Материалдарды шектеусіз жүктеңіз ҚМЖ, ашық сабақтар, презентациялар, көрнекіліктер, дидактикалық материалдар, авторлық бағдарламалар және тағы басқа 400 000-астам материалды шексіз жүктеп алғыңыз келе ме?

Толығырақ

Тақырып бойынша 11 материал табылды

§30.Модификациялық өзгергіштік.

Материал туралы қысқаша түсінік

10 КГБ 10.2.4.1 - модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу;

Материалдың қысқаша нұсқасы

10 ҚГБ сынып №37

ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«» КММ
(білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары

Модификациялық өзгергіштік. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар. №5.Зертханалық жұмыс "Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу".§30.Модификациялық өзгергіштік.

(Сабақ тақырыбы)

Бөлім:	«Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы: 10 «а»	Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:	Модификациялық өзгергіштік. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар. №5.Зертханалық жұмыс "Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу". §30.Модификациялық өзгергіштік.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты	10.2.4.1 - модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу;
Сабақтың мақсаты:	модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттейді;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

Әдіс: Оқу әдісі

Мақсаты: Оқушылардың нақты факттер мен оқиғаларды дұрыс байланыстырып, олардың арасындағы логикалық байланыстарды түсіну.

Тапсырма:

Қартаю процесінің әртүрлі аспектілерін түсіндіретін фактілер мен оқиғаларды сәйкестендіріңіз.

№	Факт	Оқиға
1	Стресс ағзадағы жасушалардың қартаюын жеделдетеді.
2	Қартаю жасушаларда генетикалық мутациялар мен өзгерістердің нәтижесі болып табылады.
3	Қартаю процессі барысында ағзадағы ақуыздар өз функциясын жоғалтады.
4	Қартаюдың негізгі себебі жасушалардың бөліну қабілетін жоғалту.

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Қартаю теориясы
Генетикалық теория
Ақуыздық теория
Клеткалық теория

Дескриптор:

Әр дұрыс сәйкестендірілген факт пен оқиға -1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

Әдіс: Ақпараттық оқыту әдісі

Мақсаты: Оқушылардың ұғымдарды олардың анықтамаларымен байланыстыра білуін жетілдіру.

Тапсырма:
Төмендегі ұғымдарды және анықтамаларды сәйкестендіріңіз.

№	Ұғым	Анықтама
1	Модификациялық өзгергіштік
2	Белгілердің вариациялық қатарлары
3	Генотип
4	Фенотип

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1.Модификациялық өзгергіштік — Тұқым қуалаушылықтың әсерінен бір ағзаның ішінде белгілердің өзгеруі.

2.Белгілердің вариациялық қатарлары — Белгілердің сандық немесе сапалық өзгерістерінің жиынтығы.

3.Генотип — Ағзадағы барлық гендердің жиынтығы, оның тұқым қуалаушылығын анықтайды.

4.Фенотип — Ағзаның сыртқы белгілері мен қасиеттері, орта жағдайларымен әсерлесу нәтижесінде пайда болады.

Дескриптор:

Дұрыс сәйкестендірілген ұғымдар мен анықтамалар - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.2.4.1 - модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу;

(Көрнекілік үшін)

Дәйек сөз немесе цитата:

"Табиғаттың өзі ең керемет шебер. Ол өзгерісті бейімделу және өмір сүру үшін ғана емес, сонымен қатар келешекті де анықтайды."

— Чарльз Дарвин

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Модификациялық өзгергіштік: Өсімдіктер мен жануарлар қоршаған ортаға бейімделіп, белгілерін өзгерте алады. Мысалы, топырақтағы қоректік заттардың әсерінен өсімдіктердің биіктігі өзгеруі мүмкін.

Вариациялық қатарлар: Белгілердің әртүрлі нұсқаларының жиынтығы. Мысалы, адамдағы көз түсі мен шаштың түрі — вариациялық қатарлардың мысалдары.

Тез өзгерістер: Модификациялық өзгерістер жылдам пайда болады, бірақ олар ұрпаққа өтпейді.

Генетикалық vs. модификациялық: Генетикалық өзгерістер тұқым қуалайды, ал модификациялық өзгерістер тек ағзада өмір бойы көрінеді.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Модификациялық өзгергіштік

Вариациялық қатарлар

Генотип

Фенотип

Қоршаған орта

Бейімделу

Генетикалық өзгерістер

Тұқым қуалаушылық

Белгілердің өзгеруі

Тез өзгерістер

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Модификациялық өзгергіштік және белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар туралы білу.

Практикалық дағдылар: Вариациялық қатар мен модификациялық өзгергіштікті зерттеу әдістерін меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын түсініп, оларды зерттеу.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

Әдіс: Қолданбалы оқыту әдісі

Мақсаты: Оқушылардың вариациялық қатарды құру әдістерін меңгеруі және тәжірибеде қолдану арқылы олардың өзгергіштік және вариациялық қисықтың теориясын түсінуі.

Тапсырма:
Үрмебұршақ тұқымдарының ұзындығын өлшеу нәтижелерін пайдаланып, вариациялық қатарды құрыңыз және оны түсіндіріңіз.

Ұзындық (V) (мм)	Кездесу жиілігі (P)
8	4
9	5
10	7
11	6
12	4

Әдіс: Оқу әдісі

Мақсаты: Оқушыларға орташа көрсеткішті есептеуді үйрету, модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын нақты көрсеткіштер арқылы түсіну.

Тапсырма:

Модификациялық өзгергіштікті зерттеу барысында орташа көрсеткішті есептеңіз. Орташа көрсеткіш формуласы бойынша есептеу жүргізіңіз:

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Вариациялық қатар бойынша, ең көп кездесетін ұзындық 10 мм болады, өйткені бұл ұзындықтың жиілігі ең жоғары — 7.

Жауабы:

Орташа көрсеткішті есептеу үшін, әр санды оның жиілігімен көбейтіп, барлық нәтижелерді қосып, жалпы оқушылар санына бөлесіз.

Дескриптор:

Кестені дұрыс толтырған - 2 балл

Вариациялық қатарды дұрыс құрған - 2 балл

Нәтижені түсіндірген - 1 балл

Дескриптор:

Орташа көрсеткішті дұрыс есептеген - 2 балл

Қорытындыны дұрыс шығарған - 2 балл

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

Әдіс: Географиялық және тарихи оқыту әдісі

Мақсаты: Оқушыларға вариациялық қисықтың қалай құрылатынын, оның популяциядағы белгілердің таралуын қалай көрсететінін түсіндіру.

Тапсырма:
Сынып оқушыларының бойы туралы мәліметтерді пайдаланып, вариациялық қисық сызық құрыңыз.

Бойы (см)	Оқушылар саны (n)	Кездесу жиілігі (f)
150-155	3	0.15
156-160	7	0.35
161-165	6	0.30
166-170	4	0.20

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Вариациялық қисықтың ең жоғары нүктесі 156-160 см диапазонында орналасады, себебі бұл диапазондағы оқушылар саны ең көп — 7.

Дескриптор:

Кестені дұрыс толтырған - 2 балл

Вариациялық қисықты дұрыс құрған - 2 балл

Нәтижені түсіндірген - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Практикалық тапсырмалар беру.

"Тәжірибе арқылы зерттеу" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың ғылыми ойлау қабілеттерін дамыту және биологиялық білімді тәжірибелік негізде тереңдету.

№5 Зертханалық жұмыс "Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу".

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ

https://wordwall.net/ru/resource/85183986

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

"Зертханалық жұмыс: Вариациялық қатар"

Мақсаты: Оқушылардың вариациялық қатарлар мен модификациялық өзгергіштікті зертханалық жұмыс барысында қолдану қабілетін тексеру.

Оқушылар өздерінің зертханалық жұмысын орындап, вариациялық қатарды және оған негізделген қисықты талдап, нәтижелерін бағалайды.

1 – Зертханалық жұмыс барысында вариациялық қатарды дұрыс құрмадым.

2 – Зертханалық жұмыс барысында вариациялық қатарды құруда қиындықтар болды, бірақ нәтижелерді түсіндім.

3 – Зертханалық жұмыс барысында вариациялық қатарды дұрыс құрдым және нәтижелерді толық түсінемін.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§31.Дигибридті будандастырудың цитологиялық негіздері.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 10-сынып, Автор: Н.Г.Асанов, А.Р. Соловьева, Б.Т. Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2019 ж

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Модификациялық өзгергіштік және белгілердің вариациялық қатарлары

1-тапсырма: Кестені толтырыңыз.

Термин	Сипаттама
Модификациялық өзгергіштік
Вариациялық қатарлар
Норма
Аномалия

Жауабы:

Термин	Сипаттама
Модификациялық өзгергіштік	Сыртқы орта әсерінен фенотиптік өзгерістер
Вариациялық қатарлар	Белгінің түрлі мәндердегі қатарлары
Норма	Белгінің орташа немесе жиі кездесетін мәні
Аномалия	Белгінің қалыпты шегінен тыс ауытқуы

Дескриптор:

- Әр терминнің сипаттамасын дұрыс анықтайды — 1 балл.

- Кестені толық толтырады — 1 балл.

Барлығы: 2 балл.

2-тапсырма: Графикті талдау

Сұрақтар:

1. Қай белгі орта мәннен ауытқусыз орналасқан?

Жауабы: Нормадағы белгі.

2. Аномалиялық мәндер графиктің қай бөлігінде орналасқан?

Жауабы: Шеткі бөліктерінде.

Дескриптор:

- Графикті талдап, сұрақтарға дұрыс жауап береді — 1 балл.

- Белгілердің нормадан ауытқуын түсіндіреді — 2 балл.

Барлығы: 3 балл.

3-тапсырма: Сәйкестендіру

Сұрақ: Төмендегі сипаттамаларды сәйкес терминдермен сәйкестендіріңіз:

1. Белгінің қалыпты жағдайдағы мәні.

Жауабы: Норма.

2. Сыртқы факторлардың әсерінен туындайтын өзгерістер.

Жауабы: Модификациялық өзгергіштік.

3. Белгінің шектен тыс ауытқуы.

Жауабы: Аномалия.

Дескриптор:

- Әр сипаттаманы дұрыс сәйкестендіреді — 1 балл.

- Сәйкестендіруді дәлелдейді — 1 балл.

Барлығы: 2 балл.

№5.Зертханалық жұмыс «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу»

273-бет.

Мақсаты: тұқымқуалайтын және тұқымқуаламайтын өзгергіштікті аныктау. Вариация катарын құрып үйрену.

Құрал-жабдықтар: 1. Ағаштың бір бұтағынан алынған жапырақтар.2. Лавршие жапырағы (ен кем дегенде 100 дана). Лавршие жапырағын алдын ала уйден өлшеп келеді, алынган нәтижелерді дәптерге жазады.

Жұмыс барысы:

1. Қолда бар өсiмдiктiн жапырағын өлшендер; оларды өсу ретімендәптерге жазындар (N1 - ен усактары, №25 - ен iрiлерi).

2. Деректерді пайдалана отырып, әр паракты кестеде нүкте ретіндекалдырындар; онда у осі өлшемді көрсетеді, ал х осі жапырак санын есуретiмен белгілеп көрсетеді.

3. Лавршие жапырақтары үшін кесте мен диаграмма жасау үшін, солөлшемнің жапырактары топтастырылып, олардын саны жазылады.

4. х осіне рет санын емес, жапырактын өлшемін, ал у осіне солкасиеті бар жапырақтардын санын койып, вариация қисық сызығынсызындар. Графиктердің айырмашылығы туралы жазбаша түрдекорытынды жасандар.Неге график осылай көрiнедi?Даралардың басым көпшілігі қандай көрсеткіштерде көбірек кездеседі?

Қорытынды

Жапырақ номері	1	2	3	4	……	25
Өлшемі, см

№5 Зертханалық жұмыс: "Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу"

Мақсаты:

Тұқымқуалайтын және тұқымқуаламайтын өзгергіштікті анықтау.

Вариациялық қатар құруды және вариациялық қисықты салуды үйрену.

Құрал-жабдықтар:

Ағаштың бір бұтағынан алынған жапырақтар (кемінде 25 дана).
Лавршие жапырағы (100 дана).
Сызғыш, циркуль немесе сызуға арналған құралдар жиыны.
Калькулятор.

Жұмыс барысы:

1.Жапырақтарды өлшеу:

Әрбір жапырақты өлшеп, ұзындығын см-мен жазып алыңыз.

Нәтижелерді өсу ретімен тізіп, кестеге енгізіңіз.

2.Вариациялық қатар құру:

Жапырақ өлшемдері бірдей немесе ұқсас топтарға бөлінеді (мысалы, 4-5 см, 6-7 см, т.б.).

Әр топтағы жапырақтардың санын санаңыз.

3.График салу:

Графиктің х осіне – жапырақ өлшемдерін, у осіне – осы өлшемдерге сәйкес жапырақтардың санын орналастырыңыз.

Алынған деректерді сызып, вариациялық қисықты құрыңыз.

4.Графикті талдау:

Графиктің ең биік нүктесін анықтаңыз (бұл – ең жиі кездесетін өлшемдер).

Даралардың басым бөлігі қай өлшемдерде кездесетіні туралы қорытынды жазыңыз.

Нәтижелер мен кесте:

Жапырақ нөмірі	1	2	3	4	5	...	25
Жапырақ өлшемі (см)	4.2	4.5	4.5	4.8	5.0	...	7.0

Өлшем тобы (см)	4-5	5-6	6-7	7-8
Жапырақ саны	8	10	5	2

Қорытынды:

Басым көрсеткіштер: Жапырақтардың басым бөлігі 5-6 см өлшемде кездеседі.

Графиктің пішіні: График симметриялы, ең биік нүктесі орташа өлшемді көрсетеді, ал шеткі өлшемдер сирек кездеседі.

Модификациялық өзгергіштік: Жапырақ өлшемдеріндегі вариация қоршаған ортаның әсерінен туындайды және өсімдік бейімделуін көрсетеді.

Модификациялық өзгергіштік туралы түсіндірме:

Бұл график даралардың бейімделу қабілетін және өзгергіштік диапазонын көрсетеді.

Даралардың басым көпшілігі орташа көрсеткіштерге жақын болады, ал шеткі мәндер табиғатта сирек кездеседі.

Дескриптор:

Жапырақ өлшемдерін дұрыс өлшеп, кестеге жазу – 2 балл

Өлшемдерді топтарға бөліп, вариациялық қатарды құру – 3 балл

Графикті дұрыс салып, қисықты бейнелеу – 3 балл

График пішінін талдау және басым өлшемдер бойынша қорытынды жасау – 2 балл

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Биология Сабақ жоспары 10 сынып

18.01.2025

164

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!

Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.

Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы

Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!

Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!

Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!