9 сынып ҚМЖ қазақ тілі Қазақстан Республикасының тәуелсіздік күні

Бөлім:

ІІ-бөлім. Жаһандану мәселелері

Педагогтің аты-жөні

Күні:

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Қазақстан Республикасының Тәуелсіздік күні

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары:

9.2.7.1 ғаламтор, энциклопедия, газет – журналдар, оқулықтар, ғылыми еңбектерден алынған деректерді дәлеле ретінде қолдану, авторына сілтеме жасау;

9.4.4.1 құрмалас сөйлем, жасалу жолдарын, түрлерін білу.

Сабақтың мақсаты:

- ғаламтор, энциклопедия, газет – журналдар, оқулықтар, ғылыми еңбектерден алынған деректерді дәлел ретінде қолданады;

-авторына сілтеме жасайды;

-құрмалас сөйлем туралы , жасалу жолдары , түрлерін біледі;

- мәтіндегі құрмалас сөйдемдерді таба алады, шығармашылық жұмыстарда қолдана алады.

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

І.Ұйымдастыру

Оқушылармен амандасу, психологиялық жағымды ахуал туғызу.

Амандасады

ІІ. Жаңа білімді игерту

Білу

Түсіну

1-тапсырма.

мәтінді оқып, мәтін мақсаты арқылы негізгі ойды анықтаңыз.

1-тапсырма

1 ұпай

44-бет

Тілдік бағдар. Құрмалас сөйлем — екі немесе бірнеше жай сөйлемнен құралып, күрделі ойды білдіретін, мағыналық жағынан өзара байланысты біртұтас сөйлем.

Қызметі жағынан оның жай сөйлемнен өзгешелігі жоқ, екеуі де ойды екінші бір адамға білдірудің құралы. Құрмалас сөйлем жасалу жолына қарай үш түрге бөлінеді: а) Салалас құрмалас сөйлем; ә) Сабақтас құрмалас сөйлем; б) Аралас құрмалас сөйлем. Құрмалас сөйлемнің белгілері:

1. кем дегенде екі жай сөйлемнен (синтаксистік компоненттен) құралып, әр сөйлемінде предикаттық қатынас болады. Кей жағдайда бастауыш айтылмағанымен, баяндауыш арқылы білініп тұрады. Ал құрмалас құрамындағы жай сөйлемнің әрбірінде баяндауыштың болуы міндетті;

2. жай сөйлемдер белгілі бір тәсілдер — баяндауыш формалары және шылаулар арқылы байланысқа түседі;

3. негізгі компоненттер — жай сөйлемдер мағынасы жағынан логикалық байланыста болып, біртұтас күрделі ойды білдіреді.

4. Құрмалас сөйлем компоненттерін өзара байланыстыруда интонацияның да айрықша қызметі бар. Алғашқы компонент аяқталмаған, ұласпалы интонацияға ие болады да, соңғысы аяқталған тиянақты интонацияда келеді.^[1]

Сабақтың ортасы

2-тапсырма.

Оқылым мәтінінен құрмалас сөйлемдерді теріп жазыңдар.

2-тапсырма.

3

3-тапсырма

Берілген сөйлемдерден құрмалас сөйлем құрастырып, синтаксистік талдау жасаңыз.

1. Тәуелсіздік дәуірі дегеніміз –ұлттың шыңырау шетіндегі таудың қатерлі соқпағымен жүргенімен бірдей құбылыс. Алайда біз оны да бағындыра алдық.

2. Осы жылдарда маған көп нәрсені өз көзімен көруге тура келді. Қауырт жұмысқа толы сол күндердің барша ауыртпалығы мен толқыныстарын, ұйқысыз түндерді санамалау мүмкін емес.

Құрмалас сөйлем құрады 1ұпай. Сиснтаксистік талдау жасайды 2 ұпай.

(Екі сөйлем толық 6 ұпай)

Рефлексия

Сабақтың екі сәтті тұсын ата, бір ұсыныс айту.

Екі жұлдыз, бір тілек.

Үйге тапсырма

55-бет. 7-тапсырма.

Синтаксистік талдау, жай сөйлем мен құрмалас сөйлем екенін дәлелдеу.