға және білімге қызығушылық танытуға үйренеді. Сондықтан бастауыш сынып мұғалімі әр сабақты қызықты әрі мазмұнды өткізуге ұмтылуы қажет.