9.1.3.2 - өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіру.

Бөлім:

«Заттардың тасымалдануы»

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 9 «а,ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Сыртқы және ішкі факторлардың транспирацияға әсері.

Зертханалық жұмыс№ 4 «Транспирация үдерісі кезіндегі сыртқы факторларды (температура, ылғалдылық пен су буының қысымы, ауа қозғалысын) зерттеу.

§14. Сыртқы және ішкі факторлардың транспирацияға әсері.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.1.3.2 - өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты:

өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіреді және транспирация үдерісі кезіндегі сыртқы факторларды (температура, ылғалдылық пен су буының қысымы, ауа қозғалысын) зерттейді;

ЕБҚ ( қабылдауы баяу): сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

1.Оқушылардың назарын аудару

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

«Кіру билеті» әдісінде берілген сұрақтарға жауа беру.

Өсімдіктер үшін судың қасиеті-беттік керілудің қандай маңызы бар?

Ксилема дегеніміз не, ол қандай зат?

Ол жоғары сатыдағы өсімдік ағзалары бойынша қайда тасымалданады?

Лептесік дегеніміз не?

Оның құрлысы қандай? Қайда орналадсады?

Трансипарация дегеніміз не? Ол қандай негізгі үш қызмет атқарады?

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Берілген сұрақтардың биологиялық маңызын сипаттайды.

Кері байланыс:

«Мадақтау» әдісі

«Жарайсың!»

«Тамаша жауап»

т.б

Интерактивті панель, презентация,

Кіру билеті.

2.Сабақтың мақсатын таныстыру

9.1.3.2 - өсімдіктердегі транспирация үдерісінің мәнін түсіндіру;

§14. Сыртқы және ішкі факторлардың транспирацияға әсері.

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

«Өзін-өзі бағалау» әдісі

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

3.Бұрынғы білімін еске түсіру

«Алдыңғы атаулар» әдісінде білім беруші бұрынғы білімін еске түсіру мақсатында тірек сөздерді ұсынады:

Белсенді тасымал

Енжар тасымал

Иондық сорғы

Пиноцитоз

Диффузия

Осмос

Фагоцитоз

«Алдыңғы атаулар» әдісінде берілген тірек сөздердің мағынасын айтады, мазмұнын сипаттайды,ой қозғайды, пікір алмасады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Сабақтың ортасы

4.Жаңа тақырыпты таныстыру

«Қазіргі атаулар» әдісі

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды, атаулар бойынша топқа біріктіріледі.

Транспирация

Ауа ылғалдылығы

Су буының қысымы

Ауа қозғалысы

Лептесік

Сірқабық

«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады, топқа бірігіп отырады.

Кері байланыс:

«Мадақтау» әдісі

«Жарайсың!»

«Тамаша жауап»

т.б

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

5.Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Кинометафора» әдісі.

Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту.

Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді.

«Өзін-өзі бағалау» әдісі

Интерактивті панель

бейнефильм

https://youtu.be/cV_FT6a5sCk?si=e5DC36gsthvPe-NC

6.Практикалық тапсырмалар беру

«Биологиялық зертхана» әдісі.

№4 зертханалық жұмыс

Тақырыбы: «Транспирация үдерісі кезіндегі сыртқы факторларды зерттеу»

Мақсаты: Ішкі және сыртқы факторлардың транспирацияға әсерін зерттеу

Құрал-жабдықтар: №1 нұсқа үшін өсімдікті салқын камераға алдын ала орналастырады. Аузы тар тұрғылар мен құтылар – 5дана немесе екі валентті сусыз мыс сульфаты- ақ түсті кристалдар ( су молекуласымен әрекеттескен кезде көгілдір түс береді- көзбен шолып оңай анықтауға болады), жапырақтары шамамен бірдей 6 жебежапырақ өсімдігі, қыздырғыш аспап, желдеткіш, аквариум, салқындатылған ауасы бар жылуоқшаулағыш, мақта, ермексаз.

«Өзара бағалау және Өзін-өзі бағалау» әдісі

Дескриптор

- №1 нұсқа жұмысында зертханалық құрал-жабдықтың болу/болмауына байланысты теориялық зерттеу арқылы орындайды – 3 балл;

- №2 нұсқаның жұмыс барысы бойынша тәжірибесін жасап, қорытындысын дәптерге орындайды – 3 балл;

- №3 нұсқаның жұмыс барысы бойынша тәжірибесін жасап, қорытындысын дәптерге орындайды – 3 балл;

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Сабақтың соңы

7.Кері байланыс беру

1,2-«Бүгін сабақта зерттедім»

3- «Бүгінгі сабақта маған түсіну қиынға соқты»

4-«Менің жеңісім»

Білім алушылар өздері зерттеген, қиынға соқтырған және өз жеңісін жазады, кері байланыс береді.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

8.Бағалау

Жеке тапсырма:

ЕБҚ тапсырма:

«Сабақ мазмұны бойынша ойыңды білдір»

Қандай жаңа білім алдың?

Алған біліміңді қолдана аласың ба?

Саған қиындық тудырған түсініктер.

Сабақ мазмұны бойынша ойын жазады, қандай білім алғанын тұжырымдайды. Берілген сұрақтарға жауап жазады.

Дескриптор:

- сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды – 7 балл;

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптері

9.Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

Тірек сызба «Ішкі факторларды: Буландыратын беттің ауданы және бұл беттік ауданның өсімдік көлеміне қатынасының (кутикула мен лептесіктер) транспирация үдерісіне әсері»

«Транспирация үдерісі кезіндегі сыртқы факторларды (температура, ылғалдылық пен су буының қысымы, ауа қозғалысын) зерттейді.

«Өзін-өзі бағалау» әдісі

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Ақпарат парағы

§14. Сыртқы және ішкі факторлардың транспирацияға әсері

• Транспирация – жапырақтың суды буландыру үдерсі

• Транспирация үдерісі жүретін ағзалар: Барлық жоғары сатыдағы өсімдіктер

• Аптап ыстықта транспирацияның пайдасы: Қызып кетуден сақтайды

• Транспирацияға әсер ететін сыртқы факторлар:

➢ Температура

➢ Ауа ылғалдылығы

➢ Су буының қысымы

➢ Ауа қозғалысы

➢ Жарық

• Өсімдіктерде лептесік күндіз жабық тұратын кез: Күн ыстық кезде

• Ылғал тезірек буланады: Қатты жел болса

• Өсімдіктер жел кезінде лептесіктерін: Жабады

• Лептесіктерін күндіз ашып, түнде жабатын өсімдіктер: Ылғал тапшылығын сезбейтін өсімдіктер

• Транспирацияға әсер ететін ішкі факторлар:

➢ Буландыратын бет ауданы – жапырақ ауданы

➢ Лептесік мөлшері

➢ Жабын ұлпасы

• Суды үнемдеп, булануды азайту үшін өсімдіктер жабын ұлпасын өзгертеді: Қабықшасы мен Сірқабығын

• Жапырақтарында Түктер мен Шоғырлар түзетін өсімдіктер: Шегіргүл, Тасжарғандар