Тақырып бойынша 11 материал табылды

§24.Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі.

Материал туралы қысқаша түсінік

11.2.3.1 - бағаналы жасушалардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіру;

Материалдың қысқаша нұсқасы

11 ҚГБ сынып №34

ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«» КММ
(білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары

Практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі.

§24.Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі.

(Сабақ тақырыбы)

Бөлім:	«Өсу және даму»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы: 11 «а»	Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:	Практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі. §24.Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы. Этикалық аспектісі.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты	11.2.3.1 - бағаналы жасушалардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіру;
Сабақтың мақсаты:	бағаналы жасушалардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіреді;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

"Қай жерде, қалай?" әдісі

Мақсаты: Оқушыларды бағаналы жасушалардың ағзадағы орнын және олардың жұмысын түсінуге баулу.

Тапсырма: Бағаналы жасушалар қай жерде және қалай жұмыс істейді?

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Бағаналы жасушалар: Олар ағзада әр түрлі мүшелерде және тіндерде кездеседі. Эмбриондық бағаналы жасушалар ұрықтан кейінгі алғашқы даму кезеңінде кездеседі, ал сомалық бағаналы жасушалар ересек ағзада, мысалы, сүйек, ми немесе тері тіндерінде кездеседі.

Жұмыс істеу тәсілі: Бағаналы жасушалар белгілі бір тіндердің немесе мүшелердің қалпына келуін қамтамасыз ету үшін қайта жаңаруға және жасушалардың жаңа түрлеріне дамуға мүмкіндік береді.

Дескриптор:

Бағаналы жасушалардың ағзадағы орнын дұрыс түсіндіру — 3 балл.

Олардың жұмыс істеу тәсілдерін түсіндіру — 2 балл.

Жауаптың ғылыми дәлдігі — 1 балл.

Интерактивті панель

Презентация

Биология 11-сынып, Автор: А.Ф.Ковшарь, Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева, Б.Т.Ибраимова, С.А.Куприй, Алматы «Атамұра» баспасы 2020 ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

«Мәселелі оқыту әдісі»

Мақсаты: Оқушылардың нақты өмірлік жағдайларды шешуге қабілетін арттыру.

Мәселелі сұрақ:

Неліктен бағаналы жасушалар жарақаттанған мүшелерді қалпына келтіру үшін маңызды, бірақ олардың қолданылуы кейбір этикалық мәселелерді тудырады?

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Қысқаша жауап:

Бағаналы жасушалар тіндерді қалпына келтіруге көмектеседі (жүрек, жүйке, тері). Бірақ эмбриондық жасушаларды қолдану этикалық пікірталас тудырады, себебі эмбрионды бұзу қажет болуы мүмкін.

Дескриптор:

Бағаналы жасушалардың практикалық қолданылуын сипаттайды – 1 балл

Этикалық мәселелерді анықтайды – 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Сабақтың мақсатын таныстыру

11.2.3.1 - бағаналы жасушалардың мамандану үдерісін және олардың практикалық қолданылуын түсіндіру;

(Көрнекілік үшін)

Дәйек сөз немесе цитата:

«Бағаналы жасушалардың мүмкіндіктері үлкен болашаққа жол ашады, бірақ оларды қолдану этикалық мәселелерді туындатуы мүмкін.»

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Қайта жаңару мүмкіндігі:

Бір бағаналы жасуша 1 миллионға жуық арнайы жасушаға айнала алады.

Медицинадағы төңкеріс:

Бағаналы жасушаларды қолдану арқылы ғалымдар жасанды тері, шеміршек және жүрек тіндерін өсіре алады.

Эмбрионсыз технология:

Ғалымдар тері жасушаларын қайта бағдарламалап, эмбрионсыз бағаналы жасушалар жасауға қол жеткізді.

Қанша жасуша қажет?

Тек 1000 бағаналы жасуша бүкіл қан жүйесін қалпына келтіре алады.

Этикалық балама:

Сомалық бағаналы жасушалар науқас ағзасынан алынып, өзіне қайта енгізіледі, бұл этикалық мәселелерді айналып өтеді.

Ағза қалпына келтіру:

Бағаналы жасушаларға сүйенген терапия арқылы жүйке жүйесін, тіпті зақымдалған ми тіндерін қалпына келтіруге болады.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Бағаналы жасушалардың қолданылуы мен этикалық мәселелерін білу.

Практикалық дағдылар: Бағаналы жасушаларды этикалық тұрғыдан қолдануды меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Этикалық мәселелерді ескере отырып, бағаналы жасушаларды қолдану.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

"Жасушалық деңгейде түсіндіру" әдісі

Мақсаты:

Тақырыпты жасуша деңгейінде қарастыру арқылы оқушылардың биологиялық процестерді терең түсінуіне көмектесу.

Тапсырма:

Суретте бағаналы жасушалардың практикада қолдану мысалдары мен олардың этикалық аспектілері көрсетілген. Әр жағдайды анықтап, бағаналы жасушалардың жасушалық деңгейдегі рөлін қысқаша сипаттаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Практикада қолданылуы:

Терапия: Бағаналы жасушалар зақымдалған ұлпаларды қалпына келтіру үшін пайдаланылады.

Мүшелерді қалпына келтіру: Жасушалар жаңа ұлпаларға жіктеліп, зақымдалған мүшелерді алмастырады.

Генетикалық аурулар: ДНҚ өзгерістерін түзетуге арналған жасушалар қалыптастырылады.

Этикалық аспектілері:

Эмбрионалды жасушалар: Эмбриондарды зерттеу этикалық даулар тудырады.

Соматикалық жасушалар: Этикалық тұрғыдан қауіпсіз, бірақ шектеулі қолдану мүмкіндігі бар.

Дескриптор:

Бағаналы жасушалардың әр қолдану аймағын дұрыс анықтайды – 2 балл

Жасушалық деңгейдегі рөлін қысқаша сипаттайды – 2 балл

Этикалық мәселелерді нақты түсіндіреді – 2 балл

Интерактивті панель

Презентация

Практикалық тапсырмалар беру.

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мақсаты: Оқушылардың ақпаратты талдау, салыстыру және қорытындылау дағдыларын дамыту.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ

https://wordwall.net/ru/resource/84828759

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

"Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы"

Мақсаты: Оқушылардың бағаналы жасушалардың практикалық қолданылуы туралы түсінігін бағалау.

Оқушылар бағаналы жасушалардың медицинада, биотехнологияда және зерттеулерде қалай қолданылатынын түсініп, «1», «2», «3» деңгейінде бағалайды.

1 – Бағаналы жасушалардың қолданылуын түсінбеймін.

2 – Бағаналы жасушалардың қолданылуын білемін, бірақ толық түсінбеймін.

3 – Бағаналы жасушалардың барлық қолданылуын толық түсінемін және олардың маңызын бағалай аламын.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§25.Дезоксирибонуклеин қышқылының тосын мутациялары-генетикалық үдеріс-репликация қатесі.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Тақырып	Мазмұны
Бағаналы жасушалардың практикада қолданылуы	Бағаналы жасушалар медицинада және биотехнологияда әртүрлі ауруларды емдеуде, зақымдалған тіндер мен мүшелерді қалпына келтіруде кеңінен қолданылады.
Бағаналы жасушалардың мамандану үдерісі	1. Мамандану – бағаналы жасушалардың түрлі жасушаларға, тіндерге немесе органдарға дамуы. 2. Бағаналы жасушалар дифференцияланып, түрлі тіндер мен мүшелердің жасушаларын құра алады.
Бағаналы жасушалардың қолданылуы	1. Тіндерді қалпына келтіру – зақымдалған тіндер мен мүшелерді қалпына келтіру үшін бағаналы жасушалар трансплантацияланады. 2. Ұзақ өмір сүру – жасушалардың әртүрлі ауруларға қарсы күресу қабілетін арттыру, мысалы, жүрек аурулары, Паркинсон ауруы және диабет. 3. Жаңарту және регенерация – жаңа тіндер мен мүшелерді жасау, трансплантациялауға мүмкіндік береді.
Этикалық аспектісі	Бағаналы жасушаларды қолданудың этикалық мәселелері бар, әсіресе эмбриондық бағаналы жасушаларды қолдану мәселесі. 1. Эмбриондарды қорғау – эмбриондық бағаналы жасушаларды алу үшін эмбриондарды пайдаланудың моральдық мәселелері. 2. Адам құқықтары – бағаналы жасушалармен тәжірибелер жүргізуде адам құқықтарының сақталуы маңызды. 3. Қоғамдық пікір – бағаналы жасушаларды пайдалану мен зерттеулердің әлеуметтік қабылдауы мен реттелуі.
Қорытынды	Бағаналы жасушалардың медицинада қолданылуы көптеген мүмкіндіктерге жол ашады, бірақ бұл үдерістердің этикалық аспектілері мен заңды шектеулері де маңызды болып табылады. Эмбриондық және соматикалық бағаналы жасушалардың қолданылуы қоғамда және ғылымда үлкен пікірталас тудырады.

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Тапсырма 1: Мәселелі жағдайға негізделген тапсырма (Case-based task)

Сұрақ:
"Бағаналы жасушалар арқылы зақымданған тіндерді қалпына келтіру бойынша клиникалық тәжірибеде қандай қиындықтар туындауы мүмкін? Бұл қиындықтарды шешудің жолдарын талдаңыз."

Дұрыс жауап:

Қиындықтар:

Трансплантациядан кейін иммундық жүйенің жасушаларды қабылдамауы.

Жасушалардың қажетті мөлшерде және сапада болмауы.

Бағаналы жасушаларды өндірудің жоғары құны.

Шешу жолдары:

Пациенттің өз соматикалық жасушаларын пайдалану.

Индукцияланған бағаналы жасушалар технологиясын жетілдіру.

Бағаналы жасушаларды өндіру шығындарын төмендету үшін автоматтандыру.

Дескриптор:

Қиындықтарды анықтайды (1 балл).

Шешу жолдарын нақты түсіндіреді (2 балл).

Қорытынды жасайды (1 балл).
Барлығы: 4 балл.

Тапсырма 2: Зерттеуге негізделген тапсырма (Research-based task)

Сұрақ:
"Бағаналы жасушалардың регенеративті медицинада қолдану нәтижелерін зерттеңіз. Олардың қандай ауруларды емдеуде қолданылғанын талдаңыз."

Ауру түрі	Бағаналы жасушаларды қолдану нәтижелері
Жүрек аурулары
Нейродегенеративті аурулар
Тері жарақаттары

Дұрыс жауап:

Жүрек аурулары: Бағаналы жасушалар жүрек бұлшықетін қалпына келтіреді, инфаркт салдарын азайтады.

Нейродегенеративті аурулар: Паркинсон және Альцгеймер сияқты аурулардың симптомдарын жеңілдетеді.

Тері жарақаттары: Күйіктерді емдеуде тері жасушаларын қалпына келтіру үшін қолданылады.

Дескриптор:

Кестені дұрыс толтырады (2 балл).

Әр аурудың емделу салдарын түсіндіреді (2 балл).

Қорытынды жасайды (1 балл).
Барлығы: 5 балл.

Тапсырма 3: Практикалық шешімге бағытталған тапсырма (Solution-based task)

Сұрақ:
"Бағаналы жасушалардың этикалық мәселелерін шешу үшін қандай шаралар қолданылуы мүмкін? Тиімді шешімдер ұсыныңыз."

Дұрыс жауап:

Шаралар:

Эмбриондық бағаналы жасушалардың орнына индукцияланған бағаналы жасушаларды (iPSC) пайдалану.

Қоғамдық пікірді ескере отырып, заңдық және этикалық нормаларды жетілдіру.

Ғылыми зерттеулерде ашықтықты қамтамасыз ету және халыққа ақпарат беру.

Дескриптор:

Ұсынылған шараларды дұрыс сипаттайды (2 балл).

Этикаға байланысты мәселелерді түсіндіреді (2 балл).

Қосымша дәлелдер келтіреді (1 балл).
Барлығы: 5 балл.

Тапсырма 4: Болжау тапсырмасы (Predictive task)

Сұрақ:
"Бағаналы жасушаларды қолдану болашақта қандай әлеуметтік және этикалық мәселелер туындатуы мүмкін? Бұл мәселелерді шешу жолдарын болжаңыз."

Дұрыс жауап:

Мүмкін мәселелер:

Бағаналы жасушалардың тек ауқатты адамдарға қолжетімді болуы.

Эмбриондық жасушаларды қолдану арқылы этикалық пікірталастардың күшеюі.

Технологияны коммерцияландыру нәтижесінде әлеуметтік теңсіздіктің артуы.

Шешу жолдары:

Бағаналы жасушалардың өндіріс құнын төмендету.

Әлеуметтік теңдікке бағытталған бағдарламаларды енгізу.

Ғылыми қауымдастық пен қоғам арасындағы коммуникацияны жақсарту.

Дескриптор:

Болашақ мәселелерді болжайды (2 балл).

Әлеуметтік және этикалық аспектілерді талдайды (2 балл).

Қорытынды жасайды (1 балл).
Барлығы: 5 балл.

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Биология Сабақ жоспары 11 сынып

12.01.2025

191

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз