Материалдарды шектеусіз жүктеңіз ҚМЖ, ашық сабақтар, презентациялар, көрнекіліктер, дидактикалық материалдар, авторлық бағдарламалар және тағы басқа 400 000-астам материалды шексіз жүктеп алғыңыз келе ме?

Толығырақ

Тақырып бойынша 11 материал табылды

§29. Қартаю. Қартаю үдерісі туралы теория.

Материал туралы қысқаша түсінік

10 КГБ 10.2.2.3 - қартаю үдерісін түсіндіру;

Материалдың қысқаша нұсқасы

10 ҚГБ сынып №36

ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«» КММ
(білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары

Қартаю. Қартаю үрдісі туралы теориялар. §29. Қартаю. Қартаю үдерісі туралы теория.

(Сабақ тақырыбы)

Бөлім:	«Жасушалық цикл»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы: 10 «а»	Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:	Қартаю. Қартаю үрдісі туралы теориялар. §29. Қартаю. Қартаю үдерісі туралы теория.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты	10.2.2.3 - қартаю үдерісін түсіндіру;
Сабақтың мақсаты:	қартаю үдерісін түсіндіреді;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

Әдіс: Мәселелі оқыту әдісі

Мақсаты:

Онкологиялық жаңа түзілулердің пайда болуын түсіну.

Обыралды жағдайлардың туындауына әсер етуші факторларды анықтау.

Сәйкестендіру тапсырмасы:
Төменде көрсетілген тұжырымдарды дұрыс жауаппен сәйкестендіріңіз.

№	Тұжырым	Жауап
1	Қатерлі ісік дамуына ықпал ететін мутациялар.
2	Обыралды жағдайлардың туындауына әсер етуші факторлар.
3	Генетикалық мутациялардың әсерінен дамитын ауру.
4	Қоршаған ортадағы факторлар, инфекциялар және өмір салтының өзгеруімен байланысты аурулар.

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1.Онкогендер, супрессор гендер

2.Дұрыс емес өмір салты, химиялық заттар, стресстер

3.Онкологиялық жаңа түзілулер

4.Обыралды жағдайлар

Дескриптор:

Сәйкестендірудің дәлдігі - 3 балл

Әр дұрыс жауап - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

Әдіс: Талдау әдісі

Мақсаты: Оқушыларға қартаю процесінің әртүрлі кезеңдеріндегі өзгерістерді түсіндіріп, теория мен тәжірибені біріктіру.

Тапсырма:

"Қартаю процесі қалай жүреді?" деген сұраққа жауап беріңіз. Қартаю үдерісінде қандай биологиялық өзгерістер орын алады? Талдау жасаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Қартаю — бұл ағзадағы метаболикалық процестердің баяулауы, жасушалардың бөліну қабілетінің төмендеуі, ақуыздардың өзгеруі және жасушааралық байланыстардың әлсіреуі арқылы жүретін процесс. Қартаюдың негізгі теориялары бұл үдерісті түсінуге көмектеседі: клеткалық теория, генетикалық теория, стресс теориясы және ақуыздық теория.

Дескриптор:

Теориялар мен сипаттамаларды дұрыс сәйкестендірген - 1 балл

Әр теорияны нақты түсіндірген - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.2.2.3 - қартаю үдерісін түсіндіру;

Оқу мақсаты бойынша

Дәйек сөз немесе цитата:

"Қартаю — бұл өмірдің табиғи процессі, бірақ оның ғылыми түсінігі әлі де толық анықталмаған."

— (Альберт Эйнштейн)

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Генетикалық бағдарлама: Ғалымдар қартаюдың генетикалық негізін зерттеп, ағзаның қартаюына жауапты арнайы «қартаю гендері» бар екендігін анықтаған.

Стресс теориясы: Ұзақ мерзімді стресс ағзаның қартаюын жеделдететіні белгілі. Мысалы, стресске ұшыраған адамдардың ағзасындағы жасушалар тезірек қартаяды.

Клеткалық теория: Бұл теория бойынша жасушалар уақыт өте келе бөліну қабілетін жоғалтады, ал бұл қартаюдың басты себептерінің бірі болып табылады.

Ақуыздық теория: Қартаю барысында ағзаның ақуыздары өз функциясын дұрыс орындай алмайды, бұл ағзаның қызметінің бұзылуына әкеледі.

«Longevity» (Ұзақ өмір сүру): Жер бетіндегі ең ұзақ өмір сүрген адам 122 жасқа дейін өмір сүрген (Жанна Кальман, Франция). Оның ұзақ өмір сүруінің құпиясы туралы көптеген зерттеулер жүргізілді.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Қартаю

Генетикалық теория

Клеткалық теория

Стресс теориясы

Ақуыздық теория

Метаболизм

Жасушалық қателіктер

Ұзақ өмір сүру

Оксидативті стресс

Қартайған жасушалар

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Қартаю үдерісі және қартаю туралы теориялар туралы білу.

Практикалық дағдылар: Қартаю үдерісінің биологиялық негіздерін зерттеу.

Функционалдық сауаттылық: Қартаю үдерісін түсініп, оның ағзаға әсерін бағалау.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

"Жасушалық деңгейде түсіндіру" әдісі

Мақсаты:

Тақырыпты жасуша деңгейінде қарастыру арқылы оқушылардың биологиялық процестерді терең түсінуіне көмектесу.

Тапсырма:

Суретте қартаю үдерісінің жасушалық деңгейдегі өзгерістері көрсетілген. Қартаюдың жасушалық механизмдерін және оны түсіндіретін негізгі теорияларды сипаттаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Жасушалық деңгейде:

Теломерлер қысқарады, бұл жасушалардың бөліну қабілетін шектейді.

Митохондрияларда энергия өндірісі төмендейді, бұл жасуша қызметінің әлсіреуіне әкеледі.

Зақымдалған ДНҚ-ны қалпына келтіру механизмдері баяулайды.

Қартаю теориялары:

Генетикалық теория: Генетикалық бағдарланған бағдарламалар арқылы жасуша циклінің баяулауы.

Бос радикалдар теориясы: Тотығу реакцияларының өнімдері жасушалық зақымдануға әкеледі.

Иммундық теория: Иммундық жүйе әлсіреп, жасушалық деңгейде инфекциялар мен мутацияларға төзімділік төмендейді.

Дескриптор:

Қартаюдың жасушалық механизмдерін түсіндіреді – 2 балл

Қартаю теорияларын қысқаша сипаттайды – 2 балл

Теориялардың жасуша деңгейіндегі негізін көрсетеді – 2 балл

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

Әдіс: Проблемалық оқыту әдісі
Мақсаты: Оқушыларды әртүрлі тұжырымдар мен сұрақтарды дұрыс үйлестіріп, шешімдер табуға бағыттау.

Тапсырма:
Қартаюға қатысты сұрақтар мен тұжырымдарды сәйкестендіріңіз.

№	Сұрақ	Тұжырым
1	Қартаюдың негізгі себебі неде?
2	Қартаю үдерісінің қандай факторлары бар?
3	Қартаюдың ағзадағы қандай өзгерістері байқалады?
4	Қартаю процесінің қандай негізгі теориялары бар?

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1.Қартаю жасушалардың бөліну қабілетінің төмендеуімен байланысты.

2.Қартаю сыртқы әсерлер мен стресстерге байланысты болады.

3.Жасушалардағы қателіктер мен метаболикалық өзгерістер болады.

4.Қартаю теориялары генетикалық, клеткалық, ақуыздық және стресс теорияларын қамтиды.

Дескриптор:

Әр дұрыс сәйкестендірілген сұрақ пен тұжырым - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Практикалық тапсырмалар беру.

Әдіс: Практикалық оқыту әдісі
Мақсаты: Теориялар мен олардың негізгі тұжырымдарын нақты түсініп, байланыстыра алу қабілетін дамыту.

Тапсырма:
Қартаю теориялары мен олардың тұжырымдарын сәйкестендіріңіз.

№	Тұжырым	Теория
1	Қартаюдың себебі жасушалардың бөліну қабілетінің жоғалуы.
2	Қартаю процесі генетикалық бағдарламамен анықталады.
3	Қартаю сыртқы ортаның әсерінен және стресстен туындайды.
4	Қартаю ағзадағы ақуыздардың өзгеруінен болады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Клеткалық теория
Генетикалық теория
Стресс теориясы
Ақуыздық теория

Дескриптор:

Әр дұрыс сәйкестендірілген теория мен тұжырым - 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ

https://wordwall.net/ru/resource/85183479

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

"Қартаю деңгейі"

Мақсаты: Оқушылардың қартаю үрдісінің негізгі теорияларын түсінгенін бағалау.

Оқушылар қартаю теорияларын «1», «2» немесе «3» деңгейінде бағалайды.

1 – Қартаю теориялары туралы түсінігім жоқ.

2 – Қартаю теорияларының кейбіреулерін түсінемін, бірақ толық емес.

3 – Қартаю теорияларын толық әрі нақты түсінемін.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§30.Модификациялық өзгергіштік.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

§29: Қартаю және қартаю үдерісі туралы теориялар

1-тапсырма: Кестені толтырыңыз.

Теория	Сипаттама
Генетикалық бағдарланған қартаю
Тозу теориясы
Бос радикалдар теориясы

Жауабы:

Теория	Сипаттама
Генетикалық бағдарланған қартаю	Қартаюдың негізгі себебі генетикалық бағдарлама деп есептеледі.
Тозу теориясы	Уақыт өте келе жасушалар мен тіндердің тозуы қартаюға әкеледі.
Бос радикалдар теориясы	Бос радикалдардың жинақталуы жасушалардың зақымдануына және қартаюға ықпал етеді.

Дескриптор:

- Әр теорияның сипаттамасын дұрыс анықтайды — 1 балл.

- Кестені толық толтырады — 1 балл.

Барлығы: 2 балл.

2-тапсырма: Графикті талдау

Сұрақтар:

1. Қартаюға байланысты қандай функция ең бірінші төмендейді?

Жауабы: Регенерация қабілеті.

2. Метаболизмнің төмендеуі қай жас шамасынан байқалады?

Жауабы: 60 жастан кейін.

Дескриптор:

- Графикті талдап, дұрыс жауап береді — 1 балл.

- Әр функцияның өзгеруін түсіндіреді — 2 балл.

Барлығы: 3 балл.

3-тапсырма: Сәйкестендіру

Сұрақ: Қартаю үдерісінің сипаттамаларын сәйкес теориялармен сәйкестендіріңіз:

1. Жасушалардың тозуы мен ДНҚ зақымдануы.

Жауабы: Тозу теориясы.

2. Организмде бос радикалдардың жинақталуы.

Жауабы: Бос радикалдар теориясы.

3. Қартаю генетикалық бағдарламаларға байланысты.

Жауабы: Генетикалық бағдарланған қартаю.

Дескриптор:

- Әр сипаттаманы дұрыс сәйкестендіреді — 1 балл.

- Сәйкестендіруді дәлелдейді — 1 балл.

Барлығы: 2 балл

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Биология Сабақ жоспары 10 сынып

18.01.2025

229

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!

Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.

Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы

Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!

Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!

Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!