6.3 Заттар және материалдар №3 бжб. 1,2 нұсқа жауаптарымен

А) Қарапайым және күрделі заттарды анықтаңыз (сандарын жазыңыз)

Қарапайым заттар __________________________________________ [1]

Күрделі заттар _____________________________________________ [1]

В) Өте ұсақ, көзге көрінбейтін, бөлінбейтін бөлшектер _____________________________________________ [1]

С) Заттың қасиеттерін сипаттайтын өте ұсақ, бөлінетін бөлшектер____________________________________ [1]

2. Тапсырма. Атомның құрылысын сипаттаңыз

А) Атомның құрылысын толтырыңыз

[4]

В) (-) теріс заряд _____________________ (+) оң заряд _____________________ [2]

3. Тапсырма. Органикалық және бейорганикалық заттарды анықтаңыз

А) Органикалық және бейорганикалық заттарға жіктеңіз

(Метан (CH₄), Күкірт (S), Этанол (C₂H₅OH), Глюкоза (C₆H₁₂O₆), Кальций оксиді (CaO), Бензин (C₆H₆)

Су (H₂O), Тұз (NaCl), Аммиак (NH₃)

[2]

4. Тапсырма. Төмендегі заттарды қышқылдық, бейтарап, сілтілік топтарға жіктеп, кестеге жазыңыз

(алма, су, лимон, жұмыртқа сабын суы, қымыз, сода, тұз қышқылы, сүт, балаларға қолданатын су сабын, сірке суы, қызанақ, , нашатыр, апельсин)

[3]

5. Тапсырма. Қазақстанның пайдалы қазбалар картасы бойынша анықтаңыз.

А) Мұнай, көмір, газдың кен орындарын анықтаңыз

• Мұнай________________________________________________________________________________[1]

• Газ___________________________________________________________________________________[1]

• Көмір ________________________________________________________________________________[1]

В) өзіңіз тұратын елді мекенде таралған пайдалы қазбалар ____________________________________________________________________________________________ [1]

Жауаптары

1 Қарапайым 1,2,3,6

1 Күрделі 4,5,7

Оң заряд – протон

Теріс заряд – электрон

Органикалық заттар

Мысалдар:

Метан (CH₄) – қарапайым органикалық қосылыс.

Этанол (C₂H₅OH) – спирт түрінде кездесетін органикалық зат.

Глюкоза (C₆H₁₂O₆) – қант түріндегі органикалық қосылыс.

Бензин (C₆H₆) – көмірсутек, органикалық қосылыс.

Майлар (триглицеридтер) – органикалық қосылыстар, негізінен өсімдіктер мен жануарлар майларында кездеседі.

Бейорганикалық заттар

Мысалдар:

Су (H₂O) – су молекулалары құрамында көміртек жоқ.

Тұз (NaCl) – натрий хлориді.

Аммиак (NH₃) – аммиак газынан құралған қосылыс.

Әк (CaO) – кальций оксиді.

Күкірт (S) – табиғи күйде күкірт бейорганикалық элемент болып табылады.

Қышқыл орта (pH < 7):

Лимон – қышқыл (рН шамамен 2-3)

Қымыз – қышқыл (рН шамамен 4-5)

Тұз қышқылы (HCl) – қышқыл (рН шамамен 1-2)

Сірке суы – қышқыл (рН шамамен 2-3)

Қызанақ – сәл қышқыл (рН шамамен 4-5)

Апельсин – қышқыл (рН шамамен 3-4)

Жұмыртқа – сәл қышқыл (рН шамамен 6-7)

Сілтілі орта (pH > 7):

Жұмыртқа сабын суы – сілтілі (рН шамамен 9-11)

Сода (NaHCO₃) – сілтілі (рН шамамен 8-9)

Нашатыр – сілтілі (рН шамамен 11-12)

Балаларға қолданылатын су сабын – сілтілі (рН шамамен 8-10)

Бейтарап орта (pH = 7):

Су – бейтарап (рН шамамен 7)

Сүт – бейтарап (рН шамамен 6.5-7)

Тұз – бейтарап (рН шамамен 7, бірақ оның ерітіндісі нейтралды болуы мүмкін)

А) Қарапайым және күрделі заттарды анықтаңыз (сандарын жазыңыз)

Қарапайым заттар __________________________________________ [1]

Күрделі заттар _____________________________________________ [1]

В) Өте ұсақ, көзге көрінбейтін, бөлінбейтін бөлшектер _____________________________________________ [1]

С) Заттың қасиеттерін сипаттайтын өте ұсақ, бөлінетін бөлшектер____________________________________ [1]

2. Тапсырма. Атомның құрылысын сипаттаңыз

А) Атомның құрылысын толтырыңыз

[4]

В) (-) теріс заряд _____________________ (+) оң заряд _____________________ [2]

3. Тапсырма. Органикалық және бейорганикалық заттарды анықтаңыз

А) Органикалық және бейорганикалық заттарға жіктеңіз

(Метан (CH₄), Күкірт (S), Этанол (C₂H₅OH), Глюкоза (C₆H₁₂O₆), Кальций оксиді (CaO), Бензин (C₆H₆)

Су (H₂O), Тұз (NaCl), Аммиак (NH₃)

[2]

4. Тапсырма. Төмендегі заттарды қышқылдық, бейтарап, сілтілік топтарға жіктеп, кестеге жазыңыз

(алма, су, лимон, жұмыртқа сабын суы, қымыз, сода, тұз қышқылы, сүт, балаларға қолданатын су сабын, сірке суы, қызанақ, , нашатыр, апельсин)

[3]

5. Тапсырма. Қазақстанның пайдалы қазбалар картасы бойынша анықтаңыз.

А) Мұнай, көмір, газдың кен орындарын анықтаңыз

• Вольфрам_____________________________________________________________________________[1]

• Никель_______________________________________________________________________________[1]

• Темір ________________________________________________________________________________[1]

В) өзіңіз тұратын елді мекенде таралған пайдалы қазбалар ____________________________________________________________________________________________ [1]

ІІ нұсқа Жауаптары

1 Қарапайым а, г

1 Күрделі б,в, д, е

Оң заряд – протон

Теріс заряд – электрон

Органикалық заттар

Мысалдар:

Метан (CH₄) – қарапайым органикалық қосылыс.

Этанол (C₂H₅OH) – спирт түрінде кездесетін органикалық зат.

Глюкоза (C₆H₁₂O₆) – қант түріндегі органикалық қосылыс.

Бензин (C₆H₆) – көмірсутек, органикалық қосылыс.

Майлар (триглицеридтер) – органикалық қосылыстар, негізінен өсімдіктер мен жануарлар майларында кездеседі.

Бейорганикалық заттар

Мысалдар:

Су (H₂O) – су молекулалары құрамында көміртек жоқ.

Тұз (NaCl) – натрий хлориді.

Аммиак (NH₃) – аммиак газынан құралған қосылыс.

Әк (CaO) – кальций оксиді.

Күкірт (S) – табиғи күйде күкірт бейорганикалық элемент болып табылады.

Қышқыл орта (pH < 7):

Лимон – қышқыл (рН шамамен 2-3)

Қымыз – қышқыл (рН шамамен 4-5)

Тұз қышқылы (HCl) – қышқыл (рН шамамен 1-2)

Сірке суы – қышқыл (рН шамамен 2-3)

Қызанақ – сәл қышқыл (рН шамамен 4-5)

Апельсин – қышқыл (рН шамамен 3-4)

Жұмыртқа – сәл қышқыл (рН шамамен 6-7)

Сілтілі орта (pH > 7):

Жұмыртқа сабын суы – сілтілі (рН шамамен 9-11)

Сода (NaHCO₃) – сілтілі (рН шамамен 8-9)

Нашатыр – сілтілі (рН шамамен 11-12)

Балаларға қолданылатын су сабын – сілтілі (рН шамамен 8-10)

Бейтарап орта (pH = 7):

Су – бейтарап (рН шамамен 7)

Сүт – бейтарап (рН шамамен 6.5-7)

Тұз – бейтарап (рН шамамен 7, бірақ оның ерітіндісі нейтралды болуы мүмкін)