Бөлім:

Заттар және материалдар

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 6 «А»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Заттардың пайда болуы мен оларға қол жеткізу

§30. Өндіруші өнеркәсіптер мен қоршаған орта

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

6.3.3.5 пайдалы қазбалардың өндірілуі мен өңделінуінің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

пайдалы қазбалардың өндірілуі мен өңделінуінің қоршаған ортаға әсерін түсіндіреді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

Үй жұмысын сұрау әдісі: "Шындық немесе жалған"

Мақсаты: Оқушылардың өткен тақырыпты жылдам және қызықты форматта меңгеруін тексеру.

Тапсырма:

Мұғалім төмендегі тұжырымдарды оқып береді, оқушылар "Шындық" немесе "Жалған" деп жауап береді.

Тұжырымдар:

Балқаш қаласында темір өңдеу зауыты орналасқан. (Жалған)

Павлодар алюминий өндірісімен әйгілі. (Шындық)

Атырау мұнай өңдеу зауыты Каспий маңында орналасқан. (Шындық)

Теміртау – Қазақстандағы қара металлургияның ірі орталығы. (Шындық)

Маңғыстауда мыс өндіру зауыты бар. (Жалған)

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

Тұжырымдардың шынайылығын дұрыс анықтайды – 1 балл;

Әр жауаптың себебін түсіндіріп бере алады – 1 балл;

Қазақстанның өңдеу орталықтары туралы нақты ақпаратты есте сақтайды – 1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Оқушылардың назарын аудару

"Тез ойлан, жауап бер"

Нұсқаулық:

Мұғалім сыныпқа пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға тигізетін әсерлеріне байланысты қысқа сұрақтар қояды.

Әр оқушы жылдам жауап беруі керек (5 секунд ішінде).

Сұрақтар:

Пайдалы қазбаларды өндіру неліктен орманға зиян тигізеді?

Атмосфераның ластануына қандай әрекет себеп болады?

Экологиялық зиянды азайту үшін қандай шаралар қолдануға болады?

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

"Қара алтын" дегеніміз не?

Мұнайды "қара алтын" деп атайды, өйткені ол көптеген мемлекеттер экономикасының негізгі тірегі болып саналады. Дегенмен, мұнай өндіру мен өңдеу қоршаған ортаға ең үлкен зиян тигізеді.

Қызықты экологиялық факт:

Әлемдегі пайдалы қазбалардың 40%-ы құрылыс материалдары ретінде пайдаланылады (мысалы, цемент, құм). Бұл орманды кесу мен топырақтың эрозиясына әсер етеді.

Сирек кездесетін металдар:

Ұялы телефондар мен компьютерлерде қолданылатын сирек кездесетін металдар (мысалы, лантан, неодим) әлемнің тек кейбір аймақтарында ғана өндіріледі. Олар экологиялық мәселелерге себеп болып отыр.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді.

Жауабы:

Себебі, қазба жұмыстары орманды кесіп, табиғи ландшафтты бұзады.

Тау-кен жұмыстары мен қазбаларды өңдеу кезінде зиянды газдардың бөлінуі.

Қалдықтар суға түсіп, оны ластайды.

Топырақтың құнарлылығы төмендейді және жер эрозиясы пайда болады.

Қалдықтарды қайта өңдеу, сүзгілер орнату, ормандарды қалпына келтіру.

Дескриптор:

Әр сұраққа толық және дұрыс жауап береді – 1 балл;

Жауап нақты әрі логикалық негізделген – 1 балл;

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың мақсатын таныстыру

6.3.3.5 пайдалы қазбалардың өндірілуі мен өңделінуінің қоршаған ортаға әсерін түсіндіру;

Оқу мақсаты бойынша

Дәйек сөз немесе цитата:

Леонардо да Винчи:

"Табиғатта ештеңе артық емес және ештеңе текке кетпейді."

— Бұл дәйексөз табиғаттың әрбір ресурсын ұқыпты пайдалану керектігін еске салады.

Ганди:

"Жердің баршаға қажеттілігін қамтамасыз етуге мүмкіндігі бар, бірақ ашкөздікке емес."

— Бұл пайдалы қазбаларды шамадан тыс өндірудің кері әсерін түсіндіруде қолдануға лайық.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Пайдалы қазбалар

Өндіру

Өңдеу

Ластану

Экология

Табиғатты қорғау

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Авторлары: Әбдіманапов Б., Нүркенова С., Әбілғазиев А., Әуезова Г.

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Пайдалы қазбаларды өндірудің қоршаған ортаға әсерін түсінеді;

Практикалық дағдылар: Экологиялық мәселелерді шешу үшін нақты әрекеттер жасауды үйренеді;

Функционалдық сауаттылық: Қоршаған ортаға қатысты ақпаратты талдап, оны өмірде қолдана алады;

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Бейнетүсіндіру» әдісі. мұғалім жаңа сабақты бейне сурет, кесте арқылы түсіндіру.

Оқушылар жаңа сабақ бойынша дайын кестені дәптерге түртіп жазады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Проблемалық оқыту әдісі»

Мақсаты: Оқушылардың нақты өмірлік жағдайларды шешуге қабілетін арттыру.

Тапсырма:

Көмір өндірудің қоршаған ортаға тигізетін негізгі бір проблемасын атаңыз. Оның себебін түсіндіріп, зиянды азайтуға бір ұсыныс жасаңыз.

Жауап:

Проблема: Көмір өндіру кезінде ормандардың жойылуы.

Себебі: Ашық шахталық әдісте үлкен жерлер қазылып, ормандар кесіледі.

Ұсыныс: Өндіру орнын рекультивациялау арқылы табиғатты қалпына келтіру.

Дескриптор:

Проблеманы анықтайды – 1 балл;

Себебін түсіндіреді – 1 балл;

Ұсыныс жасайды – 1 балл;

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру

«Жаратылыстану эксперименттері әдісі»

Мақсаты: Теориялық білімді тәжірибеде қолдану.

Мысалы: Оқушылар топпен/жұппен жұмыс жасай отырып, қарапайым тәжірибе жасап, нәтижелерді талдайды.

Тапсырма:

Пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеудің қоршаған ортаға әсерін көрсету үшін шағын эксперимент жасаңыз:

Бір ыдысқа таза су, екінші ыдысқа ластанған су (мысалы, топырақ немесе май қосылған) құйыңыз.

Суды салыстырып, олардың айырмашылығын сипаттаңыз.

Ластанған суды қалай тазартуға болатыны туралы ұсыныс жасаңыз.

Жауап:

1. Байқау:

Таза су мөлдір және ешқандай иіссіз, ал ластанған суда топырақ бөлшектері немесе май қабаты бар.

2. Қорытынды:

Ластанған су табиғаттағы пайдалы қазбаларды өндіру мен өңдеу процесінің нәтижесі болуы мүмкін. Бұл өсімдіктер мен жануарларға зиян тигізеді.

3. Ұсыныс:

Ластанған суды тазарту үшін сүзгілеу немесе арнайы тазарту құрылғыларын қолдану керек.

Дескриптор:

Экспериментті орындайды және суды салыстырады – 2 балл;

Қорытынды жасап, мәселенің себебін түсіндіреді – 2 балл;

Суды тазарту бойынша ұсыныс береді – 1 балл;

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

«STEM тәсілі»

Мақсаты: Жаратылыстану ғылымдарын технологиямен, инженериямен және математиканы біріктіре отырып қолдану.

Тапсырма:

Пайдалы қазбаларды өндірудің бір экологиялық мәселесін атаңыз (мысалы, судың ластануы).

Бұл мәселені шешу үшін ғылым (экология, биология), технология және инженерия негізінде қандай шешім ұсына аласыз?

Ұсынылған шешімнің тиімділігін есептеңіз (математикалық есептеу арқылы).

Жауап:

1. Проблема: Пайдалы қазбаларды өндіру судың ластануына әкеледі.

2. Ұсыныс:

Ғылым (экология, биология): Ластанған суды биологиялық тазарту үшін бактериялар немесе өсімдіктерді пайдалану.

Технология: Автоматты су тазарту қондырғысын жасау. Бұл қондырғы суды сүзгіден өткізіп, оны өсімдіктер мен бактериялардың көмегімен тазалайды.

Инженерия: Қондырғыны су айналым жүйесіне қосу және табиғи тазарту процесін жеделдету.

Экология: Бұл әдіс табиғи экожүйені қалпына келтіруге көмектеседі.

3. Математикалық есеп:

Егер бір қондырғы күніне 1000 литр суды тазартса, онда бір айда (30 күн):

1000 литр × 30 күн = 30,000 литр су тазаланады.

Дескриптор:

Экологиялық мәселені дұрыс анықтайды – 2 балл;

Ғылым, технология, инженерия және экология бойынша шешім ұсынады – 3 балл;

Ұсыныстың тиімділігін математикалық түрде есептейді – 3 балл;

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

Кері байланыс

"Табиғатты қорғау миссиясы"

Оқушылардан сабақ соңында өздерін "эколог" ретінде елестетіп, бүгінгі сабақта алған білімдерін пайдаланып, қандай бір өзгеріс жасайтынын қысқаша жазуды сұраңыз:

"Менің миссиям: ..."

(Мысалы: "Мен ормандарды қорғау үшін ағаштарды қайта отырғызу жобасын ұйымдастырамын.")

Сабақта алған білімін қолдана отырып, табиғатты қорғауға қатысты жеке миссиясын анықтайды.

Бір сөйлеммен өз миссиясын нақты және түсінікті түрде тұжырымдайды.

Өз идеясын ерекше, пайдалы және жүзеге асыруға болатын әрекет ретінде сипаттайды.

Сабақта қарастырылған экологиялық мәселелерді ой елегінен өткізіп, оларды шешуге арналған нақты қадамдар ұсынады.

Табиғатты қорғау ісіне өзінің үлесін қосу мүмкіндігін ойлайды және жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

«3 жаңа нәрсе»

«2 қызықты факт»

«1 сұрақ»

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

2 тоқсанда өтілген тақырыптарды қайталау

2 тоқсанда өтілген тақырыптарды қайталайды. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Жалпы білім беретін мектептің 6-сыныбына арналған оқулық. Авторлары: Әбдіманапов Б., Нүркенова С., Әбілғазиев А., Әуезова Г.

Бөлім

Түсіндіру мазмұны

Кіріспе

Пайдалы қазбалардың анықтамасы және олардың адам өміріндегі маңызы.

Өндіру процесі

Қазба байлықтарды өндіру әдістері: ашық және жер асты шахталық әдістер.

Экологиялық әсері

Өндірудің қоршаған ортаға тигізетін әсері: орманды жою, топырақ эрозиясы, ландшафттың өзгеруі.

Өңдеу процесі

Қазбаларды өңдеудегі экологиялық мәселелер: атмосфералық газдардың бөлінуі, судың және топырақтың ластануы.

Салдары

Жануарлар мен өсімдіктер әлеміне әсері, адамдардың денсаулығына кері ықпалы, климат өзгерістері.

Шешу жолдары

Экологиялық зиянды азайту үшін ұсынылатын шаралар: қайта өңдеу, жасыл технологияларды енгізу, қалпына келтіру.

Қорытынды

Табиғатты қорғау және экологиялық тепе-теңдікті сақтау қажеттілігі туралы қорытынды ойлар.