7-СЫНЫП
ФИЗИКА КУРСЫНДА БӨЛІМ БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ
БАҒАЛАУДЫ ҰЙЫМДАСТЫРУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
Жакенов
М.М.
Батыс
Қазақстан облысы, Казталов ауданы,
Нұрсай ауылы,
«Тереңкөл
мектеп-бөбекжай кешені» КММ физика пәні
мұғалімі
e-mail:
merkhatmiramuly@mail.ru
Аңдатпа:
Мақалада
7-сынып оқушыларының физика пәнінен
функционалдық сауаттылығын арттыру
мақсатында әзірленген авторлық бөлім
бойынша жиынтық бағалау (БЖБ) жинақтарының
мазмұны мен әдістемелік ерекшеліктері
қарастырылады. «Физика табиғат туралы
ғылым», «Механикалық қозғалыс»,
«Тығыздық», «Қысым» және басқа да
бөлімдер бойынша деңгейлік тапсырмаларды
құрастыру әдістері талданады.
Түйін
сөздер: физика,
критериалды бағалау, БЖБ жинағы, 7-сынып,
деңгейлік есептер, әдістеме.
Кіріспе
Қазіргі
білім беру жүйесінде оқушылардың пәндік
білімдерін тереңдетумен қатар, олардың
алған білімдерін өмірлік жағдаяттарда
қолдана білу дағдыларын қалыптастыру
басты мақсаттардың бірі болып табылады.
Физика — табиғат құбылыстарын ғылыми
тұрғыдан түсіндіретін іргелі пәндердің
қатарына кіреді. Мектеп қабырғасында
физика пәнін 7-сыныптан бастап оқыту
кезінде оқушылардың пәнге деген
қызығушылығын ояту және олардың оқу
жетістіктерін шынайы бағалау үшін
критериалды бағалау жүйесінің маңызы
зор.
Негізгі
бөлім
7-сынып
курсында оқушыларға механика, термодинамика
және кинематика элементтері алғаш рет
жүйелі түрде ұсынылады. Осыған орай,
оқушылардың білім деңгейін объективті
тексеру үшін авторлық «Физика пәнінен
бөлім бойынша жиынтық бағалау жинағы»
(1–4 тоқсан) әзірленді. Жинақтың мазмұны
оқу бағдарламасының талаптарына толық
сәйкес келіп, мынадай негізгі бөлімдерді
қамтиды:
1.
Физика табиғат туралы ғылым және
физикалық шамалар: Оқушылардың
физикалық құбылыстарды өмірмен
байланыстыра алуы, SI жүйесіндегі өлшем
бірліктерін дұрыс қолдануы, скаляр және
векторлық шамаларды ажырата білуі басты
назарға алынды. Еселік және үлестік
қосымшаларды есептерде пайдалану
дағдылары тексеріледі.
2.
Механикалық қозғалыс және тығыздық:
Материялық
нүкте, траектория, жол және орын ауыстыру
ұғымдарын ажырату, сондай-ақ мензурка
көмегімен дененің көлемін өлшеу және
тығыздықты есептеуге арналған
тәжірибелік-практикалық есептер
енгізілді.
3.
Денелердің өзара әрекеттесуі және
қысым: Инерция
құбылысы, Гук заңы, деформация түрлері,
гидростатикалық қысым және атмосфералық
қысым тақырыптары күнделікті өмірмен
байланыстырылып берілді. Бұл оқушылардың
сыни тұрғыдан ойлау қабілетін дамытады.
4.
Жұмыс, қуат және энергия: Механикалық
жұмыс, қуат, кинетикалық және потенциалық
энергия формулаларын есептер шығаруда
қолдану, сондай-ақ механиканың «алтын
ережесі» мен күш моменті тақырыптары
қамтылды.
Ұсынылып
отырған БЖБ жинағындағы тапсырмалар
әр түрлі деңгейде (жеңіл, орташа және
күрделі) жасалған. Тапсырмалардың бұлай
құрылуы мұғалімге сыныптағы оқушылардың
сараланған оқыту қағидатын жүзеге
асыруға мүмкіндік береді. Оқушылар тек
теориялық формулаларды жаттап қоймай,
оларды графиктік және суретті көлемдік
тапсырмаларда тиімді қолдана алады.
Қорытынды
Қорытындылай
келе, 7-сыныпқа арналған авторлық БЖБ
жинағын оқу үрдісінде жүйелі түрде
қолдану оқушылардың физика пәніне деген
танымдық белсенділігін арттырып қана
қоймай, олардың логикалық және практикалық
ойлау дағдыларын қалыптастыруға жол
ашады. Мұндай әдістемелік материалдар
мұғалімдерге оқушылардың білім
олқылықтарын уақытылы анықтап, түзету
жұмыстарын сапалы жүргізуге көмектеседі.
Пайдаланылған
әдебиеттер тізімі
1.
Қазақстан Республикасының орта білім
беру мазмұнын жаңарту аясындағы физика
пәнінің оқу бағдарламасы. – Астана,
2017.
2.
Тульчинский М.Э. Сапалық физика есептері.
– Алматы: Мектеп, 2018.
3.
Жакенов М.М. Физика пәнінен 7-сыныпқа
арналған бөлім бойынша жиынтық бағалау
жинағы (Авторлық әдістемелік әзірлеме),
2026.