§28.Қазакстанның жер қойнауы байлықтары

Бірқадам
алғаәдісі

Ойқозғаусұрағы
СұрақҚазақстандақандайпайдалықазбаларбар
олардыңорналасқанорындарыменқолданусалалары
қандай

Жауап
Қазақстан—пайдалықазбаларғабаймемлекетЕлдіңжер
қойнауындаәлемдікмаңызыбарқазбаларқорларышоғырланған
Қазақстанпайдалықазбаларғабайланыстыәлемдікрейтингтерде
жоғарыорындарғаие

Дәйексөзнемесецитата
ҚазақстанРеспубликасының
Конституциясыныңбабытармағы
Жержәнеоныңқойнауысукөздері
өсімдіктерменжануарлардүниесібасқада
табиғиресурстармемлекетменшігінде
боладыЖердіжәнетабиғиресурстарды
пайдаланушарттарыментәртібізаңмен
белгіленеді
ҚазақстанРеспубликасыныңЖер
қойнауыжәнежерқойнауынпайдалану
туралыкодексібап
Жерқойнауы–пайдалықазбалардыңтау
жыныстарыныңжәнебасқада
минералдықресурстардыңорналасқан
табиғиқоймасыЖерқойнауынпайдалану
салаларыэкономиканыңәртүрлі
секторларындаминералдықшикізат
базасынқамтамасызетугебағытталған

Қазақстандағыпайдалықазбалардыңорындарын
жәнеқолданусалаларынанықтау
Қазакстанныңжер
қойнауыбайлықтары

Құндылық
жасампаздықжәнежаңашылдық
Теориялықбілім
Қазақстандағыпайдалы
қазбалардың
орындарынжәне
қолданусалаларын
сипаттайды
Практикалық
дағдылар
Қазақстандағыпайдалы
қазбалардың
орындарынжәне
қолданусалаларын
анықтайды
Функционалдық
сауаттылық
Қазақстандағыпайдалы
қазбалардың
орындарынжәне
қолданусалаларын
түсіндіреді

Қызықты
деректер
Әлемдегіеңіріуранқоры
Қазақстануранөндіруденәлемде
біріншіорындатұрЕлдеәлемдікуран
қорының данастамышоғырланған
алөндіріскөлемібойынша ғажуық
үлескеие
Жезқазғанмысөндіруорталығы
Жезқазғанмыскенорындарыәлемдегі
еңірікенорындарыныңбіріболып
табыладыМұндағымысқоры
мыңдағанжылдарбойыөңдеуге
жарамды

Қызықты
деректер
Теңізәлемдегіеңтереңмұнайкенорны
ТеңізмұнайкенорныҚазақстанның
батысындаорналасқанжәнеәлемдегіең
тереңжәнееңбаймұнайкенорындарының
бірісаналадыБұлжердегімұнайқабаттары
шамаменкмтереңдіктежатыр
Қазақстанәлемдегіхромөндірісінің
көшбасшысы
Елдеәлемдегіхромқорының данастамы
орналасқанбұлоныстратегиялықметалл
өндірісібойыншажетекшіелдердіңқатарына
қосады

Бейнетүсіндіруәдісі
Пайдалықазба
түрі
Негізгі кенорындары Қолданусалалары Қызықты фактілер
Мұнай Теңіз, Қашаған, ҚарашығанақЭнергетика, мұнай-химия,
көлік отыны
Теңіз кен орны әлемдегі ең терең кен
орны (5 км тереңдікте).
Газ Қашаған, Қарашығанақ,
Бозой
Электр энергиясы, жылу
өндірісі, химия өнеркәсібі
Қазақстанда 2 триллион м³-ден
астам газ қоры бар.
Уран Оңтүстік Қазақстан,
Қызылорда облысы
Ядролық энергетика Қазақстан әлемдегі уран өндіруден
бірінші орында (40%-ға жуық үлес).
Мыс Жезқазған, Бозшакөл,
Ақтоғай
Электроника, құрылыс,
көлік өнеркәсібі
Жезқазған кен орны –әлемдегі ең ірі
мыс кен орындарының бірі.
Алтын Ақбақай, Васильков, Ақсу,
Бақыршық
Әшекей бұйымдары,
инвестиция, электроника
Ежелгі Қазақстан тұрғындары
алтынды 3 мың жыл бұрын өңдей
бастаған.
Темір Соколов-Сарыбай, Қашар Құрылыс, машина жасау,
металлургия
Қазақстан темір қоры бойынша ТМД
елдері арасында үшінші орында.
Көмір Қарағанды, Екібастұз Электр энергиясы,
металлургия
Қарағанды көмір бассейні –
Қазақстан индустриясының алғашқы
қадамы басталған өңір.
Хром Ақтөбе, Қостанай Тот баспайтын болат,
химия, әуе және ғарыштық
техника
Қазақстан әлемдегі хром қорының
30%-дан астамына ие.
Фосфорит Жамбыл, Қаратау Тыңайтқыштар, химия
өнеркәсібі
Қаратау фосфорит кен орны әлемдегі
ең ірі кен орындарының бірі.
Марганец Атасу, Жезді, Үшқатын Металлургия, құрылыс Қазақстан марганец өндіружәне
қорыбойыншаалдыңғықатардағы
елдердіңбірі.

Ойнайықта
түсінейік

ТапсырмаТөменде
көрсетілгенпайдалы
қазбалардыңкен
орындарынкартадан
табыңызжәнеолар
қайоблыста
орналасқанын
анықтаңыз
Теңізмұнайкенорны
Жезқазғанмыскен
орны
Қаратауфосфориткен
орны
Екібастұзкөмір
бассейні
Ақбақайалтынкен
орны
Дескриптор
Пайдалы
қазбалардың
картадантабадыжәне
орналасқаноблысын
анықтайды–балл
Картадаанықтаутапсырмасы

ТапсырмаТөмендегі
пайдалықазбаларды
кенорындарымен
сәйкестендіріңіз
Дескриптор
Пайдалы
қазбалардыкен
орындарымен
сәйкестендіреді–
балл
Сәйкестендірутапсырмасы
Пайдалы
қазба
Кен орындары
1. МұнайA. Қашар, Соколов-
Сарыбай
2. ТемірB. Қашаған,
Қарашығанақ
3. Уран C. Ірісай, Оңтүстік
Торғай
4. АлтынD. Васильков,
Бақыршық
5. КөмірE. Қарағанды,
Екібастұз

ТапсырмаПайдалықазбалардың
қолданусаласынанықтаңызжәне
олсаланыңелэкономикасына
әсерінталдаңыз
Дескриптор
Пайдалықазбалардыңқолдану
саласынанықтайдыжәнеол
саланыңелэкономикасынаәсерін
талдайдыбалл
Практикалық
тапсырма

Дескриптор
Қазақстандапайдалықазбалардыөңдеу
саласынегекенорындарыныңжанында
орналастырылатынынсипаттайды
балл
Логикалық
тапсырма
Тапсырма
Қазақстандапайдалықазбалардыөңдеу
саласынегекенорындарыныңжанында
орналастырылады
Логикалық
тапсырма
ТапсырмаҚазақстанданегетемірмен
көміркенорындарыбірбірінежақын
орналасқан
Дескриптор
Қазақстанданегетемірменкөміркен
орындарыбірбірінежақынорналасқанын
сипаттайдыбалл

Кері
байланыс
парағы
Неұнады
Неқиынболды
Қандайқосымша
ақпаратқажет

Үйге Қазакстанның
жерқойнауы
байлықтары