§33. Сүйектердің байланысу типтері.

Тақырып бойынша 31 материал табылды

§33. Сүйектердің байланысу типтері.

Материал туралы қысқаша түсінік

8.1.6.3- сүйектердің байланыс түрлерін салыстыру;

Материалдың қысқаша нұсқасы

8 сынып №38

ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«» КММ
(білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары

Сүйектің байланыс түрлері: қозғалмайтын, жартылай қозғалмалы, қозғалмалы. §33. Сүйектердің байланысу типтері.

(Сабақ тақырыбы)

Бөлім:	«Қозғалыс. Биофизика»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы: 8 «а,б»	Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:	Сүйектің байланыс түрлері: қозғалмайтын, жартылай қозғалмалы, қозғалмалы. §33. Сүйектердің байланысу типтері.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты	8.1.6.3- сүйектердің байланыс түрлерін салыстыру;
Сабақтың мақсаты:	сүйектердің байланыс түрлерін салыстырады;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

Тапсырма. Суретте сүйектің макроскопиялық және микроскопиялық құрылымдары көрсетілген. Сүйектің макроскопиялық және микроскопиялық құрылымдарының арасындағы айырмашылықты түсіндіріп, олардың негізгі қызметін анықтаңыз.

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Макроскопиялық құрылым сүйектің көзбен көрінетін құрылымы (құрамындағы сүйек денесі, эпифиздер, метафиздер), ал микроскопиялық құрылым сүйек ұлпасының клеткалық құрылымына (остеобласттар, остеоциттер, остеокласттар) қатысты.

Макроскопиялық құрылымның негізгі қызметі – ағзаның тірек функциясын қамтамасыз ету, ал микроскопиялық құрылымның қызметі – сүйек ұлпасының минералды және органикалық компоненттерін сақтау мен қалыптастыру.

Дескриптор:

Макроскопиялық құрылымның негізгі бөліктерін атайды – 1 балл

Макроскопиялық құрылымның қызметін дұрыс түсіндіреді – 1 балл

Микроскопиялық құрылымның негізгі клеткаларын атайды – 1 балл

Микроскопиялық құрылымның қызметін дұрыс түсіндіреді – 1 балл

Макроскопиялық және микроскопиялық құрылымдардың арасындағы айырмашылықты анықтайды – 2 балл

Интерактивті панель, презентация

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

«Мәселелі оқыту әдісі»

Мақсаты: Оқушылардың нақты өмірлік жағдайларды шешуге қабілетін арттыру.

Сұрақ: Егер сүйектердің байланысу түрлері дұрыс жұмыс істемесе, денсаулыққа қандай әсер етеді?

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауабы:

Қозғалмайтын және жартылай қозғалмалы байланыстардың бұзылуы сүйек жарақаттарына, қозғалыс функциясының бұзылуына әкеледі.

Қозғалмалы буындардағы ақаулар буын ауруларын (артрит) туғызуы мүмкін, бұл қозғалысқа қиындық тудырады.

Дескриптор:

Сүйектердің байланысу түрлерінің маңызын түсіндірді – 1 балл.

Денсаулыққа әсерін нақты сипаттады – 1 балл.

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың мақсатын таныстыру

8.1.6.3- сүйектердің байланыс түрлерін салыстыру;

Дәйек сөз немесе цитата:

"Сүйектердің байланыс түрлері — денеміздің беріктігін және қозғалыс еркіндігін теңдестіреді."

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Қозғалмайтын байланыстар: Адамның бас сүйегіндегі сүйектер қозғалмайтын байланыс түріне жатады, бұл миды қорғау үшін өте маңызды.

Жартылай қозғалмалы байланыстар: Омыртқа арасындағы шеміршектер жартылай қозғалмалы байланыс ретінде жұмыс істейді және омыртқаның икемділігін қамтамасыз етеді.

Қозғалмалы байланыстар: Адамның тізе буыны қозғалмалы байланыс түріне жатады, ол дененің қозғалуына мүмкіндік береді.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Қозғалмайтын байланыс Жартылай қозғалатын байланыс

Қозғалмалы байланыс

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Биология 8-сынып,Автор: А.Соловьева, Б.Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2018ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Сүйектің байланыс түрлерін (қозғалмайтын, жартылай қозғалмалы, қозғалмалы) білу.

Практикалық дағдылар: Сүйектердің байланыс түрлерін зерттеу және олардың қызметін бақылау әдістерін меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Сүйектердің байланыс типтерінің маңызын түсініп, олардың дене қимылы мен тұрақтылығына әсерін бағалау.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мақсаты: Оқушылардың ақпаратты талдау, салыстыру және қорытындылау дағдыларын дамыту.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мақсаты: Оқушылардың ақпаратты талдау, салыстыру және қорытындылау дағдыларын дамыту.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру.

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мақсаты: Оқушылардың ақпаратты талдау, салыстыру және қорытындылау дағдыларын дамыту.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мақсаты: Оқушылардың ақпаратты талдау, салыстыру және қорытындылау дағдыларын дамыту.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

«Сүйек байланыстары сұрақтары»

Мақсаты: Оқушылардың сүйектердің байланысу типтерін қалай түсінгенін тексеру.

Оқушылар келесі сұрақтарға жауап береді:

Қозғалмайтын сүйектердің мысалы қандай?

Жартылай қозғалмалы және қозғалмалы сүйектердің айырмашылығы неде?

Қозғалмалы сүйектердің маңызы қандай?

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§34. Буынның құрылысы мен қызметі.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Жұмыс дәптері

Биология 8-сынып,Автор: А.Соловьева, Б.Ибраимова. Алматы «Атамұра» баспасы 2018ж

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША

«Функционалдық сауаттылықты арттыруға арналған тапсырмалар»

Мәтін:
Суретте үш түрлі сүйектің байланыс типтері көрсетілген. Әрбір сүйек түрлі қызмет атқарып, дененің қозғалысына немесе қорғанысына маңызды рөл ойнайды. Осы сурет негізінде әрбір байланыс түрінің физиологиялық мәнін түсініп, оның адам ағзасындағы рөлін қарастырыңыз.

Сұрақтар:

A бөлігіндегі сүйектердің байланысы қандай байланыс түріне жатады және оның физиологиялық мәні қандай?
- Бұл байланыс түрі сүйектердің қозғалысына немесе олардың қорғау қызметіне қалай әсер етеді?
B бөлігіндегі сүйектердің байланысы қандай байланыс түріне жатады? Бұл байланыс адамның қозғалысына қалай әсер етеді және дене құрылымын қалай қолдайды?
C бөлігіндегі сүйектердің байланысы қандай байланыс түріне жатады? Бұл байланыс түрі денедегі қозғалысты қалай реттейді және оның қандай маңызды функциясы бар?

Жауаптар:

A бөлігіндегі сүйектердің байланысы (бас сүйегі):
- Бұл қозғалмайтын байланыс түріне жатады, себебі бас сүйегінің сүйектері бірігіп қозғалмайды. Бұл байланыс миды қорғауға қызмет етеді, сондай-ақ бас сүйегі миға зиянды әсерлерден қорғайды.
B бөлігіндегі сүйектердің байланысы (омыртқа):
- Бұл жартылай қозғалмалы байланыс түріне жатады, себебі омыртқалар бір-біріне шектеулі қозғалыс бере отырып, дененің икемділігін сақтайды. Бұл байланыс дененің тік тұрғыштығын қамтамасыз етеді және жүйке жүйесін қорғауға қызмет етеді.
C бөлігіндегі сүйектердің байланысы (тізе буыны):
- Бұл қозғалмалы байланыс түріне жатады, себебі тізе буыны толық қозғалысқа мүмкіндік береді. Бұл байланыс аяқ-қол қозғалысын қамтамасыз етеді және жүріс-тұрысты реттейді, денені тұрақты ұстап, серпімділікті арттырады.

Мәтін:
Сүйектердің байланысу түрлері дененің қозғалысына ғана емес, адамның жалпы денсаулығына да тікелей әсер етеді. Қозғалмалы, жартылай қозғалмалы және қозғалмайтын байланыстар әртүрлі қызмет атқарады және олардың әрқайсысы өз жолымен дене құрылымын қолдайды. Әр байланыс түрінің дұрыс жұмыс істемеуі денсаулыққа зиян келтіріп, әртүрлі аурулар мен жарақаттарға әкелуі мүмкін.

Сұрақтар:

Қозғалмалы байланыс (мысалы, тізе немесе шынтақ буыны) денсаулыққа қандай әсер етеді?
- Адам денесінің қай бөліктерінде жиі жарақаттар кездеседі?
- Жарақат алған жағдайда бұл буындарды емдеу мен оңалтуға қатысты қандай әлемдік статистика бар?
- Тізе және шынтақ буындарының жиі жарақат алу қаупі қандай факторларға байланысты?
Жартылай қозғалмалы байланыс (мысалы, омыртқа) адам денсаулығына қалай әсер етеді?
- Омыртқа аурулары әлемде қандай жиілікте кездеседі?
- Омыртқа аралық дискілердің сырқаттануы адамның өмір сүру сапасына қалай әсер етеді?
- Жартылай қозғалмалы байланыстардың денсаулыққа әсерін алдын алу үшін қандай шараларды қабылдау қажет?
Қозғалмайтын байланыс (мысалы, бас сүйегі) денсаулықты қалай сақтайды?
- Бас сүйегінің қатып қалған байланысы миды қорғауда қандай маңызды рөл атқарады?
- Әлем бойынша бас сүйегі жарақаттары жиі кездесетін елдер мен статистикалар туралы не айта аласыз?
- Қозғалмайтын байланыстардың сақталуы адамның қорғаныс қабілетін қалай күшейтеді?

Жауаптар:

Қозғалмалы байланыс (тізе, шынтақ):
- Қозғалмалы байланыстар дененің қозғалысына мүмкіндік береді, бірақ олар жиі жарақат алу қаупіне ұшырайды, әсіресе спортшылар арасында.
- Әлем бойынша тізе буындарының жарақаты спортшылар мен жасөспірімдер арасында жиі кездеседі. Статистика бойынша, тізе буындарына байланысты жарақаттардың саны жыл сайын миллионнан асады.
- Бұл буындардың жарақаты көбінесе физикалық жүктеме мен қате жаттығуларға байланысты болады.
Жартылай қозғалмалы байланыс (омыртқа):
- Омыртқа аурулары әлемде ең кең таралған денсаулық мәселелерінің бірі. Әлемдік статистикаға сәйкес, омыртқаның ауруларынан зардап шегетін адамдар саны жыл сайын артып келеді. Олардың арасында остеохондроз, сколиоз және өзге де аурулар жиі кездеседі.
- Омыртқа ауруларының басты себептері ұзақ уақыт бойы дұрыс отырмау, физикалық белсенділіктің аздығы және ауыр заттарды дұрыс көтермеу болып табылады.
- Алдын алу үшін омыртқаға арнайы жаттығулар жасау және дене белсенділігін арттыру маңызды.
Қозғалмайтын байланыс (бас сүйегі):
- Бас сүйегі миды қорғауда маңызды рөл атқарады. Әлем бойынша бас сүйегінің жарақаттары көлік апаттары мен спорттық жарақаттардан жиі кездеседі.
- Әлемдік статистика бойынша, бас сүйегінің жарақаттары көбінесе ересек адамдар мен балалар арасында кездеседі. Бұл жарақаттар көбінесе апаттар мен қатты соққылардан туындайды, ол мидың ауыр зақымдануына әкелуі мүмкін.
- Қозғалмайтын байланыстар адамның қорғаныс қабілетін арттырады, себебі бұл байланыс сүйектердің бірігуіне және органның қорғауына мүмкіндік береді.

Мәтін:
Суретте үш түрлі сүйектердің байланысу түрлері көрсетілген. Әрбір байланыс түрі адам денесінің түрлі функцияларын атқарады. Суретте көрсетілген сүйектердің әрбірі өз рөліне сәйкес әртүрлі байланыс түріне жатады. Осыған сәйкес төмендегі сұрақтар бойынша жауап беріңіз.

Сұрақтар:

A бөлігіндегі сүйектердің байланысу типі қандай және ол қандай қызмет атқарады?
- Бұл байланыс түрі адам денесінің қай бөлігінде кездеседі? Қандай қозғалыс қызметтерін қамтамасыз етеді?
B бөлігіндегі сүйектердің байланысу типі қандай және ол дененің қорғанысын қалай қамтамасыз етеді?
- Бұл байланыс түрінің физиологиялық мәні қандай және оның денсаулыққа әсері қандай?
C бөлігіндегі сүйектердің байланысу типі қандай және ол денедегі қозғалысқа қалай ықпал етеді?
- Бұл байланыс түрі адамның қандай қозғалыс функцияларын реттейді?

Жауаптар:

A бөлігіндегі сүйектердің байланысу типі – Бұл қозғалмалы байланыс (тізе буыны). Бұл байланыс аяқ-қолдардың қозғалысын қамтамасыз етеді. Тізе буыны әртүрлі қозғалыс түрлерін жүзеге асыруға мүмкіндік береді, сонымен қатар адамның жүру және жүгіре алу қабілетіне ықпал етеді.
B бөлігіндегі сүйектердің байланысу типі – Бұл қозғалмайтын байланыс (бас сүйегі). Бас сүйегі сүйектерінің қатты байланысы ми мен басқа маңызды мүшелерді сыртқы әсерлерден қорғайды. Бұл байланыс адамның ойлау қабілетін қорғауға, ми мен жүйке жүйесінің қалыпты жұмыс істеуін қамтамасыз етуге қызмет етеді.
C бөлігіндегі сүйектердің байланысу типі – Бұл жартылай қозғалмалы байланыс (омыртқа). Омыртқалар арасындағы шектеулі қозғалыс дене құрылымын сақтап, дененің икемділігін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, омыртқа байланысы жүйке жүйесіне қызмет көрсетіп, ішкі органдарды қорғауға ықпал етеді.

1-тапсырма: Сүйектердің байланысу түрлері және олардың болу орындары

1.6-кесте – Сүйектердің байланысу түрлері және олардың болу орындары

Өзгеру	Қайда болады	Дұрыс жауап
A. Қозғалмайтын байланыс	1. Бас сүйегі	A – 1
B. Жартылай қозғалмалы байланыс	2. Омыртқа	B – 2
C. Қозғалмалы байланыс	3. Тізе буыны	C – 3
D. Қозғалмалы байланыс	4. Шынтақ буыны	D – 4
E. Қозғалмайтын байланыс	5. Қабырға мен омыртқа арасындағы байланыс	E – 5
F. Жартылай қозғалмалы байланыс	6. Жамбас сүйектері	F – 6

2-тапсырма: Сүйектердің байланысу түрлерін талдау және өмірлік жағдайға әсері

1-сұрақ: Қозғалмайтын байланыс денсаулыққа қалай әсер етеді?

Шаралар	Иә/Жоқ
A. Қозғалмайтын байланыс тірек қызметін атқарады.	Иә
B. Бұл байланыс қозғалысқа әсер етеді.	Жоқ
C. Бас сүйегінде қозғалысқа мүмкіндік береді.	Жоқ
D. Бұл байланыс қорғаныс қызметін атқарады.	Иә

2-сұрақ: Қозғалмалы байланыс денсаулыққа қандай әсер етеді?

Шаралар	Иә/Жоқ
A. Тізе буыны қозғалысты толық қамтамасыз етеді.	Иә
B. Тізе буыны қозғалысқа шектеу қояды.	Жоқ
C. Бұл байланыс тек омыртқада болады.	Жоқ
D. Шынтақ буыны дене қозғалысының негізгі буыны болып табылады.	Иә

3-сұрақ: Жартылай қозғалмалы байланыс ағза үшін қандай маңызға ие?

Шаралар	Иә/Жоқ
A. Бұл байланыс икемділікті сақтайды.	Иә
B. Бұл байланыс толық қозғалысқа мүмкіндік береді.	Жоқ
C. Жартылай қозғалмалы байланыс денені тік ұстап тұруды қамтамасыз етеді.	Иә
D. Бұл байланыс тек қаңқаның жоғары бөлігінде болады.	Жоқ

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Биология Сабақ жоспары 8 сынып

26.01.2025

368

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Жариялаған:

Тезекбаева Карлыгаш Толешовна

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

§33. Сүйектердің байланысу типтері.

§33. Сүйектердің байланысу типтері.

Химия пәні

Тарих пәні

Биология пәні

Ағылшын тілі пәні

География пәні

Информатика пәні

Мектепке дейінгі білім беру

«Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

Дене шынықтыру

Білім алушылардың білім сапасын арттыру

Инклюзивті білім беру