9 сынып №49
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Модельдеу «Адамның
генеалогиялық шежіре ағашын құру». §42.Адамның тұқымқуалайтын
ауруларының алдын алу. Генеалогиялық шежіре
құрастыру.
(Сабақ тақырыбы)
|
Бөлім: |
«Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары» |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
7.03 4.03 4.03 |
|
Сыныбы: 9 «а,ә,б» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Модельдеу «Адамның генеалогиялық шежіре ағашын құру». §42.Адамның тұқымқуалайтын ауруларының алдын алу. Генеалогиялық шежіре құрастыру. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
9.2.4.10 - шежіре сызбасын құру; |
|
Сабақтың мақсаты: |
шежіре сызбасын құрады; |
Сабақтың барысы:
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы Бұрынғы білімін еске түсіру |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. «Атаулар мекені» Тақырып бойынша термин сөздердер беріледі. Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын сипаттау, теориялық білімдерін молайту. Генеалогиялық әдіс Егіздік әдіс Цитогенетикалық әдіс Иммуногенетикалық әдіс Биохимиялық әдіс Популяциялық-статистикалық әдіс Харди-Вайнберг заңы |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды. Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын жазып, теориялық білімдерін молайтады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б «Ашық журнал» әдісі Дескриптор: -кілт сөздердің мазмұнын сипаттайды – 2 балл; |
Интерактивті панель Презентация |
|
Оқушылардың назарын аудару |
«Менен сұрақ-сенен жауап» әдісі бойынша оқу мақсатына сай сұрақ қойылады. Денсаулық сақтаудағы генетикалық зерттеулердің маңызы неде? |
Менен сұрақ-сенен жауап әдісінде қойылған сұрақтарға жауап береді, ой қозғау жүзеге асады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель Презентация |
|
Сабақтың мақсатын таныстыру |
Сабақтың оқу мақсаты: 9.2.4.10 - шежіре сызбасын құру; Сабақтың мақсаты: шежіре сызбасын құрады; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
Кері байланыс: «Өте жақсы!» «Жақсы!» «Талпын!» |
Интерактивті панель Презентация Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж |
|
Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Тың мәлімет» Мұғалім жаңа сабақты түсіндіру сәті. |
Ақпараттан керекті жерін түртіп жазып алады. |
Кері байланыс: «Өте жақсы!» «Жақсы!» «Талпын!» |
Интерактивті панель Презентация |
|
Сабақтың ортасы Оқушыларға бағыт бағдар беру |
«Атаулар мекені» Тақырып бойынша термин сөздердер беріледі. Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын сипаттау, теориялық білімдерін молайту. Медициналық генетика Мутация Радиактивті ая Даун ауруы Гемофилия |
Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын жазып, теориялық білімдерін молайтады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель Презентация |
|
Практикалық тапсырмалар беру |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмалары ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Оқушылар жеке ҚБ тапсырмаларын орындайды. Бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмаларының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Интерактивті панель Презентация Жеке жұмысқа арналған үлестірме парақтар. |
|
Бағалау |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмалары ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Оқушылар жеке ҚБ тапсырмаларын орындайды. Бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмаларының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Интерактивті панель Презентация Жеке жұмысқа арналған үлестірме парақтар. |
|
Сабақтың соңы Кері байланыс беру |
Кері байланыс «4 себеп» әдісі арқылы. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды. |
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды. |
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың! Жақсы! Талпын!
|
Интерактивті панель Презентация
1.Мен түсіндім, себебі ... 2.Мен түсінбедім, себебі ... 3.Мен қолдана аламын, себебі ... 4.Маған тиімді болмады, себебі .../ұсыныс…….. |
|
Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Үй тапсырмасы: §43.Заманауи ауылшаруашылық технологиялары және өнімділігі жоғары ауылшаруашылықты енгізудің баламалы жолдары. |
Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен танысады және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады. |
«Ду қол шапалақ» әдісі арқылы бағалау. «Мадақтау!» «Жарайсың!» |
Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
§42. Адамның тұқымқуалайтын ауруларының алдын алу.
Генеалогиялық шежіре құрастыру
• Медициналық генетика – адамзат үшін едәуір маңызды тарау
|
• Мутагендік әсері бар заттар: |
|
➢ Радиоактивті сәулелер ➢ Ультракүлгін сәулелер ➢ Кофеин (күнделікті кофе) ➢ Алкоголь ➢ Никотин ➢ Көптеген дәрілер |
|
• Табиғи себептерден туындайтын мутациялық аурулар: |
|
➢ Даун ауруы (47 хромосома) ➢ Гемофилия ➢ Кемақыл |
• Тұқымқуалайтын аурулармен қоса тұқымқуалайды: Қандай да бір ауруға бейімделгіштік
|
• Туқымқуалайтын бейімділгіштіктер: |
|
➢ Иммундық реакциялар ➢ Регенерация жылдамдығы ➢ Жүрек-қан тамырлары ауруларына ұшрағыштық ➢ Ұзақ өмір сүру |
ЖҰМЫС ПАРАҒЫ
Оқушының аты-жөні: _____________________________________________сыныбы___________
Дескриптор:
-
Шежіре сызбасын құруда шартты белгілерді қолданады – 2 балл;
-
Шежіре сызбасын құрады – 2 балл;
-
Шежіре құруда генеологиялық әдістің популяция генетикасына және денсаулық сақтаудағы маңызын бағалайды – 2 балл;
-
Шежіре сызбасын пайдаланып, белгінің тұқым қуалау ерекшелігін сипаттайды – 2 балл;
Шежіре құру
Шежіре құрастыру үшін арнайы таңбалар қолданылады. Генеологиялық шежірені құрастыру дәрігер-генетикке қаралудан басталады. Қаралушы адам пробанд деп аталады, пробандтың бір туғандары сибстер болады. Пробанд ауру немесе аурудың генін тасымалдаушысы болуы мүмкін. Бұл әдісті 19 ғ соңында Гальтон ұсынған. Бұл әдісті ауру тасымалдаушысын, жанұяда ауру баланың туылу мүмкіндігін, шежірелік байланыстарды анықтап, ұрпақ қатарында туыстар арасында белгінің таралуын анықтауда пайдаланады. Мәліметтерді жинау, шежіре құрастыру генеологиялық талдау негізі. Мәліметтерді жинау – пробандтан бас
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
9 сынып ҚМЖ; 9.2.4.10 - шежіре сызбасын құру;
9 сынып ҚМЖ; 9.2.4.10 - шежіре сызбасын құру;
9 сынып №49
ДӘІЖО___________
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрлігі
«»
КММ
(білім беру ұйымының
атауы)
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспары
Модельдеу «Адамның
генеалогиялық шежіре ағашын құру». §42.Адамның тұқымқуалайтын
ауруларының алдын алу. Генеалогиялық шежіре
құрастыру.
(Сабақ тақырыбы)
|
Бөлім: |
«Тұқым қуалаушылық пен өзгергіштік заңдылықтары» |
|
Педагогтің аты-жөні: |
|
|
Күні: |
7.03 4.03 4.03 |
|
Сыныбы: 9 «а,ә,б» |
Қатысушылар саны: Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы: |
Модельдеу «Адамның генеалогиялық шежіре ағашын құру». §42.Адамның тұқымқуалайтын ауруларының алдын алу. Генеалогиялық шежіре құрастыру. |
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаты |
9.2.4.10 - шежіре сызбасын құру; |
|
Сабақтың мақсаты: |
шежіре сызбасын құрады; |
Сабақтың барысы:
|
Сабақ кезеңі |
Мұғалімнің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы Бұрынғы білімін еске түсіру |
Оқушылармен амандасу, түгендеу, сынып тәртібін қадағалау. «Атаулар мекені» Тақырып бойынша термин сөздердер беріледі. Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын сипаттау, теориялық білімдерін молайту. Генеалогиялық әдіс Егіздік әдіс Цитогенетикалық әдіс Иммуногенетикалық әдіс Биохимиялық әдіс Популяциялық-статистикалық әдіс Харди-Вайнберг заңы |
Оқушылар амандасады, сынып тәртібін сақтайды. Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын жазып, теориялық білімдерін молайтады. |
Кері байланыс: «Бас бармақ» әдісі арқылы бағаланады. «Керемет!» және т.б «Ашық журнал» әдісі Дескриптор: -кілт сөздердің мазмұнын сипаттайды – 2 балл; |
Интерактивті панель Презентация |
|
Оқушылардың назарын аудару |
«Менен сұрақ-сенен жауап» әдісі бойынша оқу мақсатына сай сұрақ қойылады. Денсаулық сақтаудағы генетикалық зерттеулердің маңызы неде? |
Менен сұрақ-сенен жауап әдісінде қойылған сұрақтарға жауап береді, ой қозғау жүзеге асады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель Презентация |
|
Сабақтың мақсатын таныстыру |
Сабақтың оқу мақсаты: 9.2.4.10 - шежіре сызбасын құру; Сабақтың мақсаты: шежіре сызбасын құрады; |
Жаңа сабақтың оқу мақсатын жазады. |
Кері байланыс: «Өте жақсы!» «Жақсы!» «Талпын!» |
Интерактивті панель Презентация Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж |
|
Жаңа тақырыпты таныстыру |
«Тың мәлімет» Мұғалім жаңа сабақты түсіндіру сәті. |
Ақпараттан керекті жерін түртіп жазып алады. |
Кері байланыс: «Өте жақсы!» «Жақсы!» «Талпын!» |
Интерактивті панель Презентация |
|
Сабақтың ортасы Оқушыларға бағыт бағдар беру |
«Атаулар мекені» Тақырып бойынша термин сөздердер беріледі. Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын сипаттау, теориялық білімдерін молайту. Медициналық генетика Мутация Радиактивті ая Даун ауруы Гемофилия |
Тыңдаушылар қосымша ақпараттан жауаптарын жазып, теориялық білімдерін молайтады. |
Кері байланыс: «Мадақтау» әдісі «Жарайсың!» «Тамаша жауап» т.б |
Интерактивті панель Презентация |
|
Практикалық тапсырмалар беру |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмалары ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Оқушылар жеке ҚБ тапсырмаларын орындайды. Бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмаларының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Интерактивті панель Презентация Жеке жұмысқа арналған үлестірме парақтар. |
|
Бағалау |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмалары ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Оқушылар жеке ҚБ тапсырмаларын орындайды. Бір-бірімен пікір алмасады. Ой қозғау жүзеге асады. |
Жеке жұмыс ҚБ тапсырмаларының дескрипторы ҚМЖ қосымшасында орналасқан |
Интерактивті панель Презентация Жеке жұмысқа арналған үлестірме парақтар. |
|
Сабақтың соңы Кері байланыс беру |
Кері байланыс «4 себеп» әдісі арқылы. Мұғалім сабақты қорытындылау мақсатында оқушылардың сабаққа деген көзқарасын, кері байланысын тыңдайды. |
Оқушылар бүгінгі сабақтың мақсатына жеткізетін тапсырмалар орындауына қарай, өз түсінгенін, пікірін, өз ойын айту арқылы сабаққа қорытынды жасайды. |
Мұғалім оқушыларды «Бас бармақ» әдісі арқылы бағалайды. Жарайсың! Жақсы! Талпын!
|
Интерактивті панель Презентация
1.Мен түсіндім, себебі ... 2.Мен түсінбедім, себебі ... 3.Мен қолдана аламын, себебі ... 4.Маған тиімді болмады, себебі .../ұсыныс…….. |
|
Білімді игеруді жақсарту және оны тәжірибеге көшіру |
Үй тапсырмасы: §43.Заманауи ауылшаруашылық технологиялары және өнімділігі жоғары ауылшаруашылықты енгізудің баламалы жолдары. |
Білім алушылар келесі тақырыптың тақырыбымен танысады және тірек сызба сызады. Ой қозғау жүзеге асады. |
«Ду қол шапалақ» әдісі арқылы бағалау. «Мадақтау!» «Жарайсың!» |
Биология 9-сынып,Автор: Н.Г.Асанов, А.Р.Соловьева,Б.Т.Ибрагимова . «Атамұра» баспасы 2019ж |
ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ ЖОСПАРҒА ҚОСЫМША
§42. Адамның тұқымқуалайтын ауруларының алдын алу.
Генеалогиялық шежіре құрастыру
• Медициналық генетика – адамзат үшін едәуір маңызды тарау
|
• Мутагендік әсері бар заттар: |
|
➢ Радиоактивті сәулелер ➢ Ультракүлгін сәулелер ➢ Кофеин (күнделікті кофе) ➢ Алкоголь ➢ Никотин ➢ Көптеген дәрілер |
|
• Табиғи себептерден туындайтын мутациялық аурулар: |
|
➢ Даун ауруы (47 хромосома) ➢ Гемофилия ➢ Кемақыл |
• Тұқымқуалайтын аурулармен қоса тұқымқуалайды: Қандай да бір ауруға бейімделгіштік
|
• Туқымқуалайтын бейімділгіштіктер: |
|
➢ Иммундық реакциялар ➢ Регенерация жылдамдығы ➢ Жүрек-қан тамырлары ауруларына ұшрағыштық ➢ Ұзақ өмір сүру |
ЖҰМЫС ПАРАҒЫ
Оқушының аты-жөні: _____________________________________________сыныбы___________
Дескриптор:
-
Шежіре сызбасын құруда шартты белгілерді қолданады – 2 балл;
-
Шежіре сызбасын құрады – 2 балл;
-
Шежіре құруда генеологиялық әдістің популяция генетикасына және денсаулық сақтаудағы маңызын бағалайды – 2 балл;
-
Шежіре сызбасын пайдаланып, белгінің тұқым қуалау ерекшелігін сипаттайды – 2 балл;
Шежіре құру
Шежіре құрастыру үшін арнайы таңбалар қолданылады. Генеологиялық шежірені құрастыру дәрігер-генетикке қаралудан басталады. Қаралушы адам пробанд деп аталады, пробандтың бір туғандары сибстер болады. Пробанд ауру немесе аурудың генін тасымалдаушысы болуы мүмкін. Бұл әдісті 19 ғ соңында Гальтон ұсынған. Бұл әдісті ауру тасымалдаушысын, жанұяда ауру баланың туылу мүмкіндігін, шежірелік байланыстарды анықтап, ұрпақ қатарында туыстар арасында белгінің таралуын анықтауда пайдаланады. Мәліметтерді жинау, шежіре құрастыру генеологиялық талдау негізі. Мәліметтерді жинау – пробандтан бас
шағым қалдыра аласыз













