§66.Организмнің қартаю құбылыстары. Қартаю үрдісі туралы теориялар.

Бөлім:

«Жасушалық цикл»

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 10 «ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қартаю. Қартаю үрдісі туралы теориялар.

§66.Организмнің қартаю құбылыстары. Қартаю үрдісі туралы теориялар.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

10.2.2.4-қартаю үдерісін түсіндіру;

Сабақтың мақсаты:

қартаю үдерісін түсіндіреді;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

Әдіс: Мәселелі оқыту әдісі

Мақсаты:

Онкологиялық жаңа түзілулердің пайда болуын түсіну.

Обыралды жағдайлардың туындауына әсер етуші факторларды анықтау.

Сәйкестендіру тапсырмасы:
Төменде көрсетілген тұжырымдарды дұрыс жауаппен сәйкестендіріңіз.

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1.Онкогендер, супрессор гендер

2.Дұрыс емес өмір салты, химиялық заттар, стресстер

3.Онкологиялық жаңа түзілулер

4.Обыралды жағдайлар

Дескриптор:

Сәйкестендірудің дәлдігі - 3 балл

Әр дұрыс жауап - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

Әдіс: Талдау әдісі

Мақсаты: Оқушыларға қартаю процесінің әртүрлі кезеңдеріндегі өзгерістерді түсіндіріп, теория мен тәжірибені біріктіру.

Тапсырма:

"Қартаю процесі қалай жүреді?" деген сұраққа жауап беріңіз. Қартаю үдерісінде қандай биологиялық өзгерістер орын алады? Талдау жасаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Қартаю — бұл ағзадағы метаболикалық процестердің баяулауы, жасушалардың бөліну қабілетінің төмендеуі, ақуыздардың өзгеруі және жасушааралық байланыстардың әлсіреуі арқылы жүретін процесс. Қартаюдың негізгі теориялары бұл үдерісті түсінуге көмектеседі: клеткалық теория, генетикалық теория, стресс теориясы және ақуыздық теория.

Дескриптор:

Теориялар мен сипаттамаларды дұрыс сәйкестендірген - 1 балл

Әр теорияны нақты түсіндірген - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.2.2.4-қартаю үдерісін түсіндіру;

(Көрнекілік үшін)

Дәйек сөз немесе цитата:

"Қартаю — бұл өмірдің табиғи процессі, бірақ оның ғылыми түсінігі әлі де толық анықталмаған."

— (Альберт Эйнштейн)

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Генетикалық бағдарлама: Ғалымдар қартаюдың генетикалық негізін зерттеп, ағзаның қартаюына жауапты арнайы «қартаю гендері» бар екендігін анықтаған.

Стресс теориясы: Ұзақ мерзімді стресс ағзаның қартаюын жеделдететіні белгілі. Мысалы, стресске ұшыраған адамдардың ағзасындағы жасушалар тезірек қартаяды.

Клеткалық теория: Бұл теория бойынша жасушалар уақыт өте келе бөліну қабілетін жоғалтады, ал бұл қартаюдың басты себептерінің бірі болып табылады.

Ақуыздық теория: Қартаю барысында ағзаның ақуыздары өз функциясын дұрыс орындай алмайды, бұл ағзаның қызметінің бұзылуына әкеледі.

«Longevity» (Ұзақ өмір сүру): Жер бетіндегі ең ұзақ өмір сүрген адам 122 жасқа дейін өмір сүрген (Жанна Кальман, Франция). Оның ұзақ өмір сүруінің құпиясы туралы көптеген зерттеулер жүргізілді.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Қартаю

Генетикалық теория

Клеткалық теория

Стресс теориясы

Ақуыздық теория

Метаболизм

Жасушалық қателіктер

Ұзақ өмір сүру

Оксидативті стресс

Қартайған жасушалар

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Қартаю үрдісі және қартаю теориялары туралы білу.

Практикалық дағдылар: Қартаю құбылыстарын зерттеу әдістерін меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Қартаюдың биологиялық негіздерін түсініп, оның ағзаға әсерін бағалау.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

"Жасушалық деңгейде түсіндіру" әдісі

Мақсаты:

Тақырыпты жасуша деңгейінде қарастыру арқылы оқушылардың биологиялық процестерді терең түсінуіне көмектесу.

Тапсырма:

Суретте қартаю үдерісінің жасушалық деңгейдегі өзгерістері көрсетілген. Қартаюдың жасушалық механизмдерін және оны түсіндіретін негізгі теорияларды сипаттаңыз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дұрыс жауап:

Жасушалық деңгейде:

Теломерлер қысқарады, бұл жасушалардың бөліну қабілетін шектейді.

Митохондрияларда энергия өндірісі төмендейді, бұл жасуша қызметінің әлсіреуіне әкеледі.

Зақымдалған ДНҚ-ны қалпына келтіру механизмдері баяулайды.

Қартаю теориялары:

Генетикалық теория: Генетикалық бағдарланған бағдарламалар арқылы жасуша циклінің баяулауы.

Бос радикалдар теориясы: Тотығу реакцияларының өнімдері жасушалық зақымдануға әкеледі.

Иммундық теория: Иммундық жүйе әлсіреп, жасушалық деңгейде инфекциялар мен мутацияларға төзімділік төмендейді.

Дескриптор:

Қартаюдың жасушалық механизмдерін түсіндіреді – 2 балл

Қартаю теорияларын қысқаша сипаттайды – 2 балл

Теориялардың жасуша деңгейіндегі негізін көрсетеді – 2 балл

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

Әдіс: Проблемалық оқыту әдісі
Мақсаты: Оқушыларды әртүрлі тұжырымдар мен сұрақтарды дұрыс үйлестіріп, шешімдер табуға бағыттау.

Тапсырма:
Қартаюға қатысты сұрақтар мен тұжырымдарды сәйкестендіріңіз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1.Қартаю жасушалардың бөліну қабілетінің төмендеуімен байланысты.

2.Қартаю сыртқы әсерлер мен стресстерге байланысты болады.

3.Жасушалардағы қателіктер мен метаболикалық өзгерістер болады.

4.Қартаю теориялары генетикалық, клеткалық, ақуыздық және стресс теорияларын қамтиды.

Дескриптор:

Әр дұрыс сәйкестендірілген сұрақ пен тұжырым - 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру.

Әдіс: Практикалық оқыту әдісі
Мақсаты: Теориялар мен олардың негізгі тұжырымдарын нақты түсініп, байланыстыра алу қабілетін дамыту.

Тапсырма:
Қартаю теориялары мен олардың тұжырымдарын сәйкестендіріңіз.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1. Клеткалық теория

2. Генетикалық теория

3. Стресс теориясы

4. Ақуыздық теория

Дескриптор:

Әр дұрыс сәйкестендірілген теория мен тұжырым - 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ

https://wordwall.net/ru/resource/85180060

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

«Қартаюдың негізгі себептері» әдісі

Мақсаты: Оқушылардың қартаюдың себептерін түсіну деңгейін бағалау.

Оқушылар қартаюдың негізгі себептерін сипаттайды, мысалы, генетика, қоршаған орта, және клеткалық тозу.

Шкала:

1 — Қартаюдың себептерін түсінбедім.

2 — Қартаю себептерін түсіндім, бірақ толық емес.

3 — Қартаюдың барлық негізгі себептерін толық түсіндім.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§67. Модификациялық өзгергіштік. §68. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж