Материалдарды шектеусіз жүктеңіз ҚМЖ, ашық сабақтар, презентациялар, көрнекіліктер, дидактикалық материалдар, авторлық бағдарламалар және тағы басқа 400 000-астам материалды шексіз жүктеп алғыңыз келе ме?

Толығырақ

Тақырып бойынша 11 материал табылды

§67. Модификациялық өзгергіштік. §68. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар.

Материал туралы қысқаша түсінік

10 ЖМБ 10.2.4.1-модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу;

Материалдың қысқаша нұсқасы

10 ЖМБ сынып №37

ДӘІЖО___________

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
«» КММ
(білім беру ұйымының атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары

Модификациялық өзгергіштік. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар. Зертханалық жұмыс №4 «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу».

§67. Модификациялық өзгергіштік. §68. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар.

(Сабақ тақырыбы)

Бөлім:	«Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары»
Педагогтің аты-жөні:
Күні:
Сыныбы: 10 «ә,б»	Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы:	Модификациялық өзгергіштік. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар. Зертханалық жұмыс №4 «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу». §67. Модификациялық өзгергіштік. §68. Белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар.
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты	10.2.4.1-модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу;
Сабақтың мақсаты:	модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттейді;

Сабақтың барысы:

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Бұрынғы білімін еске түсіру

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

Әдіс: Оқу әдісі

Мақсаты: Оқушылардың нақты факттер мен оқиғаларды дұрыс байланыстырып, олардың арасындағы логикалық байланыстарды түсіну.

Тапсырма:

Қартаю процесінің әртүрлі аспектілерін түсіндіретін фактілер мен оқиғаларды сәйкестендіріңіз.

№	Факт	Оқиға
1	Стресс ағзадағы жасушалардың қартаюын жеделдетеді.
2	Қартаю жасушаларда генетикалық мутациялар мен өзгерістердің нәтижесі болып табылады.
3	Қартаю процессі барысында ағзадағы ақуыздар өз функциясын жоғалтады.
4	Қартаюдың негізгі себебі жасушалардың бөліну қабілетін жоғалту.

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Оқушылар үй жұмысы бойынша өткен білімдерін еске түсіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Қартаю теориясы
Генетикалық теория
Ақуыздық теория
Клеткалық теория

Дескриптор:

Әр дұрыс сәйкестендірілген факт пен оқиға -1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Оқушылардың назарын аудару

Ой қозғау» әдісі

Әдіс: Ақпараттық оқыту әдісі

Мақсаты: Оқушылардың ұғымдарды олардың анықтамаларымен байланыстыра білуін жетілдіру.

Тапсырма:
Төмендегі ұғымдарды және анықтамаларды сәйкестендіріңіз.

№	Ұғым	Анықтама
1	Модификациялық өзгергіштік
2	Белгілердің вариациялық қатарлары
3	Генотип
4	Фенотип

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

1.Модификациялық өзгергіштік — Тұқым қуалаушылықтың әсерінен бір ағзаның ішінде белгілердің өзгеруі.

2.Белгілердің вариациялық қатарлары — Белгілердің сандық немесе сапалық өзгерістерінің жиынтығы.

3.Генотип — Ағзадағы барлық гендердің жиынтығы, оның тұқым қуалаушылығын анықтайды.

4.Фенотип — Ағзаның сыртқы белгілері мен қасиеттері, орта жағдайларымен әсерлесу нәтижесінде пайда болады.

Дескриптор:

Дұрыс сәйкестендірілген ұғымдар мен анықтамалар - 1 балл

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Сабақтың мақсатын таныстыру

10.2.4.1-модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын зерттеу;

(Көрнекілік үшін)

Дәйек сөз немесе цитата:

"Табиғаттың өзі ең керемет шебер. Ол өзгерісті бейімделу және өмір сүру үшін ғана емес, сонымен қатар келешекті де анықтайды."

— Чарльз Дарвин

«Қызықты деректер»

- Тақырыпқа байланысты қызықты фактілер, оқиғалар немесе нақты өмірден алынған мысалдар оқушылардың назарын аударуға көмектеседі және олардың материалды жақсырақ есте сақтауына ықпал етеді.

Модификациялық өзгергіштік: Өсімдіктер мен жануарлар қоршаған ортаға бейімделіп, белгілерін өзгерте алады. Мысалы, топырақтағы қоректік заттардың әсерінен өсімдіктердің биіктігі өзгеруі мүмкін.

Вариациялық қатарлар: Белгілердің әртүрлі нұсқаларының жиынтығы. Мысалы, адамдағы көз түсі мен шаштың түрі — вариациялық қатарлардың мысалдары.

Тез өзгерістер: Модификациялық өзгерістер жылдам пайда болады, бірақ олар ұрпаққа өтпейді.

Генетикалық vs. модификациялық: Генетикалық өзгерістер тұқым қуалайды, ал модификациялық өзгерістер тек ағзада өмір бойы көрінеді.

Кілт сөздер (жұп/топ бөлу үшін):

Модификациялық өзгергіштік

Вариациялық қатарлар

Генотип

Фенотип

Қоршаған орта

Бейімделу

Генетикалық өзгерістер

Тұқым қуалаушылық

Белгілердің өзгеруі

Тез өзгерістер

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Құндылық:

«жасампаздық және жаңашылдық»

Теориялық білім: Модификациялық өзгергіштік және белгілердің өзгеруіндегі вариациялық қатарлар туралы білу.

Практикалық дағдылар: Модификациялық өзгергіштікті зерттеу және вариациялық қатарларды талдау әдістерін меңгеру.

Функционалдық сауаттылық: Модификациялық өзгерістердің ағзаға әсерін түсініп, оларды зерттеу.

Сабақтың оқу мақсатымен байланысты басты құндылықтармен танысады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Сабақтың ортасы

Жаңа тақырыпты таныстыру

Әдіс: Қолданбалы оқыту әдісі

Мақсаты: Оқушылардың вариациялық қатарды құру әдістерін меңгеруі және тәжірибеде қолдану арқылы олардың өзгергіштік және вариациялық қисықтың теориясын түсінуі.

Тапсырма:
Үрмебұршақ тұқымдарының ұзындығын өлшеу нәтижелерін пайдаланып, вариациялық қатарды құрыңыз және оны түсіндіріңіз.

Ұзындық (V) (мм)	Кездесу жиілігі (P)
8	4
9	5
10	7
11	6
12	4

Әдіс: Оқу әдісі

Мақсаты: Оқушыларға орташа көрсеткішті есептеуді үйрету, модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын нақты көрсеткіштер арқылы түсіну.

Тапсырма:

Модификациялық өзгергіштікті зерттеу барысында орташа көрсеткішті есептеңіз. Орташа көрсеткіш формуласы бойынша есептеу жүргізіңіз:

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Вариациялық қатар бойынша, ең көп кездесетін ұзындық 10 мм болады, өйткені бұл ұзындықтың жиілігі ең жоғары — 7.

Жауабы:

Орташа көрсеткішті есептеу үшін, әр санды оның жиілігімен көбейтіп, барлық нәтижелерді қосып, жалпы оқушылар санына бөлесіз.

Дескриптор:

Кестені дұрыс толтырған - 2 балл

Вариациялық қатарды дұрыс құрған - 2 балл

Нәтижені түсіндірген - 1 балл

Дескриптор:

Орташа көрсеткішті дұрыс есептеген - 2 балл

Қорытындыны дұрыс шығарған - 2 балл

Интерактивті панель, презентация

Оқушыларға бағыт бағдар беру

Әдіс: Географиялық және тарихи оқыту әдісі

Мақсаты: Оқушыларға вариациялық қисықтың қалай құрылатынын, оның популяциядағы белгілердің таралуын қалай көрсететінін түсіндіру.

Тапсырма:
Сынып оқушыларының бойы туралы мәліметтерді пайдаланып, вариациялық қисық сызық құрыңыз.

Бойы (см)	Оқушылар саны (n)	Кездесу жиілігі (f)
150-155	3	0.15
156-160	7	0.35
161-165	6	0.30
166-170	4	0.20

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Жауабы:

Вариациялық қисықтың ең жоғары нүктесі 156-160 см диапазонында орналасады, себебі бұл диапазондағы оқушылар саны ең көп — 7.

Дескриптор:

Кестені дұрыс толтырған - 2 балл

Вариациялық қисықты дұрыс құрған - 2 балл

Нәтижені түсіндірген - 1 балл

Интерактивті панель

Презентация

Жұмыс дәптерлері

Үлестірме парақтар

Практикалық тапсырмалар беру.

"Тәжірибе арқылы зерттеу" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың ғылыми ойлау қабілеттерін дамыту және биологиялық білімді тәжірибелік негізде тереңдету.

Зертханалық жұмыс №4 «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу».

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор ҚМЖ қосымшасында орналасқан

Интерактивті панель Презентация

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

Бағалау

Әдіс атауы: "Ойнап, Өсіп, Бағалан!"

Мақсаты:

Оқушыларды ойын арқылы білім алуға ынталандырып, олардың өз деңгейін бағалап, нәтижеге жету жолында сенімін арттыру.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

Өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді. Берілген тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

-тапсырманың әр дұрыс жауабы үшін -1 балл;

Интерактивті панель, презентация

АКТ

https://wordwall.net/ru/resource/85181840

Сабақтың соңы

Кері байланыс беру

«Қарапайым түсінік» әдісі

Мақсаты: Оқушылардың модификациялық өзгергіштік және вариациялық қатарлар туралы түсінігін бағалау.

Оқушылар модификациялық өзгергіштік туралы алған білімдерін және вариациялық қатарлар арасындағы байланысты бір сөйлеммен сипаттайды.

Шкала:

1 — Түсінбедім.

2 — Аздап түсіндім.

3 — Толық түсіндім.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель

Презентация

Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

§69.Тұқымқуалаушылық белгілерінің цитологиялық негіздері. §70. Дигибридті будандастыру кезіндегі хромосомалардың тәуелсіз ажырауы. §71. Жыныспен тіркесіп тұқым қуалау. §72. Көптік аллельділік есептер шығару.

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 10-сынып, Автор: Е.А.Очкур, Ж.Ж.Құрманғалиева, М.А.Нуртаева. Алматы «Мектеп» баспасы 2019 ж

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША

Зертханалық жұмыс №4 «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу».

Мақсаты: модификациялык өзгергіштік зандылыктарымен таныса отырып, вариа-циялык катар және вариациялық қисық сызық құру әдісімен танысу.

Құрал-жабдықтар: окушылардын антропометрикалық мәліметтері (шамамен 10-25).окушылардын (улдар мен кыздардын) бойы, емен, терек, шие (немесе басқа есiмдiктердiң)жапырағы, урмебұршақтың тұқымы (20-30 дана), қарындаш, қалам, дәптер, сызғыш.

Жумыстың барысы:

1. Урмебұршақ тұқымының (20-30 дана) ұзындығын өлшендер.

2. Вариациялык катар кұрындар. Ондағы V - тукымның ұзындығы. Р- кездесу жиiлiгi.Кестенi даптерге сызып толтырындар.

3. Вариациялык кисық сызык кұрындар. Қисық сызықта ең жоғарғы нүктесiн белгi-лендер.

4. Сыныптастарыннын, достарыннын бойларын елшендер,

5. Алынған мәлiметтердi дәптерге жазындар.

6. Бойынын ұзындығы бiрдей окушылардың санын аныктандар.

7. Кестені толтырындар.

8. Өзгергiштiктiң графикалық бейнесін көрсететiн вариациялык кисык сызык құрыңдар.Горизонталь сызыкта - окушылардың бойынын ұзындығы, ал вертикаль сызықта бойыбiрдей оқушылардың саны жазылады.

9. Орташа көрсеткiштif=n/Nформуласы аркылы аныктандар: f - кездесу жиiлiгi, n-бойлары бірдей окушылар саны, N - сыныптагы окушылардың жалпы саны.

10.Қорытынды жасаңдар

V
P

11. Кез келген есiмдiктiң 20 дана жапырағының ұзындығын өлшеп, мәліметтерiнжазындар.

12. Карастырылатын белгi бойынша ұксас даралар саны - ....

13. Вариациялык катар кұру - алынған мәліметтерді кестеге толтыру, бiрiншi жолғажекелеген белгiлердi (v), ал екінші жолға әр белгiнiң кездесу жиiлiгiн (р) жазыңдар.

14. Вариациялық қисық сызық құру - график сызып, белгiнiң мәнi мен кездесу жиілігіарасындағы байланысты керсетiндер.

15. Модификациялык езгергіштіктің қандай зандылықтары байқалғандығы жайлыкорытынды жасандар.

16. Вариациялык катарда нускалардын таралуы кандай биологиялық себептерге байланысты? Вариациялык кисык ненi керсетедi? Қорытынды жасандар.

Оқушылар саны	Кездесу жиілігі

Жапырақ ұзындығы (V)
Даралар саны (P)

№4 Зертханалық жұмыс (жауабы)

Тақырыбы: «Вариациялық қатар мен қисыққа құрылған модификациялық өзгергіштікті зерттеу»
Мақсаты: Модификациялық өзгергіштіктің заңдылықтарын анықтау, вариациялық қатар мен вариациялық қисық сызық құру әдістерін меңгеру.

Жұмыс барысы және кестелер

1. Үрмебұршақ тұқымдарының ұзындығын өлшеу

20-30 дана үрмебұршақ тұқымының ұзындығын өлшеп, нәтижелерді кестеге жазыңыз.

Ұзындық (V) (мм)	Кездесу жиілігі (P)
8	4
9	5
10	7
11	6
12	4

2. Вариациялық қисық құру

Горизонталь осьте – тұқым ұзындығы (V).

Вертикаль осьте – кездесу жиілігі (P).

Қисықтың ең жоғарғы нүктесін белгілеңіз – бұл ең көп кездескен ұзындық.

3. Сынып оқушыларының бойын өлшеу

Барлық сынып оқушыларының бойын өлшеп, мәліметтерді төмендегі кестеге жазыңыз:

Бойы (см)	Оқушылар саны (n)	Кездесу жиілігі (f = n/N)
150-155	3	0.15
156-160	7	0.35
161-165	6	0.30
166-170	4	0.20

N – жалпы оқушылар саны: 20

4. Вариациялық қисық сызық құру

Горизонталь осьте – бойы (см).

Вертикаль осьте – бойы бірдей оқушылар саны (n).

5. Орташа көрсеткішті есептеу

Орташа көрсеткіш формуласы:

6. Өсімдіктер жапырағының ұзындығын өлшеу

Жапырақ ұзындығы (V)	Даралар саны (P)
5	3
6	5
7	7
8	4
9	1

7. Вариациялық қисық құру

Горизонталь осьте – жапырақ ұзындығы (V).

Вертикаль осьте – даралар саны (P).

Қорытынды жасау

Модификациялық өзгергіштік заңдылықтары:

Өзгергіштіктің үздіксіз сипаты.

Қалыпты таралу қисығының пайда болуы.

Ең жиі кездесетін белгілер мәндері орташа көрсеткішке жақын.

Вариациялық қатардың таралу себептері:

Генотиптік ұқсастықтарға қарамастан, қоршаған орта факторларының әсері.

Вариациялық қисықтың мәні:

Қарастырылған популяциядағы белгілердің таралуын көрсетеді.

Белгілердің орташа мәнін және өзгергіштіктің кеңдігін анықтауға көмектеседі.

Дескрипторлар:

Кестелерді дұрыс толтырған — 3 балл

Вариациялық қисықты құрып, нәтижені түсіндірген — 4 балл

Қорытындыны нақты жасаған — 3 балл

Жалпы балл: 10 балл

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Биология Сабақ жоспары 10 сынып

18.01.2025

277

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!

Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.

Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы

Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!

Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!

Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!