3-СЫНЫПТА ӘРІПТЕРДІ ҮЙРЕТУ ӘДІСТЕМЕСІ

ӘДІСТЕМЕЛІК ҚҰРАЛ

МАЗМҰНЫ

1. Кіріспе

2. Ағылшын әліпбиімен таныстыру әдістері

• Визуалды әдістер

• Аудиалды әдістер

• Кинестетикалық әдістер

3. Фонетикалық жаттығулар- дұрыс дыбыстау дағдылары

4. Ойын арқылы оқыту әдістері - әріптерді есте сақтауға арналған әдістер

5. Жазу дағдыларын дамыту жолдары – әріптердің дұрыс жазылуын үйрету

6. Қосымша ресурстар - жұмыс парақтары, онлайн материалдар.

7. Қорытынды

8 . Пайдаланылған әдебиеттер

1. КІРІСПЕ

Бұл әдістемелік құрал 3-сынып оқушыларына ағылшын әліпбиін үйретуге арналған. Оқушылар әріптердің атауы мен дыбысталуы туралы білім алып, оларды жазу және оқу дағдыларын дамытады. Сабақ барысында ойын, көрнекілік және интерактивті әдістер қолданылады.

2. АҒЫЛШЫН ӘЛІПБИІМЕН ТАНЫСТЫРУ ӘДІСТЕРІ

1. Визуалды әдістер

• Әріптерді суреттермен байланыстыру (A – apple, B – ball).

Әріптерді суреттермен байланыстыру – балалардың тілдік дағдыларын дамытуда тиімді әдіс. Бұл әдіс оқушыларға әріптердің дыбыстық және графикалық ерекшеліктерін түсіндіруде көмектеседі, сонымен қатар олардың есте сақтау қабілетін арттырады. Әріптерді суреттермен байланыстыра отырып үйрету арқылы балалар сөздердің құрылымын түсініп, оларды дұрыс айтуға үйренеді.

1. Әріптер мен суреттерді байланыстыру әдісінің артықшылықтары:

- Көрнекілік: Суреттердің көмегімен әріптерді үйрету оқушылардың визуалды қабылдауын жақсартады, бұл әсіресе бастауыш сынып оқушылары үшін тиімді. Олар әріптердің мәнін суреттер арқылы жақсырақ түсінеді.

- Есте сақтау: Суреттер әріптердің есте сақталуына көмектеседі. Мысалы, «A» әрпімен алма (apple) деген сөзді байланыстыра отырып, балалар бұл әріпті жылдам және дұрыс меңгереді.

- Қызығушылықты арттыру: Балалар үшін суреттер әріптермен байланысты болған кезде оқу процесі қызықты әрі шығармашылыққа толы болады. Олар жаңа ақпаратты жеңіл әрі ынтамен қабылдайды.

-Тілдік дағдыларды дамыту: Әріптерді суреттермен байланыстыру арқылы балалар тек әріптерді үйреніп қана қоймай, жаңа сөздерді де үйренеді. Мысалы, «A – apple», «B – ball» деген сөздер арқылы олар жаңа сөздермен танысып, сөздік қорын кеңейтеді.

2. Әріптерді суреттермен байланыстыру әдісінің мысалдары:

- A – apple: Балаларға «A» әрпімен алма (apple) суретін көрсетіп, сол арқылы бұл әріптің дыбысы мен графикалық түрі таныстырылады. Алма сөзі балаларға жақын және таныс, сондықтан олар бұл әріпті жылдам есте сақтайды.

- B – ball: «B» әрпімен доп (ball) суретін көрсету. Бұл әдіс арқылы балалар «B» әрпінің дыбысын және оның графикалық жазылуын жеңіл меңгереді. Сондай-ақ, балаларға доппен ойнау немесе доп туралы айту арқылы қызығушылықтарын арттыруға болады.

- C – cat: «C» әрпі мен мысық (cat) суретін байланыстыру. Мысық балалар үшін танымал және қызықты, сондықтан бұл әдіс арқылы олар «C» әрпін оңай үйренеді.

- D – dog: «D» әрпі мен ит (dog) суретін қолдану. Ит – балаларға таныс жануар, сондықтан «D» әрпі де оңай меңгеріледі.

- E – elephant: «E» әрпі мен піл (elephant) суретін көрсету. Піл балаларға қызықты әрі ерекше жануар ретінде таныс, сондықтан бұл әдіс арқылы балалар «E» әрпін жақсы үйренеді.

- F – fish: «F» әрпі мен балық (fish) суретін байланыстыру. Бұл әдіс балалардың балықты жақсы білуі және оны есте сақтауы арқылы «F» әрпін меңгеруіне көмектеседі.

Әдістемелік ұсыныстар:

- Әріптер мен сөздерді қайталау: Әрбір әріппен сурет жұмысын бастағаннан кейін, сол әріпке қатысты бірнеше рет қайталаңыз. Мысалы, «A – apple, apple, apple» деп қайталаңыз. Бұл балалардың әріптерді жақсы түсінуіне және сөздерді дұрыс айтуға үйренуіне көмектеседі.

- Әріптердің дыбыстарын айту: Әріптің дыбысы мен оның сөздегі орнын дұрыс үйрету үшін балаларға әріптің дыбысын айтуға көңіл бөліңіз. Мысалы, «A» әрпінің дыбысы «æ» немесе «ei» болып естіледі. Осылайша, сөздер мен дыбыстар арасындағы байланыс нығаяды.

- Жаттығулар мен ойындар: Әріптер мен суреттерді байланыстыру арқылы жаттығулар мен ойындар ұйымдастыру. Мысалы, балаларға әріптер мен суреттерді сәйкестендіріп қоюды немесе әріптерден сөздер құрауды ұсынуға болады. Бұл әдіс балалардың еске сақтау қабілетін жақсартуға көмектеседі.

Қорытынды

Әріптерді суреттермен байланыстыру әдісі — балалардың оқу және жазу дағдыларын дамытуға көмектесетін тиімді әдіс. Суреттер әріптерді оқып, жазуға қызығушылықты арттырады, сондай-ақ балалардың жаңа сөздермен танысып, оларды есте сақтауға мүмкіндік береді. Бұл әдіс арқылы балалар тек әріптерді ғана үйреніп қоймай, сонымен қатар жалпы тілдік дағдыларын дамытады.

• Түрлі түсті карточкалар мен постерлерді қолдану.

Мақсаты: Түрлі түсті карточкалар мен постерлерді қолдану оқушылардың назарын аударады, оларды сабаққа тартуға және материалды жақсы меңгеруге көмектеседі. Әріптерді үйретуде түрлі түсті карточкалар мен постерлерді қолдану, балалардың көру және түсіну қабілеттерін дамытуға ықпал етеді, сондай-ақ, визуалды және кинестетикалық дағдыларды біріктіруге мүмкіндік береді.

Түрлі түсті карточкалар балалардың есте сақтау қабілетін арттыруға көмектеседі. Түстер – бұл адамның көңіл-күйіне әсер ететін күшті құрал, және оларды оқытуда қолдану балалардың оқуға деген ынтасын күшейтуге ықпал етеді. Әріптерді үйреткенде түрлі түсті карточкалар:

- Түс арқылы есте сақтау: Әріптер мен сөздерді түрлі түсті карточкаларда көрсету, әріптің мәнін және дыбыстарын есте сақтауға көмектеседі.

- Қызығушылық тудырады: Балалар түстерді ұнатады, сол себепті түрлі түсті карточкалар оларды сабаққа белсенді қатысуға ынталандырады.

- Жылдам жауап: Түрлі түстер арқылы балаларға түрлі тапсырмалар орындап, нақты жауапты тез табуға көмектеседі.

- Визуалды оқыту: Түсті карточкалар визуалды әдіс арқылы есте сақтау қабілетін жақсартады.

Әріптер мен сөздерге арналған карточкалар:

- Әріптік карточкалар: Әріптерді әртүрлі түстермен боялған карточкаларға жазып, балаларға көрсетуге болады. Мысалы, «A» әрпін қызыл, «B» әрпін көк түспен жазу. Әріптерді танып, олардың дыбыстарын дұрыс айту үшін балалар карточкаларды дұрыс пайдаланып үйренеді.

- Сөздермен жұмыс: Карточкаларда әріптерден құралған қарапайым сөздер жазылады. Мысалы:

- «A» әрпіне арналған карточкаға «apple» сөзі жазылады.

- «B» әрпіне арналған карточкаға «ball» сөзі жазылады.

Балалар сөздермен жұмыс істеп, әріптердің дұрыс айтылуын жаттайды.

Түстерді сәйкестендіру:

Түстермен әріптерді сәйкестендіру – балалар үшін қызықты әрі тиімді жаттығу. Бұл әдіс оқушылардың есте сақтау қабілетін жақсартуға көмектеседі. Мысалы:

Балаларға түрлі түсті карточкаларды көрсету, әрбір түсті әріпке сәйкестендіріп үйрету:

- Қызыл түсті карточка – «A» әрпі

- Көк түсті карточка – «B» әрпі

- Сары түсті карточка – «C» әрпі

Осы әдіс арқылы әрбір әріпті түс арқылы байланыстырып, балалардың есте сақтауы мен дұрыс айтылуын қамтамасыз етуге болады.

Карточкалар арқылы тапсырмалар жасау:

Әріптерді үйрету әдістемесі бойынша мысалдармен бірге тапсырмалар:

Әріптерді танып, дұрыс айтыңыз:

Мақсаты: Балалар әріптерді дұрыс танып, дыбыстарын дұрыс айта білуге үйренеді.

Мысал:

- A - Apple (Әріп: A – Дыбыс: ә)

- B - Ball (Әріп: B – Дыбыс: б)

- C - Cat (Әріп: C – Дыбыс: к)

- D - Dog (Әріп: D – Дыбыс: д)

- E - Elephant (Әріп: E – Дыбыс: э)

Тапсырма: Сурет бойынша сөз құраңыз:

Мақсаты: Балалар әріптермен суретке сәйкес сөздер құру арқылы өздерінің тілдік дағдыларын дамытады.

М ысал:

– Apple – Cat

Ball – Dog

- Жасырын әріптер: Карточкаларда сөздердің бір әрпі жасырылған болады. Балалар оларды тауып, толық сөзді құруы қажет.

- Топтық жұмыс: Балаларға әр түрлі түсті карточкалар таратып, топтарға бөліп, тапсырмалар орындауға болады. Мысалы, бір топқа көк түсті карточкалар беріліп, олар тек «B» әрпін пайдаланып сөздер құруы керек, ал екінші топқа қызыл түсті карточкалар беріліп, олар «A» әрпін пайдаланып сөздер құруы тиіс.

Қорытынды

Бұл тапсырмалар оқушыларға әріптерді тез әрі тиімді үйретуге көмектеседі. Оларды қызықты ойындар, жаттығулар арқылы оқыту балалардың пәнге деген қызығушылығын арттырып, білімін тереңдетуге мүмкіндік береді.Постерлерде түрлі сөздер мен олардың мағыналарын топтастыру арқылы оқушыларды жаңа сөздермен таныстыруға болады. Мысалы, «Жемістер», «Жануарлар» немесе «Табиғат» тақырыптарына арналған постерлер жасалады. Бұл тақырыптар арқылы балалар сөздермен жұмыс жасап, оларды қайталауды оңай үйренеді.

Әріптер мен сөздерге арналған көрнекіліктер:Постерлерді сабағындағы әріптерді немесе сөздерді көрсету үшін қолдануға болады. Әріптердің жазылуын, дыбыстарын көрсету үшін постерлерде түрлі түсті әріптерді, сол әріптермен байланысты сөздер мен суреттерді біріктіруге болады.

Практикалық тапсырмалар

- Түстер арқылы әріптерді сәйкестендіру: Балаларға әріптер мен олардың түстерін сәйкестендіруге арналған карточкалар беріледі. Олар дұрыс әріптің түстерін табады.

- Сурет пен сөзді сәйкестендіру: Постерде суреттер мен сол суретке сәйкес келетін сөздер көрсетіледі. Балалар дұрыс сөзді тауып, оны оқу керек.

- Әріптерді жазу: Түрлі түсті қарындаштар немесе маркерлермен балаларға әріптерді жазуға тапсырма беріледі. Әріптердің үстінен жазу арқылы оларды жаттықтыруға болады.

Түрлі түсті карточкалар мен постерлерді қолдану балалардың оқу процесін қызықты етеді, олардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға көмектеседі. Визуалды құралдарды пайдалану балалардың тіл үйрену қабілеттерін, әсіресе әріптерді дұрыс тану және айту дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Түстер мен суреттердің комбинациясы оқушыларға оқу материалдарын жеңіл қабылдауға және жақсы есте сақтауға көмектеседі.

\

2. Аудиалды әдістер

Аудиалды әдістер – бұл тыңдау және есту қабілеттерін пайдалана отырып, тіл үйрету мен білім алу процесін жақсартуға бағытталған әдіс. Аудиалды әдістердің негізгі мақсаты – оқушыларды тыңдау, тыңдалым және сөйлеу дағдыларын дамыту. Бұл әдістер тыңдау арқылы ақпаратты қабылдауға және есте сақтауға көмектеседі, сондай-ақ сөздік қорды кеңейтуге ықпал етеді. Әсіресе, ағылшын тілін үйретуде аудиалды әдістер өте тиімді, себебі тілдің дыбыстық ерекшеліктерін тыңдау мен дұрыс айтуға мүмкіндік береді.

Аудиалды әдістердің маңызы

Аудиалды әдістер тіл үйренушілердің дыбыстық білімін арттыруға, тыңдау қабілетін дамытуға және сөйлеу дағдыларын жақсартуға мүмкіндік береді. Бұл әдіс тілдік құзыреттілікті қалыптастыруда аса маңызды рөл атқарады. Аудиалды әдістердің маңызды ерекшеліктері:

- Тығу дағдыларын дамыту: Аудиалды әдіс тыңдаушыларға нақты сөздер мен фразаларды тыңдауға мүмкіндік береді, бұл сөздерді дұрыс айту мен түсіну қабілетін жақсартады.

- Фонетикалық есту: Аудиалды әдіс арқылы оқушылар ағылшын тілінің дұрыс дыбыстарын естіп, оларды дұрыс айтуға үйренеді.

- Шығармашылық қабілеттіліктерді дамыту: Тыңдалым арқылы тыңдаушы мәтінді қабылдап, өздігінен сөйлеу мен жазу қабілеттерін дамытады.

Аудиалды әдістерді қолданудың түрлері: Сөздерді және дыбыстарды тыңдау

Бұл әдіс арқылы оқушыларды белгілі бір сөздер мен дыбыстарды тыңдап, ажыратуға үйретуге болады. Мысалы, ағылшын тілінде белгілі бір дыбысты немесе сөздерді тыңдап, оларды қайталау арқылы балалардың дұрыс айту дағдылары қалыптасады.

Мысал:

- Мұғалім ағылшын тіліндегі сөздерді айтады, мысалы: cat, bat, rat. Балалар бұл сөздерді тыңдап, қайталайды. Бұл жаттығу арқылы олар осы сөздердің дыбыстарын дұрыс айтуды үйренеді.

Дыбыстық жаттығулар

Бұл әдіс ағылшын тіліндегі дыбыстар мен сөздердің айтылуын үйретуде маңызды рөл атқарады. Оқушыларға белгілі бір дыбыстарды немесе сөздерді тыңдап, олардың дұрыстығын тексеру тапсырылады.

Мысал:

- Мұғалім белгілі бір ағылшын дыбыстарын (мы…

- Мұғалім оқушыларға аудио жазбаны тыңдауды ұсынады. Бұл жазбада ағылшын тілінде қарапайым сұхбат болуы мүмкін. Мысалы, екі адам арасында болған әңгіме тыңдалуы мүмкін, және оқушыларға келесі сұрақтарға жауап беру тапсырмасы беріледі:

- What is the name of the person in the conversation?

- Where are they from?

. Әндер мен өлеңдер тыңдау

Ағылшын тіліндегі әндер мен өлеңдер оқушылардың тілін дамытуға үлкен ықпал етеді. Олар әндер арқылы сөздерді дұрыс айтуға, интонация мен ритмді меңгеруге үйренеді. Әндер мен өлеңдерді тыңдау, әсіресе балалар үшін қызықты және тиімді әдіс болып табылады.

Мысал:

- Балаларға ағылшын тіліндегі қарапайым әндер (мысалы, Twinkle, Twinkle, Little Star) тыңдатылып, оларды бірге айтуға немесе жаттап алуға тапсырма беріледі.

Тыңдаудан кейінгі тапсырмалар

Оқушылар тыңдаған мәтінге немесе дыбыстық жазбаларға сұрақтар қою, мәтіннің мазмұнын қайталау арқылы өздерінің тыңдау қабілетін тексереді. Бұл тапсырмалар тыңдалым мен түсіну дағдыларын жақсартуға бағытталған.

Мысал:

- Мұғалім оқушыларға ағылшын тіліндегі қысқа әңгіме немесе хабарламаны тыңдату арқылы, олардан мәтіннің мазмұны туралы сұрақтар қоюын сұрайды:

- Who is the main character in the story?

- What happened in the story?

Подкасттар мен радио тыңдау

Подкасттар мен радио бағдарламалары ағылшын тілінде тыңдаушыларға қызықты әрі тиімді әдіс болып табылады. Оқушылар түрлі тақырыптағы подкасттар мен радио бағдарламаларын тыңдап, сол арқылы сөздік қорын молайтады және ағылшын тіліндегі әңгімелесулерді түсінуге қабілетті болады.

Мысал:

- Оқушылар ағылшын тілінде жасалған подкастты тыңдайды. Әр подкаст тақырыбы әр түрлі болуы мүмкін, мысалы, "The Importance of Nature" немесе "The History of the Internet." Оқушылар подкаст тыңдап, оның мазмұны бойынша сұрақтарға жауап береді.

Аудиалды әдістердің тиімділігі

- Тыңдау арқылы сөйлеу дағдыларының дамуы: Аудиалды әдіс тыңдау қабілетін дамытумен қатар, дұрыс сөйлеу, яғни әріптер мен дыбыстарды дұрыс айту дағдыларын қалыптастырады.

- Сөздік қорды арттыру: Балалар жаңа сөздер мен фразаларды тыңдау арқылы өз сөздік қорын кеңейтеді.

- Интонацияны меңгеру: Аудиалды жаттығулар сөйлеу тілі мен интонацияны жақсы меңгеруге көмектеседі.

- Шет тілін еркін меңгеру: Тіл үйренушілер ағылшын тілінде сөйлеуді оңай үйренеді, өйткені олар тыңдау арқылы шетел тілінің дыбыстық құрылымын жақсы түсінеді.

Қорытынды

Аудиалды әдістер ағылшын тілін үйретудің тиімді құралдарының бірі болып табылады. Бұл әдіс оқушылардың тыңдау қабілетін дамытуға, дұрыс дыбыстарды есту мен айтуға үйретеді. Түрлі аудио материалдар мен тыңдау тапсырмалары арқылы оқушылар тілдің дыбыстық ерекшеліктерін жақсы меңгереді, сөйлеу дағдыларын жақсартады және өздерінің ағылшын тіліндегі түсіну қабілеттерін арттырады.

3. Кинестетикалық әдістер

Кинестетикалық әдістер – бұл оқушылардың дене қозғалыстарын, әрекеттерін және физикалық қатысуларын қолдана отырып білім беру процесін тиімді ұйымдастыру. Бұл әдіс оқушылардың денесін белсенді пайдалану арқылы танымдық дағдыларын дамытуға көмектеседі. Кинестетикалық әдіс балаларға тек оқу мен тыңдауға ғана емес, сонымен қатар оқу материалына дене қозғалыстарын қосу арқылы көңіл аударуға мүмкіндік береді.

Кинестетикалық әдіс негізінен оқушылардың физикалық белсенділігі мен қозғалысқа негізделген, сондықтан оны көбінесе «қозғалыс арқылы оқыту» деп атайды. Мұндай әдіс балалардың көңілін көтеріп, оларды оқу процесіне тартады. Бұл әдіс балалардың есту және көру қабілеттерін дамытуға ғана емес, сонымен қатар оларды тыңдау мен түсінуден басқа да белсенді қатысуға итермелейді.

1. Кинестетикалық әдістердің маңызы

Кинестетикалық әдістер оқушылардың белсенді қатысуын қамтамасыз етеді және олардың оқу материалына деген қызығушылығын арттырады. Бұл әдіс әсіресе оқу барысында қозғалыс пен физикалық әрекеттерді қажет ететін балалар үшін өте тиімді. Кинестетикалық әдістердің маңызды ерекшеліктері:

- Қозғалыс арқылы білім алу: Оқушылар тек тыңдап немесе оқып қана қоймай, өздері қозғалысқа түсіп, оқу процесінде белсенді рөл атқарады.

- Таңдау және тәжірибе: Балаларға тапсырмалар мен ойындар арқылы оқытуды қызықты етіп жасауға болады, бұл оқушылардың шығармашылық ойлауын, тұжырымдама жасауды және өздігінен әрекет ету дағдыларын дамытады.

- Тапсырмаларды қызықты ету: Кинестетикалық әдістер оқу тапсырмаларын қызықты әрі жеңіл қабылданатын етеді. Бұл әдіс оқушылардың қозғалыс арқылы дене мүшелерін іске қосуға мүмкіндік береді, сондықтан ақпаратты есте сақтауы жеңіл болады.

Кинестетикалық әдістерді қолданудың түрлері

Денені пайдаланып сөздер мен фразаларды оқу

Балалар оқу барысында денесін қолдана отырып, ағылшын сөздерін немесе фразаларын жаттай алады. Бұл әдіс оқушылардың есте сақтау қабілетін жақсартады және оқу материалын дұрыс меңгеруге көмектеседі.

Мысал:

- Мұғалім ағылшын тілінде түрлі сөздер мен фразаларды оқып, балалар сол сөздер мен фразаларға сәйкес әрекеттер жасайды. Мысалы, «jump» (секіру), «run» (жүгіру), «clap your hands» (қол шапалақтау) және т.с.с. Мұғалім сөздерді айтқанда оқушылар сол сөздерге байланысты дене қимылдарын орындайды. Бұл әдіс балалардың сөздерді ғана емес, оларды қозғалыс арқылы есте сақтауға көмектеседі.

Ойындар мен жаттығулар арқылы оқыту

Қозғалысқа негізделген ойындар оқушыларды оқуға қызықтырып, олардың дене белсенділігін арттырады. Ойындар оқу материалын игеруді жеңіл әрі көңілді етеді.

Мысал:

- «Simon says» ойыны. Бұл ойын балаларға дене қозғалыстарын дұрыс орындауды үйретеді. Мұғалім ағылшын тілінде түрлі бұйрықтарды айтады, мысалы:

- "Simon says, jump!" (Саймон айтады, секіріңдер!)

- "Simon says, touch your nose!" (Саймон айтады, мұрныңызды ұстаңыз!)

Бұл ойын арқылы балалар ағылшын тіліндегі сөздерді дұрыс түсініп, оларды дене қимылдары арқылы орындайды.

Рөлдік ойындар

Рөлдік ойындар оқушылардың әлеуметтік дағдыларын дамытуға, сөздік қорын кеңейтуге және тілдік әрекеттерді жаттықтыруға көмектеседі. Бұл әдіс арқылы балалар тілде өздерін еркін сезінеді, сөйлеу дағдыларын шыңдайды. Мысал:

- Мұғалім балаларға түрлі рөлдерді бөліп, олардан белгілі бір жағдайларды ағылшын тілінде ойнауды сұрайды. Мысалы, бір оқушы дүкенші, екіншісі тұтынушы рөлін атқарады. Тақырып: «Shopping at the supermarket» (Супермаркетте сауда жасау). Балалар ағылшын тілінде сұрақтар мен жауаптарды қолданып, сатып алу процесін ойнайды.

Бұл әдіс оқушылардың ағылшын тіліндегі сөздермен қозғалыстарды байланыстырып, оларды өздерінің дене мүшелерін қолдана отырып көрсетуін қамтамасыз етеді.

Мысал:

- Мұғалім ағылшын тілінде қарапайым командаларды айтады, ал оқушылар оларды орындауға тиіс. Мысалы:

- "Touch your head!" (Басыңызды ұстаңыз!)

- "Stand up!" (Тұрыңыз!)

- "Sit down!" (Отырыңыз!)

Бұл жаттығулар балалардың денесін қозғап, оқу процесін қызықты етеді.

Қозғалыс арқылы топтық тапсырмалар орындау

Топтық тапсырмалар оқушылардың бірге жұмыс істеуіне және өзара әрекеттесуіне мүмкіндік береді. Бұл тапсырмалар қозғалысты қажет етеді, және оқушылар бір-бірімен тілдік қатынас орнатады.

Мысал:

- Оқушыларға үлкен плакат немесе постер беріледі, олар осы постерге ағылшын тілінде сөздер жазып, сөйлемдер құрастыруы керек. Бұл тапсырма барысында оқушылар постерді тақтаға іліп, айнала отырып жұмыс істейді, әрқайсысы сөздерді іздеп, жазуға қатысады.

Қозғалыс арқылы сөздер мен заттарды сәйкестендіру

Бұл әдіс балаларға сөздер мен заттарды байланыстырып, дене қозғалысы арқылы дұрыс сәйкестендіруге көмектеседі.

Мысал:

- Оқушыларға түрлі суреттер беріледі, және олар осы суреттерді ағылшын тіліндегі сөздермен сәйкестендіру керек. Мысалы, «apple» (алма), «cat» (мысық), «ball» (доп) сөздеріне сәйкес суреттерді тауып, оқушылар оларды көрсетеді. Әр сөзді тапқан соң, балалар сол сөздерге байланысты дене қозғалыстарын жасайды.

Кинестетикалық әдістердің тиімділігі

- Қозғалыс арқылы оқуды жеңілдету: Кинестетикалық әдістер оқушылардың тіл үйрену процессінде қызығушылығын арттырады, және олардың мәтіндер мен сөздерді жеңіл меңгеруіне көмектеседі.

- Есте сақтау қабілетін жақсарту: Қозғалыс арқылы оқытылған ақпарат ұзақ уақыт бойы есте сақталады.

- Әлеуметтік және коммуникациялық дағдыларды дамыту: Топтық жұмыс пен рөлдік ойындар арқылы балалар өзара тілдік қарым-қатынас жасау дағдыларын дамытады.

- Оқушылардың көңілін аудару: Кинестетикалық әдіс оқушылардың көңілін аударып, оларды белсенді түрде сабаққа қатысуға ынталандырады.

Қорытынды

Кинестетикалық әдіс оқушылардың білім алу процесін қызықты әрі тиімді етеді. Қозғалыс арқылы оқыту балалардың сөздерді және сөйлемдерді есте сақтауға көмектеседі, олардың тілдік дағдыларын дамытады. Сондай-ақ, бұл әдіс балалардың дене белсенділігін арттыруға, оларды ынталандыруға және оқуға деген қызығушылықтарын жоғарылатуға ықпал етеді.

3. ФОНЕТИКАЛЫҚ ЖАТТЫҒУЛАР

1. Артикуляциялық жаттығулар

• Дұрыс дыбыстауды дамыту үшін айна алдында жаттығулар жасау.

• Дауысты және дауыссыз дыбыстарды ажырату ойындары.

2. Дыбыстық сәйкестендіру жаттығулары

• Мұғалім сөзді айтады, оқушылар дұрыс әріпті көрсетеді.

• Оқушылар аудио жазбалардан әріптерді ажыратады.

4. ОЙЫН АРҚЫЛЫ ОҚЫТУ ӘДІСТЕРІ

5. ЖАЗУ ДАҒДЫЛАРЫН ДАМЫТУ ЖОЛДАРЫ

1. Дәстүрлі әдістер

• Әріптерді бастырып жазу.

• Кіші және бас әріптерді дұрыс жазуды үйрету.

2. Креативті әдістер

• Әріптерді бояу немесе суреттермен безендіру.

• Әріптерді пластилиннен немесе қағаздан жасау

10. ҚОСЫМША РЕСУРСТАР

• BBC Learning English – интерактивті жаттығулар.

• Phonics Play – фонетикалық ойындар.

• Kahoot & Quizlet – әліпби бойынша онлайн викториналар.

11. ҚОРЫТЫНДЫ

3-сыныпта әріптерді үйрету әдістемесі — бұл балалардың тілдік дағдыларын дамытуда өте маңызды кезең болып табылады. Оқушылар әріптерді үйрену арқылы жазу мен оқу қабілеттерін қалыптастырады, сондай-ақ тілдің құрылымы мен ережелерін меңгереді. Әріптерді үйрету барысында түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдану балалардың оқу процесіне деген қызығушылығын арттырып, олардың білімін тереңдетуге көмектеседі.

Әріптерді үйрету әдістемесінің маңыздылығы: Әріптерді үйрету тек тіл үйренудің алғашқы қадамы ғана емес, сонымен қатар баланың логикалық ойлауын, зейінін және есте сақтау қабілетін дамытуға ықпал етеді. Әріптерді үйрету кезінде балалардың есте сақтау және танымдық дағдылары нығаяды, себебі әріптер мен дыбыстарды байланыстыру арқылы тілдің негізгі заңдылықтарын меңгереді. Бұл әдіс балалардың жазу және оқу дағдыларын дамытуға көмектеседі, сондай-ақ оларды жазба тілін дұрыс пайдалануға үйретеді.

Әріптерді үйрету әдістері: Әріптерді оқушыларға үйрету үшін әртүрлі әдістер мен тәсілдер қолданылады. Мысалы:

- Визуалды әдіс — әріптерді үлкен, түсінікті және айқын түрде көрсетіп, балаларға оларды жазу мен оқу барысында байланыстыруға көмектесу.

- Аудиалды әдіс — әріптер мен дыбыстарды дауыстап айту арқылы, олардың нақты айтылуын есту арқылы балалардың тілдік дағдыларын дамыту.

- Кинестетикалық әдіс — әріптер мен сөздерді балалардың дене қозғалыстары арқылы үйрету. Мысалы, әріптерді суреттермен немесе ойындармен байланыстырып, оларды динамикалық әрекеттер арқылы есте сақтау.

Әріптерді үйрету барысында ойын элементтерін қосу өте маңызды. Бұл оқушылардың қызығушылығын арттырып, оқу процесін жеңіл әрі қызықты етеді. Ойындар балалардың зейінін шоғырландырып, олардың материалды терең меңгеруіне ықпал етеді. Сондай-ақ, ойын элементтері балалардың әлеуметтік дағдыларын дамытып, бірлесіп жұмыс істеуге үйретеді.

Баланың даму ерекшеліктеріне сәйкес әдіс таңдау да маңызды. Әр оқушының жеке қасиеттері мен қабілеттері әртүрлі болғандықтан, әріптерді үйрету әдістемесінде баланың ерекшеліктеріне сәйкес жеке тәсілдер мен әдістер қолдану қажет. Бұл орайда, оқушының жеке қажеттіліктері мен оқу стиліне назар аудару маңызды.

3-сыныпта әріптерді үйрету — бұл оқушының тілдік дағдыларын дамытуда және оқуды үйрену жолында маңызды қадам болып табылады. Әріптерді дұрыс үйрету арқылы оқушылар жазу мен оқу дағдыларын қалыптастырады, сондай-ақ олардың интеллектуалдық даму деңгейі жоғарылайды. Әдістемелік тұрғыдан әртүрлі әдістер мен тәсілдерді қолдану оқушылардың қызығушылығын арттырып, олардың білім алудағы мотивациясын жоғарылатады. Әріптерді үйрету кезінде оқушылардың оқу процесіне белсенді қатысуын қамтамасыз ете отырып, мұғалім олардың тілдік қабілеттерін барынша дамытуға мүмкіндік алады.

12. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР

1. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. (2020). Ағылшын тілі. 3-сынып оқулығы.

2. British Council – Learn English Kids. https://learnenglishkids.britishcouncil.org/

3. Cambridge English Online. https://www.cambridgeenglish.org/

4. Phonics Play – https://www.phonicsplay.co.uk/

5. Қалиев, С. (2013). Қазақ тілін оқытудың әдістемесі. – Алматы: Атамұра.

6. Жұмабаев, М. (2007). Педагогика. – Алматы: Қазақ университеті.

7. Шамшыбекова, С. (2016). Бастауыш мектепте қазақ тілін оқыту әдістемесі. – Алматы: Қазақ университеті.

8. Балақбаев, Ж. (2017). Әдістемелік құрал: Оқу мен жазу. – Алматы: Алматигер.

9. Педагогикалық сөздік. (2009). – Алматы: Рауан.

10. Шоқанов, Е. (2018). Қазақ тілін оқыту әдістемесі: Теория мен тәжірибе. – Астана: Нұр-Медиа.

Пікір

1. Балалардың тілге деген қызығушылығы: 3-сыныпта әріптерді үйрету әдістемесінің басты мақсаты — оқушылардың тілге деген қызығушылығын арттыру. Әріптерді үйрету кезінде ойын элементтері мен түрлі әдіс-тәсілдер қолданып, оқушылардың оқуға деген ынтасын арттыруға болады. Бұл оқушылардың мотивациясын жоғарылатып, олардың сабаққа белсене қатысуына ықпал етеді.

2. Жазу мен оқуға негіз салу: Әріптерді үйрету жазу мен оқудың негізі болып табылады. Бұл дағдыларды дұрыс қалыптастыру 3 сыныптағы оқушылар үшін өте маңызды, себебі бұл кезеңде балалар өз бетінше оқи алады және жазу дағдыларын дамытады.

3. Әріптерді суреттермен байланыстыру: Әріптерді үйрету барысында суреттермен жұмыс істеу тиімді. Мысалы, «A» әріпі мен «apple» (алма) сөзін байланыстыра отырып, баланың зейінін дамытуға және әріпті есте сақтауға көмектесуге болады. Бұл әдіс визуалды есте сақтау қабілетін жақсартады.

4. Аудиалды әдістер: Әріптер мен дыбыстарды дауыстап айту балалардың есту қабілетін дамытып, тілдік дағдыларды бекітуге ықпал етеді. Бұл әдіс әсіресе баланың фонетикалық дағдыларын дамытуда тиімді. Балалар әріптердің дұрыс айтылуын естіп, оларды дұрыс жазуға үйренеді.

5. Кинестетикалық әдіс: Балалар әріптерді дене қозғалыстары арқылы үйренген кезде оларды игеру оңай әрі қызықты болады. Мысалы, әріптерді жазу немесе оларды түстермен белгілеу арқылы қозғалыс жасау оқушының зейінін шоғырландырып, есте сақтауды жеңілдетеді.

6. Ойын арқылы оқыту: Ойындар балалардың оқу процесіне қызығушылығын арттырып, оқытуды көңілді әрі тиімді етеді. Ойындар барысында әріптер мен сөздерді үйретудің түрлі тәсілдерін қолдану оқушылардың ұмытпауы үшін жақсы мүмкіндік береді. Ойын — бұл әдіс оқыту мен дамытудың ең тиімді жолдарының бірі.

7. Түрлі әдістерді пайдалану: Әріптерді үйрету үшін тек бір ғана әдіс емес, бірнеше әдіс-тәсілдер қолдану қажет. Мысалы, визуалды, аудиалды және кинестетикалық әдістерді біріктіріп, балалардың барлық сезім мүшелерін белсендіреді. Бұл тәсілдер оқушыларға әріптерді тез әрі дұрыс үйренуге мүмкіндік береді.

8. Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеру: Әр оқушының білім алу тәсілі мен қабілеті әртүрлі болады. Сондықтан әріптерді үйрету барысында әр оқушының жеке ерекшеліктеріне назар аударып, оның қажеттіліктеріне сәйкес әдіс-тәсілдерді қолдану маңызды.

9. Тұрақты қайталау: Әріптерді үйрету барысында тұрақты қайталаудың маңызы зор. Балалар әріптерді бірнеше рет қайталау арқылы оларды жақсы есте сақтайды. Әріптерді күнделікті өмірде, ойындарда, жаттығуларда қайталау оқушылардың жазу мен оқу дағдыларын шыңдайды.

10. Оқушылардың өзіндік жұмысын дамыту: Оқушыларға өздігінен жұмыс істеуге мүмкіндік беру өте маңызды. Әріптерді жаттау мен жазуды тапсырмалар мен жаттығулар арқылы жасау балалардың белсенділігін арттырып, олардың білімі мен дағдыларын жетілдіреді.