Бөлім:

Көбею

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 11 «а» ҚГБ

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Сперматогенез бен оогенезді салыстыру.

§22.Спермотогенез бен оогенезді салыстыру.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

11.2.1.2 - сперматогенез бен оогенездің айырмашылығын түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

сперматогенез бен оогенездің айырмашылығын түсіндіреді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

"Екі дұрыс және бір қате"

Мақсаты: Дұрыс пен қатені ажырату арқылы сыни ойлау қабілетін дамыту.

Тапсырма:

Төмендегі сипаттамалардың екеуі дұрыс, біреуі қате. Қайсысы қате екенін табыңыз.

Мысал:

"Гаметогенез митоз арқылы жүреді."

"Овогенезде бір ғана аналық жасуша түзіледі."

"Мейоз генетикалық әртүрлілікке әкеледі."

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Тапсырма жауабы:

Қате: "Гаметогенез митоз арқылы жүреді."

Дұрыс: "Овогенезде бір ғана аналық жасуша түзіледі," "Мейоз генетикалық әртүрлілікке әкеледі."

Дескриптор:

Қате мәлімдемені дұрыс анықтайды – 2 балл.

Дұрыс мәлімдемелерді анықтап, түсіндіреді – 2 балл.

Негіздеме береді – 1 балл.

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

Оқушылардың назарын аудару

«Екі сурет, бір сұрақ» әдісі

Мақсаты: Сперматогенез бен оогенездің айырмашылықтары мен ұқсастықтарын визуалды түрде салыстыру.

Тапсырма:

Тақтаға сперматогенез және оогенез процестерін көрсететін екі сурет (немесе диаграмма) іліп қойыңыз.

Сұрақ: "Бұл екі процестің қандай ұқсастықтары және айырмашылықтары бар?"

Әр топ суреттерді қарап, ойларын жазбаша түрде ұсынады.

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Сперматозоидтың пішіні бейімделгіштікке ие:

Сперматозоидтың басындағы арнайы ферменттер жұмыртқа жасушасының қабығын "ерітіп", ұрықтануға мүмкіндік береді. Оның құйрығы сперматозоидқа жылдам қозғалу үшін қажет.

Жұмыртқа жасушасының өміршеңдігі қысқа:

Әйелдің жұмыртқа жасушасы овуляциядан кейін шамамен 24 сағат бойы өміршең болады. Егер осы уақыт ішінде ұрықтану болмаса, ол жойылады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Ұқсастықтар:

Екеуі де мейоз процесі арқылы жүреді.

Гаметалар түзіледі.

Айырмашылықтар:

Сперматогенез кезінде 4 сперматозоид, ал оогенезде 1 жұмыртқа жасушасы түзіледі.

Сперматозоидтар үздіксіз түзіледі, ал жұмыртқа жасушалары шектеулі.

Дескриптор:

Екі процестің 2-3 ұқсастығы жазылған – 2 балл;

Кемінде 3 айырмашылық дұрыс көрсетілген – 3 балл;

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

https://www.youtube.com/watch?v=2cFzM3YO3io

Сабақтың мақсатын таныстыру

11.2.1.1. - адам гаметогенезін түсіндіру;

Оқу мақсаты бойынша

Дәйек сөз немесе цитата:

"Өмірдің жалғасуы – тек гаметалардың түзілуі мен ұрықтанудың үйлесімділігінде."

— Эрнст Геккель

"Гаметалар – болашақ өмірдің іргетасын қалап, ұрпақтар арасындағы көпір болып табылады."

— Жан Батист Ламарк

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Гаметогенез

Сперматогенез

Овогенез

Мейоз

Гаметалар

Ұрықтану

Аналық жасуша

Сперматозоид

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Адам гаметогенезінің (сперматогенез және оогенез) фазаларын сипаттап, олардың кезеңдерін түсінеді; Практикалық дағдылар: Гаметогенез процестерін зерттеп, талдайды және салыстырмалы диаграмма құрастырады; Функционалдық сауаттылық: Гаметогенездің адам өмірі мен түрдің жалғасуындағы маңызын түсіндіріп, оның бұзылуының ықтимал салдарын болжайды;

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Егер... болса» әдісі (What If…)

Мақсаты: Оқушылардың функционалдық сауаттылығын және сыни ойлау қабілетін дамыту.

Тапсырма:

Оқушылардан келесі сұрақтарға жауап беруін сұраңыз:

"Егер сперматозоидтардың саны өте аз болса, бұл адам өміріне қалай әсер етеді?"

"Егер оогенез процесінде полярлы денелер түзілмесе, қандай салдары болуы мүмкін?"

Әр топ жауаптарын постер немесе қысқаша эссе түрінде таныстырады.

Жауап үлгісі:

Егер сперматозоид саны аз болса: Ұрықтану мүмкіндігі төмендейді, бұл бедеулікке әкелуі мүмкін.

Егер полярлы денелер түзілмесе: Жұмыртқа жасушасының энергиясы жеткіліксіз болады, бұл ұрық дамуын бұзады.

Дескриптор:

Проблеманы түсіндіру және оның салдарын болжау – 3 балл;

Жауапты ғылыми дәлелдермен негіздеу – 2 балл;

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

Практикалық тапсырмалар беру.

«Гаметогенез зертханасы» әдісі (Lab Simulation)

Мақсаты: Оқушыларға гаметогенез процестерін зерттеп, талдау арқылы практикалық дағдыларды дамыту.

Тапсырма:
Оқушыларға гаметогенездің әр фазасын сипаттайтын микроскоп суреттері немесе дайын схемалар беріледі.

Әр топ сперматогенез немесе оогенез процесінің схемасын құрастырып, әр қадамның маңызын сипаттайды.

Соңында әр топ өз схемасын сыныпқа таныстырады.

Жауап үлгісі:

Сперматогенез схемасы:

Пролиферация → Мейоз I → Мейоз II → Жетілген сперматозоидтар.

Оогенез схемасы:

Пролиферация → Мейоз I → Полярлы денелер түзілуі → Мейоз II (ұрықтанғанда аяқталады).

Дескриптор:

Процестің кезеңдерін дұрыс сипаттайды – 3 балл;

Әр кезеңнің маңызын логикалық түсіндіреді – 2 балл;

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

Бағалау

«Маңызды ма?» әдісі (Why is it Important?)

Мақсаты: Гаметогенездің адам өміріндегі және эволюциядағы маңызын түсіндіру.

Тапсырма:

Сұрақ қойыңыз:

"Неліктен табиғатта сперматозоидтар көп мөлшерде түзіледі, ал жұмыртқа жасушасы шектеулі?"

Оқушылар жауапты шағын эссе немесе презентация түрінде дайындайды.

Жауап үлгісі:

Сперматозоидтар саны көп, өйткені олардың ұрықтандыру мүмкіндігін арттыру қажет.

Жұмыртқа жасушасының саны шектеулі, өйткені ол мол энергия қоры мен қорғаныс қабатымен қамтамасыз етілген.

Дескриптор:

Гаметалардың саны мен ерекшеліктерін түсіндіру – 3 балл;

Жауапты эволюциялық тұрғыдан дәлелдеу – 2 балл;

Интерактивті панель

Презентация

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

«Гаметаның дауысы» әдісі

Мақсаты:

Сабақ тақырыбын оқушылардың шығармашылық көзқараспен қорытындылауын қамтамасыз ету және процестердің негізгі ерекшеліктерін түсіндіру.

Тапсырма:

Сабақ соңында әр оқушы сперматозоид немесе жұмыртқа жасушасының атынан бір сөйлеммен өз рөлін сипаттайды.

Мысал:

«Мен – сперматозоидпын, жылдамдығым – менің артықшылығым!»

«Мен – жұмыртқа жасушасымын, өмірдің негізін құрамын!»

Оқушы жауабы:

Оқушылар сперматозоид немесе жұмыртқа жасушасының негізгі ерекшеліктерін еске түсіреді.

Бір сөйлеммен жасушаның рөлі мен сипаттамасын шығармашылық тұрғыда жеткізеді.

Сперматозоид:

«Мен – сперматозоидпын, мен көппін, және жылдамдығым – менің басты артықшылығым!»

«Менің міндетім – жұмыртқаға жету және ұрықтандыру!»

Жұмыртқа жасушасы:

«Мен – жұмыртқа жасушасымын, мен жалғызбын, бірақ маған табиғат бар керегімді берген!»

«Мен – жаңа өмірдің негізін құрамын және энергиямды ұрықтың дамуына арнаймын!»

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Үйге: 2 тоқсанда өтілген тақырыптар мен оқу мақсатын қайталау.

2 тоқсанда өтілген тақырыптар мен оқу мақсаттарын қайталайды.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

Сипаттамасы

Сперматогенез

Оогенез

Орналасу орны

Аталық бездердегі ұрық түтікшелерінде жүреді.

Аналық бездерде жүреді.

Басталуы

Жыныстық жетілу кезеңінде басталады.

Ұрықтық даму кезінде басталып, жыныстық жетілуден кейін жалғасады.

Ұзақтығы

Өмір бойы тұрақты жүреді.

Шектеулі (менопаузаға дейін).

Нәтижесі

Бір сперматогонийден 4 сперматозоид түзіледі.

Бір оогонийден 1 жұмыртқа жасушасы және 3 полярлы дене түзіледі.

Процесс кезеңдері

Пролиферация → Өсу → Мейоз I → Мейоз II → Сперматидтің жетілуі.

Пролиферация → Өсу → Мейоз I → Полярлы дене түзілуі → Мейоз II (ұрықтанғанда аяқталады).

Жасушалардың саны

Сперматозоидтар миллиондап түзіледі.

Бір етеккір циклінде бір жұмыртқа жасушасы жетіледі.

Маңызы

Ұрықтандыру үшін көптеген қозғалғыш жасушалар береді.

Энергияға бай және дамуға қажетті барлық материалдары бар жасуша түзеді.

1. Сперматогенез

2. Оогенез

3. Эмбрион

4. Мейоз

5. РНҚ

6. Көбею

7. Грааф көпіршігі

1. Аналық жыныс безі — жұмыртқалықтағы жарылуға дайын, пісіп жетілген көпіршікті фолликул.

2. Жоғары молекулалық байланыс, нуклеин қышқылдарының типі.

3. Барлық тірі организмдердің өсіп өнуін белгілі бір түрдің сақталуын қамтамасыз ететін күрделі биологиялық процесс.

4. Аталық және аналық жыныс жасушаларынын қосылуы нәтижесінде пайда болады.

5. Жетіліп келе жатқан жыныс жасушаларының (гаметалардың) бөлінуінен хромосомалар санының азаюы.

6. Аналық жұмыртқа жасушасының түзілуі.

7. Аталық жыныс жасушаларының түзілуі.

Жұмыртқа жасуша

Сперматозоидты

Құрылысы

Жұмыртқа жасушасы цитоплазмамен қоршалған ядродан және оны мөлдір қабық пен фолликула қорғап тұрады

Түзілетін жері

Аталық жыныс безі

Өлшемі

Сперматозоидпен салыстырғанда үлкен. Өлшемі 0,15 тен 0,2мм дейн болады.

Өндірілген саны

бір менструалды кезеңде тек бір жасуша бөлінеді

Температура

тіршілік әрекетін сақтау үшін дене температурасынан 2 градусқа төмен болуы қажет

Тіршілігі

Сперматозоид тіршілігі қысқа. Жатырға түскенен кейін 3-5 күн тіршілігін жалғастыра алады.

Заттардың алмасуы

белсенді