Бөлім:

Тірі ағзалардың көп түрлілігі.Биосфера және экожүйе

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы: 9 «а,ә,б»

Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Экожүйедегі энергия тасымалының тиімділігі. Энергия ағыны және қоректік тізбектер. Экологиялық пирамида түрлері. §5.Экожүйедегі энергия тасымалдау.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты

9.3.1.2 - энергия ағымының тиімділігін есептеу;

9.3.1.3 - энергия, биомасса және сандар пирамидаларын салыстыру.

Сабақтың мақсаты:

энергия ағымының тиімділігін есептейді және энергия, биомасса және сандар пирамидаларын салыстырады;

ЕБҚ ( қабылдауы баяу): сабақ мазмұны бойынша ойын жазады, қандай білім алғанын тұжырымдайды;

Сабақ кезеңі

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

1.Оқушылардың назарын аудару

Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау.

«Кіру билеті» әдісі бойынша оқу мақсатына сай сұрақ қойылады.

Қоректік тізбек және тор дегеніміз не?

Экожүйенің қандай міндетті құрамбөліктері қажет?

Тірі ағзалар энергияны қайдан алады?

Продеценттер дегеніміз не?

Консументтер дегеніміз не?

Редуценттер дегеніміз не? Паразиттер дегеніміз не?

Сапрофиттер дегеніміз не?

Келесі қоректік деңгейге қанша энергия өтеді және қоректік тізбекте неше буын болады?

Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды.

Кіру билетінде берілген сұрақтарға жауап береді, ой қозғау жүзеге асады.

Кері байланыс:

«Мадақтау» әдісі

«Жарайсың!»

«Тамаша жауап»

т.б

Интерактивті панель, презентация

2.Сабақтың мақсатын таныстыру

9.3.1.2 - энергия ағымының тиімділігін есептеу;

9.3.1.3 - энергия, биомасса және сандар пирамидаларын салыстыру.

Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады.

«Өзін-өзі бағалау» әдісі

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

3.Бұрынғы білімін еске түсіру

«Бұрынғы атаулар» әдісі.

Популяция, популяция көрсеткіштері, саны, популяция өсімі, өсім қарқыны, тығыздық, репродуктивті (биотикалық) потенциал, ортаның қарсыласуы, популяцияның қисық сызығы, экспоненциалды және сигмоидты қисық сызықтар, сызықтық және дәрежелік қисық сызықтар.

«Бұрынғы атаулар» әдісінде берілген тірек сөздердің мағынасын айтады, мазмұнын сипаттайды,ой қозғайды, пікір алмасады.

Кері байланыс:

«Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады.

«Керемет!» және т.б

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Сабақтың ортасы

4.Жаңа тақырыпты таныстыру

«Қазіргі атаулар» әдісі

Мұғалім сабақ басында жаңа тақырып бойынша тақтаға бірнеше атау (терминдер) жазып қойып (3-4 атау), оқушыларға олардың мағынасы, мазмұны және өзара қатынасы мен байланысы туралы ойлануын сұрайды.

Қоректену тізбегі, қоректік деңгей, продуценттер, консументтер, экологиялық пирамида, сандық пирамида, биомасса пирамидасы, энергия пирамидасы

«Қазіргі атаулар» әдісінде берілген термин сөздердің мағынасы мен мазмұнын айтады. Бір-бірімен пікір алмасады, ой қозғау жүзеге асырылады.

Кері байланыс:

«Мадақтау» әдісі

«Жарайсың!»

«Тамаша жауап»

т.б

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

5.Оқушыларға бағыт бағдар беру

«Кинометафора» әдісі.

Мақсаты: Оқушының ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту.

Бір мәселе бойынша бейнесюжеттен үзінді көрсету арқылы баланың өз ойын, ой-пікірлерін білуге болады.

Оқушының логикалық ойлау қабілеті дамиды.

өз ойын, ой-пікірлерін білдіреді.

«Өзін-өзі бағалау» әдісі

Интерактивті панель

бейнефильм

https://youtu.be/7-i3li4RLL8

6.Практикалық тапсырмалар беру.

Топтық жұмыс.

«Карусель» әдісі

Бір – бірімен бөліседі.

Теориялық материалмен өздерінің постерлерін ұштастыра отырып, «Карусель» әдісі арқылы әр топпен жұмыс жасату (әр топ өз материалдарымен басқа топтарды аралап түсініктеме береді.

1-топ. «Қоректік тізбектегі энергия ағыны»

2-топ. «Экологиялық пирамида түрлері»

3-топ «Экожүйедегі энергия тасымалдау тиімділігі» туралы «Карусель» әдісі арқылы оқулықтағы ақпаратты топта талдап, қорғауға нұсқау береді..

«Карусель» әдісі арқылы оқулықтағы ақпаратты топта талдайды, таныстырылымдарын ұсынады. Тақырыптардың байланыстары туралы сұрақтар құрастырып, оларға жауап іздейді, идеяларды жинақтайды.

Қоректік тізбектегі энергия ағынын есептейді.

Экологиялық пирамидалар түрлерін салыстырады.

Экожүйедегі энергия тасымалдау тиімділігін түсіндіреді.

«Өзара бағалау және өзін-өзі бағалау» әдісі

Дескриптор:

- Қоректік тізбектегі энергия ағынын есептейді -4 балл;

- экологиялық пирамидалар түрлерін салыстырады – 4 балл;

-экожүйедегі энергия тасымалдау тиімділігін түсіндіреді – 4 балл;

Интерактивті панель, презентация

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

Сабақтың соңы

7.Кері байланыс беру

«Биологиялық кері байланыс» әдісі. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды.

Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды.

Кері байланыс:

«Мадақтау» әдісі

«Жарайсың!»

«Тамаша жауап»

т.б

Презентация

Бүгінгі тақырып бойынша түсінгенім......................

Бүгінгі тақырып бойынша маған ең қиын болған тұсы..............

Бүгінгі биология сабағы мен үшін.......................болды.

Келесі биология сабағында мен ............................ болып келемін.

8.Бағалау

Жеке тапсырма:

ЕБҚ тапсырма:

«Сабақ мазмұны бойынша ойыңды білдір»

Қандай жаңа білім алдың?

Алған біліміңді қолдана аласың ба?

Саған қиындық тудырған түсініктер.

Білім алушыларға арналған жеке жұмыс.

Бағалау парағында орналасқан

Сабақ мазмұны бойынша ойын жазады, қандай білім алғанын тұжырымдайды. Берілген сұрақтарға жауап жазады.

Экожүйе арқылы энергия ағыны тұрғысынан экологиялық пирамида ережесін қолданады.

Сандар, биомасса мен энергия пирамидасын сызба түрінде көрсетіп түсіндіре алады.

Қоректік тізбек құрып, экологиялық ережеге сай есептеулер жүргізе алады.

Энергия ағымының тиімділігін есептейді.

Дескриптор:

- сабақтың оқу мақсаты бойынша өз ойын тұжырымдайды – 7 балл;

Дескриптор:

- экожүйе арқылы энергия ағыны тұрғысынан экологиялық пирамида ережесін қолданады- 1 балл;

- сандар, биомасса мен энергия пирамидасын сызба түрінде көрсетіп түсіндіре алады – 1 балл;

- қоректік тізбек құрып, экологиялық ережеге сай есептеулер жүргізе алады – 2 балл;

- энергия ағымының тиімділігін есептейді – 2 балл;

Интерактивті панель, презентация

Жұмыс дәптері

Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж

9.Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру

Шығармашылық жұмыс.

Тірек сызба «Табиғаттағы көміртек пен азот айналымы»

Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады.

«Өзін-өзі бағалау» әдісі