Бөлім:

«Жасушалық цикл»

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 10 «а»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез.

§26.Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.2.1 - өсімдіктер мен жануарлардағы гаметалардың қалыптасу ерекшелігін түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

өсімдіктер мен жануарлардағы гаметалардың қалыптасу ерекшелігін түсіндіреді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

"Құпия сөз" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың өсімдіктер мен жануарлардағы гаметогенез және оның кезеңдері туралы білімін тексеру.

Тапсырма:

Берілген құпия сөздерді пайдаланып, жануарлар мен адамның гаметогенез кезеңдерін қысқаша сипаттаңыз.

Құпия сөздер:

Сперматогенез: "Еркек"

Овогенез: "Әйел"

Пролиферация: "Бөліну"

Өсу: "Даму"

Пісіп-жетілу: "Аяқталу"

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауабы:

"Жануарларда гаметогенез сперматогенез (еркек гаметалары) және овогенез (әйел гаметалары) түрінде өтеді. Пролиферация кезеңінде жасушалар бөлінеді, өсу кезеңінде дамиды, ал пісіп-жетілу кезеңінде толық гаметалар қалыптасады."

Дескриптор:

Құпия сөздерді дұрыс қолданады – 1 балл

Гаметогенездің негізгі кезеңдерін сипаттайды – 1 балл

Жануарлардағы гаметалар түзілудің ерекшеліктерін түсіндіреді – 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

«Мәселелі оқыту әдісі»

Мақсаты: Оқушылардың нақты өмірлік жағдайларды шешуге қабілетін арттыру.

Мәселелік тапсырма:

Суретте өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез процестері көрсетілген.

Сұрақ: Егер өсімдіктерде спорогенез процесі дұрыс жүрмесе, бұл олардың көбеюіне және экожүйедегі орнына қалай әсер етеді? Өз жауабыңызды негіздеңіз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауабы:

Спорогенез процесі бұзылса, гаплоидты споралар түзілмейді, бұл гаметофиттің дамуын тоқтатады.

Соның салдарынан ұрпақтар пайда болмайды, өсімдіктің популяциясы азаяды немесе мүлдем жойылады.

Мысалы, қырықжапырақ тәрізді өсімдіктерде спора түзілмесе, көбею циклы аяқталмай, түрдің экожүйедегі рөлі бұзылады.

Дескриптор:

Спорогенез процесінің бұзылуының әсерін дұрыс сипаттады – 2 балл.

Экожүйеге әсерін мысалмен түсіндірді – 2 балл.

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.2.2.1 - өсімдіктер мен жануарлардағы гаметалардың қалыптасу ерекшелігін түсіндіру;

(Көрнекілік үшін)

Дәйек сөз немесе цитата:

«Спорогенез және гаметогенез – өсімдіктердің ұрпақ қалдыру және түрлердің сақталуындағы маңызды кезеңдер.»

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Спорогенез үдерісі:

Спорогенез нәтижесінде споралар түзіледі. Олар қолайсыз жағдайларда өсімдіктің тіршілігін сақтайды.

Гаметангиялар:

Өсімдіктердің аналық және аталық гаметалары арнайы органдарда (архегоний мен антеридийде) қалыптасады.

Мейоздың рөлі:

Спорогенез кезінде мейоз өтеді, нәтижесінде гаплоидты споралар пайда болады.

Тозаң түзу:

Аталық гаметалар тозаң түйіршіктерінде, ал аналық гаметалар тұқым бүршігінде дамиды.

Споралардың төзімділігі:

Қырықжапырақ сияқты өсімдіктердің споралары мыңдаған жылдар бойы тіршілік қабілетін сақтай алады.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Митоз, мейоз, спорофит, гаметофит, диплоидты, гаплоидты, гаметалар, зигота, споралар, зиготалық редукция, спорогенез, микроспорогенез, мегаспорогенез, мегаспорангилер, микроспорангилер, тозаң түтікшесі.

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез үдерістері туралы білу.

Практикалық дағдылар: Өсімдіктердегі гаметалардың қалыптасу ерекшеліктерін зерттеу.

Функционалдық сауаттылық: Өсімдіктер мен жануарлардағы гаметалардың қалыптасу ерекшеліктерін түсініп, олардың тұқымқуалаушылықтағы рөлін бағалау.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

"Жасушалық деңгейде түсіндіру" әдісі

Мақсаты:

Тақырыпты жасуша деңгейінде қарастыру арқылы оқушылардың биологиялық процестерді терең түсінуіне көмектесу.

Тапсырма:

Суретте өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез кезеңдері көрсетілген. Осы процестердің жасушалық деңгейдегі механизмдерін сипаттаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Спорогенез:

Жасушалық деңгейде:

Спорангийдегі диплоидты жасушалар мейоз арқылы гаплоидты спораларға айналады.

Споралар митоз арқылы гаметофиттер түзеді.

Гаметогенез:

Жасушалық деңгейде:

Аталық гаметофитте микроспоралар митозбен сперматозоид түзеді.

Аналық гаметофитте мегаспоралар митоз арқылы жұмыртқа жасушасын қалыптастырады.

Дескриптор:

Спорогенез процесін түсіндіреді – 2 балл

Гаметогенездің жасушалық механизмін сипаттайды – 2 балл

Процестердің рөлін нақтылайды – 2 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Практикалық тапсырмалар беру.

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мақсаты: Оқушылардың ақпаратты талдау, салыстыру және қорытындылау дағдыларын дамыту.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан.

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ

https://wordwall.net/ru/resource/84818863

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

"Спора мен гамета шкаласы"

Мақсаты: Оқушылардың өсімдіктердегі спорогенез бен гаметогенез туралы түсінігін бағалау.

Оқушылар споралар мен гамета жасалуының әртүрлілігі туралы өз түсініктерін «1», «2» немесе «3» деңгейінде бағалайды.

1 – Өсімдіктердегі спорогенез мен гаметогенез туралы толық түсінігім жоқ.

2 – Өсімдіктердегі спорогенез мен гаметогенездің негізгі кезеңдерін білемін, бірақ кейбір тұстарда шатасамын.

3 – Өсімдіктердегі спорогенез және гаметогенез туралы толық әрі нақты түсінігім бар.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§27.Онкологиялық өспелердің пайда болуы. §28. Обыралды жағдайдың пайда болуына себепші факторлар.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Тақырып

Мазмұны

Спорогенез

Спорогенез – өсімдіктердің жыныс жасушалары, яғни споралардың қалыптасуы. Бұл үдеріс мейоз арқылы жүреді және нәтижесінде диплоидты ағзаның гаплоидты споралары пайда болады.

Споралар

Спора – бұл өсімдіктің көбеюіне қатысатын бір клеткалы жыныс жасушасы. Споралар өсімдіктерде көбеюдің негізгі жолы болып табылады, өйткені олар жаңа өсімдіктердің дамуына мүмкіндік береді.

Гаметогенез

Гаметогенез – өсімдіктерде жыныс жасушаларының, яғни гаметалардың қалыптасу процесі. Өсімдіктерде бұл процесс шаң тозаң мен жұмыртқалардың дамуымен жүреді.

Өсімдіктердегі спорогенез

1. Спорогенез – споралар қалыптасатын процесс. Өсімдіктерде споралар аналық және аталық органдарда мейоз процесі арқылы пайда болады.
2. Споралар гаплоидты болып табылады және олар жаңа өсімдіктерді дамыту үшін қажет.

Өсімдіктердегі гаметогенез

1. Аталық гаметогенез: Аталық ағзаларда шаң тозаңдар гаметогенез нәтижесінде пайда болады.
2. Аналық гаметогенез: Аналық ағзаларда жұмыртқалар дамып, бір жұмыртқа гаметасы қалыптасады.

Гаметалардың қалыптасу ерекшеліктері

1. Мейоздың рөлі: Спорогенез мен гаметогенез үдерістерінде мейоз маңызды рөл атқарады. Мейоз арқылы диплоидты жасушалардан гаплоидты споралар мен гаметалар пайда болады.
2. Жыныстық көбею: Гаметалар ұрықтану процесінде қосылып, жаңа ұрпақтың пайда болуына мүмкіндік береді.

Қорытынды

Өсімдіктерде спорогенез және гаметогенез процесі маңызды болып табылады, өйткені олар өсімдіктердің көбеюін қамтамасыз етеді. Споралар мен гаметалардың қалыптасуы арқылы өсімдіктер жаңа ұрпақтар шығарады.

Процесс

Сипаттама

Микроспорогенез

Мегаспорогенез

Спорогенез

Гаметогенез

Процесс

Сипаттама

Микроспорогенез

Микроспоралардың аталық гаметаларға айналуы

Мегаспорогенез

Мегаспоралардың аналық гаметаларға айналуы

Спорогенез

Споралардың түзілу процесі

Гаметогенез

Споралардан жыныс жасушаларының түзілу процесі