I тарау

Физика – табиғат туралы ғылым.

1. Табиғат дегеніміз не?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Суретте көрсетілген құбылыстардың атын жаз:

А)________________________________ В)_______________________________

_________________________________ _______________________________

С)_________________________________ Д)______________________________

__________________________________ ________________________________

3. Кестеде денелердің мысалдары келтірілген. Оң жақтағы графаға осы денелердің қандай заттардан тұратынын жазыңдар.

[1]

4. Төменде көрсетілген техникалардың атын және олардың не үшін қолданылатынын жаз:

А)____________________________ В)_______________________________

______________________________ _________________________________

С)____________________________ Д)_______________________________

______________________________ __________________________________

5. Табиғатты зерттеудің қандай ғылыми әдістері бар?

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

6. Суретте көрсетілген мензуркадағы сұйықтың көлемі қандай?

_ ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[2]

7.Суретте көрсетілген өлшеуіш құралдар қалай аталады, олар не үшін қолданылады? Бөлік құнын анықта.

________________________________

________________________________

_________________________________

8. Ұзындық өлшемдерін метрге айналдыр:

1 км=_______м

1 см=_______м

1 дм=_______м

1 мм=_______м

[3]

9. Сәйкес көлем бірліктерін жаз:

1 м³ = ______см³ 20 м³ = _______ см³

1 дм³ = _____см³ 0,2 дм³ = ______см³

1. см³ = _____мм³ 12 см³ = ______ мм³

10. Мына сандарды ықшамдап жаз:

150000000000 км = _______________ м

0,00000000003 м = ________________м

816200000 м=_________________ м

11. Келесі сөздерді кестеге сәйкесінше толтыр:

Қасық, темір, көлем, телескоп, уақыт, термометр, найзағайдың жарқырауы, Күн, шыны, теледидар, мыс, сызғыш, судың қатуы, жылдамдық, мензурка,никель

[4]

II тарау

Механикалық қозғалыс.

1. зерттелетін денені материялық нүкте деп алуға болады?

А)Ракетаның көтерілу биіктігін анықтағанда;

В)Мензурканы пайдаланып, кішкене болат шардың көлемін анықтағанда.

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Мына қозғалыстар түзу сызықты ма, әлде қисық сызықта ма?

1. Стадион жолымен 3000 м жүгіріп келген спортшы;______________

2. Лифт кабинасы;______________________________

3. Желсіз ауадағы жаңбыр тамшысы; ______________

4. Жазу кезіндегі қарындаш.______________________

3. Біз таксиге не үшін төлейміз: жолы үшін бе, әлде орын ауыстыру үшін бе? Ұшаққа ше?

4. Доп 3 м биіктіктен еденге түсіп, одан ыршып 1 м биіктікке көтерілгенде, оны ұстап алды. Доптың жолын және орын ауыстыруын тап.

5. Суреттегі ОА штрихталған сызығы трамплиннен секірген шаңғышының жолы ма, әлде орын ауыстыруы ма?

А . Жол

В. Орын ауыстыру

_________________________________________________________________________________________________________

[5]

6. Төмендегі денелердің қайсысы түзу сызықпен, қайсысы қисық сызықпен қозғалады: станция платформасымен жүрген пойыз, метрополитеннің эскалаторының баспалдағы, жол бұрылысындағы велосипеді, сағаттың минуттық тілі, тақтайға қағылып жатқан шеге, әткеншектегі бала, Жердің жасанды серігі.

7. Арбаша үстел үстімен жылжығанша оның тамызғысынан 15 тамшы тамып, бірінен-бірі 20 см қашықтықта із қалдырды. Тамшылар әрбір 4 с сайын бір таматын болса, арбашаның жылжу жылдамдығын есепте:______________________________________ ____________________________________________

____________________________________________________________________________________________________________________________________

8. Жүрдек пойыз 120 км жолды 3 сағат аялдамай жүріп өтті. Пойыздың жүрісін бірқалыпты қозғалды деуге бола ма?

9. Өрге қарай 3 км-ге тең жолды шаңғышы 5,4 км/сағ жылдамдықпен жүріп өтті. Таудан 10 м/с жылдамдықпен түскен шаңғышы 1 км жол жүрді. Шаңғышының барлық жолдағы қозғалысының орташа жылдамдығын анықта.

[6]

10. 60 км жерді қоян 1 сағатта, қасқыр 1 сағат 20 минутта жүгіріп өтеді. Бұл жануарлардың жылдамдығын есепте және оларды салыстыр.

11. 16500 м/с жылдамдығын км/сағ және м/мин өлшемдерінде жаз:

16500 м/с=____________ км/сағ

16500 м/с=____________ м/мин

12.Футбол ойынын бақылай отырып,шабуылшының ойын кезінде шамамен 12км жүгіретіні анықталды. Осы қашықтық орын ауыстыруы ма, әлде жолдың ұзындығы ма?

13.Мына жағдайлар үшін бірқалыпты түзусызықты қозғалыс графигін сызыңдар:

А) υ=36км/сағ және X₀=0

В) υ=14м/с және X₀=3м

С) υ=72 км/сағ және X₀=2м

Д) υ=12 м/с және X₀=0

[7]

IІІ тарау

Денелердің өзара әрекеттесуі

1. Коньки теуіп жүрген екі бала бірін-бірі қолдарымен итетіп жібереді де, 5 м/с және 3 м/с жылдамдықпен екі жаққа қарай кетеді, қай баланың массасы артық?

2. Арбалардың массалары 1 кг және 3 кг, олардың жылдамдықтары нөлге тең. Өзара әсерлескенде үлкен арба 15 см/с жылдамдыққа ие болды. Кіші арба қандай жылдамдыққа ие болады?

3. Массалардың төменде берілген мәндерін кг арқылы өрнекте:

0,00000003 г = ______________ кг

5,6 т = _____________________кг

0,7 ц = _____________________кг

4890 г = ____________________кг

0,667 т = ___________________ кг

34 ц = _____________________ кг

4. Сәйкес тығыздық бірліктерін жаз:

1 г/см³ = ______________ кг/м³

1000 т/м³=_____________ кг/м³

0,09 кг/мм³= ____________кг/м³

34 ц/дм³=_______________кг/м³

[8]

5. Бірдей шелектердің біріне ауыз су, екіншісіне теңіз суы толтырылған. Бұлардың массалары бірдей бола ма?

6. Ыдысқа толтыра су құйылған. Қандай жағдайда ыдыстан су көбірек төгіледі: ыдысқа массасы 1 кг қалайыны батырғанда ма, әлде қорғасынды батырғанда ма?

7. Көлемі 1 л өсімдік майының массасы 920 г. Майдың тығыздығын тап.

8. 1 мин ішінде адам демін ішке 15 рет тартқанда өкпесіне 600см³ ауа келеді екен. Бір сағатта адамның өкпесі арқылы өтетін ауаның массасын есепте.

9. Мыс өткізгіштің орамын жазбай жатып-ақ, ұзындығын анықтауға бола ма?

10. Суреттегі қысқыш пен тығынның жылдамдығы қандай әсердің салдарынан өзгеріп тұр?

_ ______________________________________________________

______________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

11. Суреттегі шардың қозғалу себебі неде?

[9]

12. Солқылдақ тақтайдың ұшында секіруге ыңғайланған адам тұр. Қандай денелердің өзара әсері тақтайдың пішінін өзертті?

13. Суретте динамометрдің қай түрі кескінделген?

О л не үшін және қайда пайдаланылады?

14. Парашютшіге қандай күштер әсер етеді? Ол неліктен жерге құламайды?

_ _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

15. Неліктен денелер жерге құлайды?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

[10]

16. Көлемі 18,75 л керосиннің салмағы қанша?

Берілгені: ХБЖ Шешуі:

V=18,75 л

ρ=800 кг/м³

Р – ?

Жауабы:

17. Бөлмеге ілінген шам төбеге 49 Н күшпен әсер етеді. Шамның массасы қандай?

Б ерілгені: Шешуі: Есептелуі:

F=49 H

m-?

Жауабы:

18. Физикалық шамалардың қайсысы Жердің барлық нүктелерінде және басқа планеталарда өзгермейді?

    1. Ауырлық күші

    2. Дененің салмағы

    3. Дененің массасы

19. Массасы 2 кг ағаш білеушені қатаңдығы 100 Н/м серіппенің көмегімен ағаш тақтайдың бетімен бірқалыпты сүйреп келеді. Үйкеліс коэффициенті 0,3-ке тең. Серіппенің ұзаруы қандай?

[11]

20. Неліктен ауыр дорба көтеріп келе жатқанда, тайғанақ жолда жүру оңайырақ?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

21. Картопты пайдаланып, ауыр шкафты қалай орнынан қозғалтуға болады?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

22. Қай жағдайда үйкеліс күші көп, қай суретте азырақ?

[12]

ІV тарау

Қысым

1. Қысым бірліктері арасындағы байланысты жазыңдар:

1кПа =__________Па 1гПа =____________Па

1мПа =__________Па 0,01Н/см² =____________Па

1МПа =__________Па 15000Па =____________Па

0,1кПа = __________Па 1Н/мм² =____________Па

0,001Па =__________Па 15Н/см² = ___________Па

2.Қай кезде сіз еденге көп қысым түсіресіз: қозғалмай тұрғанда ма, әлде жүргенде ме?

Жауабы:_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

6. Неге шөл далада аттан гөрі түйемен жүрген ыңғайлы?

Себебі:_________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

6. Ұ зындығы 5см, ені 3см, биіктігі 1,5см болатын темір өзекшені үстел бетіне қай жағымен қойғанда көп қысым түсіреді? Өзекшенің салмағы 2,5Н. (Жауабын есептеулермен көрсетіңдер)

1. 2. 3.

[13]

8. Оқушының массасы шамамен 50кг десек, оның екі аяғының ауданы 200см² мөлшерде болады. Оқушының еденге түсіретін қысымын есептеңдер.

Б ерілгені: Шешуі:

m= 50 кг

S=200 см²

Р-?

Жауабы:

9. Темір шеге 20 МПа қысым түсіруі үшін оның басына қандай күшпен әсер ету керек? Шеге ұшының ауданы 0,5мм² деп есептеңдер.

Б ерілгені: ХБЖ Шешуі:

P=20МПа

S=0,5мм²

F-?

Жауабы

10. Бос орынды толтырыңдар.

Бұл құрал ______________________________деп аталады.

[14]

11. Ауа сорғысы қалпағының астына аузы байлаулы, ішінде аздаған ауасы бар резеңке шар орналасқан. Сорғымен қалпақтың ішіндегі ауаны сорып шығаратын болсақ, шар біртіндеп торсия бастайды. Осы құбылысты заттың атомдық-молекулярлық құрлымы тұрғысынан түсіндіріңдер.

Жауабы:_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

12. Пішіндері әртүрлі үш ыдысқа шемішке майы құйылған. Майдың осы ыдыстардың түбіне түсіретін қысымы жайлы не айтуға болады-олар бірдей ме, әлде әртүрлі бола ма?

Жауабы:________________________________________________________________

________________________________________________________________________

13. Судың батискаф бетіне түсіретін қысымы 10⁸ Па. (теңізді өте үлкен тереңдікте зерттеуге арналған қондырғы) Батискафтың түскен ең үлкен тереңдігін анықта.

[15]

14. Суретте әртүрлі пішінді қатынас ыдыстар көрсетілген. Неге біртекті сұйық (су, керосин, май, спирт және т.б.) үшін, еркін беттер деңгейі бірдей болатынын түсіндіріңдер.

Жауабы:________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

15. Суретте шлюздеу бейнеленген. Суретке қарап шлюздің жұмыс істеуі қандай құбылысқа негізделгенін түсіндіріңдер.

Жауабы: _________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________

___________________________________________________________________________________

16. Сұйықтар мен газдарда қысым беріледі?(Жауабын белгіле)

1. күш түсу бағытында

2. қысым әр бағытта түрліше беріледі

3. барлық бағытта өзгеріссіз

[16]

17. Сіздің ойыңызша дұрыс болатын жауапты таңдап, сұраққа жауап беру арқылы таблицаны толтырыңыз:

18. Суретте қандай прибор көрсетілген?

Жауабы: ________________________________________________________________

[17]

19. Неге бәйгеге шапқанда бала аттың мойнына жатып шабады?

Себебі: _____________________________________________________________________________

____________________________________________________________________________________

2 0. Суретте архимед күшін табу тәжірибесі көрсетілген. Суретті пайдаланып, осы эксперименттің маңызын қысқаша түсіндіріңдер.

Жауабы:_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

21. Массасы 0,5 кг альюминий өзекше керосинге батырлған. Архимед күшінің шамасы неге тең?

Б ерілгені: Шешуі:

m = 0,5 кг

F - ?

Жауабы: ________

22. Көлемі 20см³ жез цилиндр динамометрге ілініп, шемішке майына батырылған. Осы кезде динамометр қандай күшті көрсетеді?Майдың тығыздығы 940 кг/м³.

V = 200см³ Шешуі:

F-?

Жауабы___________

[18]

23. Таблицаны толтыр

24. Жанып жатқан керосинді өшіруге бола ма?

Жауабы __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

25.Суретте жұғу құбылысына тәжірибе көрсетілген. Осы эксперименттің нәтижесін қысқаша түсіндіріңдер.

Жауабы:________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

26. Жұғатын сұйықты жұқпайтын сұйықтан қалай ажыратуға болады?

Жауабы________________________________________________________________________

[19]

V тарау

Жұмыс. Қуат. Энергия.

1. Жұмыстың өлшем бірліктері арасындағы қатынасты жаз.

1 кДж=___________ Дж

1 мДж=___________ Дж

0,1 МДж=_________ Дж

2. Төмендегі кестедегі өлшем бірліктерді сәйкестендір

3. Жұмысшы құмы бар арбаны 100 Н күшпен итереді. Арбаны 20 м жерге ауыстырғанда ол қандай жұмыс атқарады?

Б ерілгені: Шешуі:

F=100Н

S=20м

A-?

4. Массалары әртүрлі екі адам баспалдақпен жарыса көтерілді.Ең жоғарғы

с атыға екеуі бір мезгілде жетті. Бұл жағдайда олар бірдей қуат өндіре ме? Жауабыңызды түсіндіріңіз.

_ _______________________________

________________________________

________________________________

________________________________

________________________________

________________________________

[20]

5.Сұрақтарға жауап беру арқылы таблицаны толтыр.

6. Кран қозғалтқышының қуаты 10 кВт .

1. Кранның атқарған жұмысын есептеңіз .

2. Жүкті көтеруге кеткен уақытты анықтаңыз.

[21]

7. Садақпен оқ атқан кезде қандай энергиялық түрленулер болады?

Жауабы:________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

8. Энергетикалық тұрғыдан реактивті ұшақ пен сұңқардың қайсысының ұшуы тиімді?

Жауабы: __________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

9. Таяқтағы жүктің қай орналасуында оның ауырлық күшінің моменті үлкен болады?

Жауабы: ______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

_______________________________________________________________________________

1 0. Темір шарлар суреттегідей рычагта орналасқан. Егер шарларды суға салсақ, тепе-теңдік өзгере ме?

____________________________________________

____________________________________________

____________________________________________

11. 10 Н күшпен жіпті тартып қандай жүкті көтеруге болады? Блок массасы 250 г.

[22]

12. Кинетикалық энергия қай кезеңде максимум мәнге болады?

Жауабы_________________________________________________________

13.Суреттерге қарап энергия түрлерін жазып шық

А)______________________________________ В)__________________________________

С)___________________________________ Д)__________________________________

[23]

VI тарау

Ғарыш және Жер

1.Суретте қай планеталар көрсетілген?

А)______________________________ В______________________________

С_____________________________ д)_____________________________

2.Мына планеталардың ішінен Алып планеталарды бір бағанға, Күн маңындағы планеталарды екінші бағанға теріп жаз: Жер, Шолпан, Юпитер, Марс, Плутон, Сатурн, Нептун, Уран, Меркурий.

3.Төменде аталған ғылымдардың нені зерттейтінін жаз.

[24]

4. Мына планеталар мен жұлдыздарды қазақтар қалай атаған?

5.Суретте қай ғалым бейнеленген?

А________________________ В)________________________________

С_________________________

6.Птоломейше Әлем жүйесінің құрылысы қандай еді? Ол қандай жүйе деп аталады?____________________________________________________________________________________________________________________________

7. Планеталар мен жұлдыздардың қайсысы Жерге жақынырақ орналасқан?

____________________________________________________________________________________________________________________________________

[25]

Жалпы әдебиеттер

• Р. Башарұлы, У. Тоқбергенова, Д. Қазақбаева. «Физика және Астрономия» 7-сынып оқулығы. А., «Атамұра» 2003

• Я.И.Перельман «Занимательная физика» Книга 1. М., «Наука» 1986

• Я.И.Перельман «Занимательная физика» Книга 2. М., «Наука» 1986

• Қ.Р.Мекебаев, Ж.С.Мешетова, К.Т.Уразбаева «Астрономия. (оқу құралы)» Семей-2005

• «7 класс» Электронный учебник

[26]

Бозайғыр орта мектебі

7 сыныпқа арналған тапсырмалар

Дайындаған: физика пәні мұғалімі Каримова Айдын Серикболатовна

2019 жыл