9-cынып № 1 БЖБ

2-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

«Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақстан. ЭКСПО-2017» бөлімі бойынша

жиынтық бағалау

Білім алушы____________________________________________________________________

Оқу мақсаты:

9.1.2.1 Қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық, ғылыми тақырыптарға байланысты әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі (дәріс, интервью) мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдау;

9.4.4.1 құрмалас сөйлем жасалу жолдарын, түрлерін білу.

Бағалау критерийі Білім алушы

• әртүрлі жанрдағы кең көлемді мәтіндердегі мақсатты аудитория мен көркемдегіш құралдардың рөлін талдайды;

• құрмалас сөйлем жасалу жолдарын, түрлерін ажырата біледі.

Ойлау дағдыларының деңгейі: қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

1-тапсырма. Мәтінді мұқият тыңдаңыз. Сұрақтарға жауап беріңіз
Кішкентай ғана жүрегім әрқашан Отаным деп соғады. Отан деген сөздің өзі – қасиетті ұғым. Туған жер, Отан деген бір ыстық сөз, жылы көңіл лебізі бүгін ғана емес, бар уақытта да жүрегіміздің лүпіліндей естіледі. Әрине, бұл – қазақ жұрты, барлық Қазақстан елі ерекше құштарлықпен, сарқылмас сүйіспеншілікпен айтар, ардақ тұтар асыл сөз. Ол – ән, ол – жыр, ол – әдемілік, ол – асыл арман, ол – шалқыған шаттық, ол – көркейген сәулет! Еліміздің туы тігілген үлкен үйіміз де, алтын әрі биік шаңырағымыз да – осында. Бар әлемді бір дүр сілкіндірген табыстарымыздың ұйтқысы да – осында. Бейбітшілігіміз де, жақсылығымыздың да, махаббатымыздың да ұясы – Қазақстан.

а) Мәтін кімдерге арналып айтылған? Аудиториясы кімдер? (сұраққа ауызша жауап беріңіз).

ә) Мәтіннен көркемдегіш құралдарды теріп жазыңыз. Бұл көркемдегіш құралдарды автор не

үшін қолданды?

Эпитет- _ _________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Теңеу- _____________________________________________________________________________

_____________________________________________________________________________________

Метафора- _________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2-тапсырма. Берілген құрмалас сөйлемдерді түрлеріне қарай ажыратып жазыңыздар.

1998 жылы ЮНЕСКО-ның шешімімен Астана қаласына «Бейбітшілік қаласы» деген атақ беріліп, медальмен марапатталды. Тәуелсіздіктің арқасында ұлттық мәдениетіміз қайта жаңғырды және қазақтың асқақ өнері мен бай мәдени мұрасы әлем халқының рухани байлығына қосылды.

ХХІ ғасырда барлық табысты ұлттардың жолын индустриялық әлеует пен инновациялар айқындайды, сондықтан индустриялық-инновациялық дамудың жоғары нәтижесі – Тәуелсіз Қазақстанның экономикалық бекемдігінің басты мәселесі. Тәуелсіздік – жасампаз халқымызға сарқылмас қуат беретін, көзіне нұр, көңіліне шуақ құятын кәусар бұлағымыз, сол себепті біз кемеңгерлігі мен көрегендігі, бірлігі мен бірегей мақсаткерлігі қатар өрілген Мәңгілік Елімізді мақтан тұтамыз. Біз Мәңгілік Елдің іргетасын қаладық, Мәңгілік Елдің жүрегіне айналған мәңгілік Астанамызды тұрғыздық, Мәңгілік мызғымас экономика қалыптастырып, Мәңгілік өшпес жылнама жаздық.

Ықтимал жауаптар

1-тапсырма. Мәтінді мұқият тыңдаңыз. Сұрақтарға жауап беріңіз
Кішкентай ғана жүрегім әрқашан Отаным деп соғады. Отан деген сөздің өзі – қасиетті ұғым. Туған жер, Отан деген бір ыстық сөз, жылы көңіл лебізі бүгін ғана емес, бар уақытта да жүрегіміздің лүпіліндей естіледі. Әрине, бұл – қазақ жұрты, барлық Қазақстан елі ерекше құштарлықпен, сарқылмас сүйіспеншілікпен айтар, ардақ тұтар асыл сөз. Ол – ән, ол – жыр, ол – әдемілік, ол – асыл арман, ол – шалқыған шаттық, ол – көркейген сәулет! Еліміздің туы тігілген үлкен үйіміз де, алтын әрі биік шаңырағымыз да – осында. Бар әлемді бір дүр сілкіндірген табыстарымыздың ұйтқысы да – осында. Бейбітшілігіміз де, жақсылығымыздың да, махаббатымыздың да ұясы – Қазақстан.

а) Мәтін кімдерге арналып айтылған? Аудиториясы кімдер? (сұраққа ауызша жауап беріңіз).

Мәтін жалпы көпшілікке арналған. Тыңдаушылардың туған жеріне, Отанына деген сүйіспеншілігін ояту мақсатында жазылған.

ә) Мәтіннен көркемдегіш құралдарды теріп жазыңыз. Бұл көркемдегіш құралдарды автор не

үшін қолданды?

Мәтіндегі көркемдегіш құралдардың рөлі өте жоғары. Олар мәтінді әсемдеп, әсерлеп, бейнелеп, автордың шеберлігін танытып тұр.

Эпитет- _ Кішкентай жүрегім, қасиетті ұғым, Туған жер, ыстық сөз, жылы көңіл, асыл сөз, асыл арман, шалқыған шаттық, көркейген сәулет, үлкен үйіміз, биік шаңырағымыз.

Эпитет заттар мен құбылыстардың әсем көрінісін, айрықша белгісін сипаттау мақсатында қолданылған.

_______________________________________________________________

Теңеу- жүрегіміздің лүпіліндей.

_________________________________________________________________

Метафора- ыстық сөз, жылы лебіз, махаббатымыздың ұясы, Ол – ән, ол – жыр, ол – әдемілік, ол – асыл арман, ол – шалқыған шаттық, ол – көркейген сәулет!

____________________________________________________________

2-тапсырма. Берілген құрмалас сөйлемдерді түрлеріне қарай ажыратып жазыңыздар.

1998 жылы ЮНЕСКО-ның шешімімен Астана қаласына «Бейбітшілік қаласы» деген атақ беріліп, медальмен марапатталды. Тәуелсіздіктің арқасында ұлттық мәдениетіміз қайта жаңғырды және қазақтың асқақ өнері мен бай мәдени мұрасы әлем халқының рухани байлығына қосылды.

ХХІ ғасырда барлық табысты ұлттардың жолын индустриялық әлеует пен инновациялар айқындайды, сондықтан индустриялық-инновациялық дамудың жоғары нәтижесі – Тәуелсіз Қазақстанның экономикалық бекемдігінің басты мәселесі. Тәуелсіздік – жасампаз халқымызға сарқылмас қуат беретін, көзіне нұр, көңіліне шуақ құятын кәусар бұлағымыз, сол себепті біз кемеңгерлігі мен көрегендігі, бірлігі мен бірегей мақсаткерлігі қатар өрілген Мәңгілік Елімізді мақтан тұтамыз. Біз Мәңгілік Елдің іргетасын қаладық, Мәңгілік Елдің жүрегіне айналған мәңгілік Астанамызды тұрғыздық, Мәңгілік мызғымас экономика қалыптастырып, Мәңгілік өшпес жылнама жаздық.