400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

9 сынып.Тақырыбы:"Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуы. Жердің жасанды серіктерінің қозғалысы."

Материал туралы қысқаша түсінік
Ұстаздарға керек,себебі сабақ жаоспарыңда зерттеу тапсырмалары пайдаланылған
Материалдың қысқаша нұсқасы

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы: Мектеп:

Динамика негіздері

Күні: Мұғалім:

Сынып: 9 Қатысқандар: Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы



Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуы. Жердің жасанды серіктерінің қозғалысы.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттарын (Оқу бағдарламасына сілтеме)

9.2.2.7. Ғарыштық аппараттардың орбиталарын салыстыру

9.2.2.8. Тартылыс өрісіндегі дененің қозғалысын сипаттайтын шамаларды анықтау

9.2.2.9. Бірінші ғарыштық жылдамдықтың формуласын есептер шығаруда қолдану

Сабақтың мақсаты




Барлық оқушылар: Жасанды серіктердің ауырлық күші әрекетінен қозғалысын сипатайтын шамаларды анықтау

Көптеген оқушылар:

Тартылыс өрісіндегі дененің қозғалысын сипаттайтын шамаларды анықтау

Кейбір оқушылар:

Ғарыштық аппараттардың орбиталарын салыстыру

Бағалау критерийі




1.Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалысын сипаттайтын шамаларды анықтайды.

2. V=√gR формуласын қолданып есептер шығаруда жылдамдықты табады.

3.Ғарыштық аппараттардың жылдамдыққа байланысты орбиталарын салыстырады.


Тілдік мақсаттар




Оқушыларда:

Ғарыштық аппараттардың орбиталарын:

бірінші ғарыштық жылдамдық, эллипс, парабола, шеңбер, жасанды серік терминдерінің айтылу мәдениетін қалыптастыру



Құндылықтарға баулу




Жасанды серіктердің қозғалысын қарастырып, ғарыштық техникаларды тануға баулу

Пәнаралық байланыс




Жасанды серіктердің қозғалысын жаратылыстану пәндерімен байланыстыру

Тақырып бойынша алдыңғы білім



Дененің салмағы,салмақсыздық


Сабақтың барысы


Сабақтың жоспарланған кезеңдері


Сабақтың жоспарланған жаттығу түрлері


Ресурстар

Сабақтың басы

1 минут




5 минут




2 минут



























1 минут

I. Ұйымдастыру кезеңі

«Сурет қиындысы» әдісі

Суреттер арқылы тақырыпты ашады.


І-сурет. Ауырлық күші

ІІ-сурет. Еркін түсуі

ІІІ-сурет. Дененің салмағы

Бүгінгі сабағымыздығың тақырыбы қандай болмақ деп ойлайсыздар?

Сабақ мақсатын ашу «ББҮ» кестесі

Білемін

Білгім келеді

Үйрендім





Ширату жаттығулары : « Миға шабул»

Тапсырма: 1.Дененің салмағы дегеніміз не?

2.Дененің салмағы мен денеге әрекет ететін ауырлық күшінің арасындағы айыпмашылық неде?

3.Жоғары қарай үдеумен қозғалаған дененің салмағы қалай өзгереді?

4.Қандай жағдайда дене салмақсыздық күй кешеді?Мысал келтір.

5.Масса,салмақ,ауырлық күшінің қайсысы салмақсыздық жағдайда нөлге тең болады?

6.P=m(g-a) және P=m(g+a) өрнектерінің мәнін түсіндіріңдер.

.Жаңа сабақтың тақырыбын ашу : "Стоп кадр " ойыны арқылы /сұрақ-жауап/

Белсенді оқыту: «W»

«Стоп кадр» арқылы И.Ньютонның, Г. Галилейдің ,жердің жасанды серігінің , ағаштан үзіліп түскен алманың , жердің жасанды серіктерінің қозғалысы көрсетіледі .


   




Физикалық демонстрация: Ракетаның ұшуы. «D»




Сурет







Слайд












Слайд





Техника кауіпсіздік ережесі


Бірнеше тал сіріңке , стакан , фольга ,жіңішке ағаш .

Сабақтың ортасы

10 минут


























11 минут
















5 минут






















2 минут

Белсенді оқыту «Тұжырымды ой » ( G) , (W)

Г.Галилей өзінің жүргізген тәжірибелерімен барлық еркін денелер, өздерінің массаларына тәуелсіз жерге бірдей үдеумен түсетінін тағайындады. Ал Ньютон тұжырымдаған қозғалыс заңдары мен бүкіләлемдік тартылыс заңы еркін түсудің, яғни денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалуының негізіг ерекшеліктерін түсіндіруге мүмкіндік берді.

Бүкіләлемдік тартылыс күші көрінісінің бірі – денелердің Жерге тартылу күші. Бұл күшті ауырлық күші деп атайтынын білесіңдер.



Бүкіләлемдік тартылыс заңына сәйкес денелердің Жерге тартылу күші


F=G (1)

m – дененің массасы, Mж – Жердің массасы, R – Жердің радиусы, h- дененің Жер бетінен биіктігі.

Ауырлық күші денеге еркін түсу үдеуін тудырады. Ньютонның екінші заңына сәйкес:

g=

  1. Формуланы ескере отырып, Жер бетінен һ биіктіктегі еркін түсу үдеунің модулі үшін:

gh= G (2)

өрнегін аламыз, ал Жер бетінде (һ=0)

g=G болады.

(2)формуладан еркін түсу үдеунің дененің m массасына тәуелсіздігі, ал оның шамасының дене Жер бетінен көтерілген сайын азая беретіні байқалады. Алайда, егер дененің Жер бетінен көтерілу биіктігі 100 км-ден аспаса, онда Жер радиусымен салыстырғанда, бұл биіктікті ескермеуге болады. 100 км –ге дейінгі биіктікте еркін түсу үдеуін шамамен 9,8 м/с2-қа тең деп есептеуге болады.

Б

υ = Shape2 б. ғ.ж

үкіләлемдік тартылыс күші әрекетінен дененің дөңгелек орбита бойымен қозғалысы жүзеге асатын жылдамдық бірінші ғарыштық жылдамдық деп аталады.








υ2 =



Параболалық троекторияға сәйкес келетін жылдамдық екінші ғарыштық жылдамдық д. а










1. Білім дағдысы : білу, түсіну.

Тапсырма:


Суретке қарап отырып : анықтаңдар .


1. Жасанды серік неліктен жерге құламайды ?

2. Серіктің дөңгелек орбита бойымен жерді айнала қозғалуы кезіндегі жылдамдығы мен үдеуі қалай бағытталған ?

3. Бірінші ғарыштық жылдамдық дегеніміз не ?

4. Бірінші ғарыштық жылдамдығының берілген серік қалай аталады ?

5. Орбита бойымен айналатын жер серігіне қандай күш әсер етеді .

6. Екінші ғарышты жылдамдық дегеніміз не ? Траектроиясы қандай ? Атауын ата ?


Белсенді оқыту : «Ойлан , жұптас , шығар» (G),(W)

Білім дағдысы : Қолдану , талдау.

1. 2. Берілгені: Шешуі:

R = 3300000 м


3. Берілгені: Шешуі:


3. Берілгені: Шешуі: a

Shape9 Shape8

Shape11 P

F1


4Shape12 . Берілгені: Шешуі:

F1

Shape16 Shape14 Shape15

P












Кері байланыс : «Блоб ағашы»



Оқулықпен жұмыс .











сурет















Слайд
















оқулық


дидактикалық материалдар


Карточкалар


Слайд













Сурет

















Сурет


түрлі-түсті карандаштар

Сабақтың соңы






5 минут



























2 минут






1 минут


Дебрифинг : "Балық қаңқасы "

Белсенді оқыту (W)

Білім дағдысы: Жинақтау .

Тапсырма : Бүгінгі сабақтан алған білім тұжырымдамасы (оқушылар стикер парақшаларына сұрақтарға жауап жазып қаңқаға жапыстырады)

1. Денелердің ауырлық күші әрекетінен қозғалысын сипаттайтын шамаларды атаңдар .


2. Бірінші ғарыштық жылдамдық дегеніміз не ?траекториясы қандай?


3. Екінші ғарыштық жылдамдығы дегеніміз не ? траекториясы қандай ?


4. Денеге әрекет ететін ауырлық күші жер бетінен қандай қашықтықта екі есе кемиді ?


5. Жасанды серік неге жерге құламайды ?


6. Жердің жасанды серіктері не үшін және қандай мақсаттар үшін қолданады?



Бағалау : Оқушылар өз тапсырмасы бойынша өз-өзін бағалайды . Рефлексия.


Кері байланыс : «БББ кестесін»


Білемін

Білмеймін

Білгім келеді







Окулық


Дидактикалық материалдар





Сурет



Стикер парақшалары




















Стикер парақшалары




смайликтер


Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз ? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?




Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?




Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

Оқушыларға әр түрлі таңдау арасындағы өзара байланыс орнатуға мүмкіндік беру үшін карточкадағы мысмалдар мен күрделірек есептерді пайдаланамын. Белсенді оқыту әдістері арқылы және тағы басқа әдіс тәлілдер арқылы :

« Миға шабул» - W "Стоп кадр " - W «Тұжырымды ой » - W «Блоб ағашы» -W

"Балық қаңқасы " -G

Қабілетті оқушыларға күрделірек тапсырмалар беремін.

Төмендегі қалыптастырушы бағалау тәсілдері: Бағалау критерилері, кері байланыс арқылы :

« Миға шабул» - W "Стоп кадр " - W «Тұжырымды ой » - W «Блоб ағашы» - W

"Балық қаңқасы " -G

«Стикер»

«БББ» кестесі

Техника қауіпсіздік ережелері нұсқаулық.

1)Жаратылыстану пәндері (математика география, жаратылыстану)

2) АКТ сабақтың басында ортасында қолданылады.

3) Жасанды серіктердің қозғалысын қарастырып, ғарыштық техникаларды тануға баулу.

Сабақ бойынша рефлексия


Сабақ мақсаттары немесе оқу мақсаттары шынайы , қолжетімді болды ма?

Барлық оқушылар оқу мақсатына қол жеткізді ме? Егер оқушылар оқу мақсатына жетпеген болса , неліктен деп ойлайсыз? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме ?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба ?

Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?

Сабақ мақсаттары қол жетімді ,

барлық оқушылар мақсаттарына қол жеткізеді ,

Сабақта кезінде уақытты тиімді пайдаландым ,

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ,

Сабақ жоспарынан ауытқулар болған жоқ , барлығы сабақ жоспарына сай жүргізілді.

Жалпы бағалау



Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе ?

1:


2:



Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді ?

1:


2:

Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері / қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет ?




Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
29 ұстаз жүктеп алған
23 ақпан
5555
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі