№ 1 БЖБ 9-сынып қазақ тілі ІІІ тоқсан жауабымен

Тақырып бойынша 31 материал табылды

№ 1 БЖБ 9-сынып қазақ тілі ІІІ тоқсан жауабымен

Материал туралы қысқаша түсінік

Материалдың қысқаша нұсқасы

9-cынып № 1 БЖБ

3-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУҒА АРНАЛҒАН ТАПСЫРМАЛАР

«Отбасы және демографиялық өзгеріс» бөлімі бойынша жиынтық бағалау

Білім алушы____________________________________________________________________

Оқу мақсаты: 9.1.4.1 Мәтіннің мақсаты арқылы негізгі ойды анықтау

9.4.4.2 Салалас құрмалас сөйлемдердің мағыналық түрлерін

ажырата білу, түрлендіріп қолдану

Бағалау критерийі Білім алушы

Мәтіннің негізгі ойын анықтайды
Салалас құрмалас сөйлемдерді мағыналық түріне қарай

түрлендіріп қолданады.

Ойлау дағдыларының деңгейі: қолдану

Орындау уақыты: 20 минут

Тапсырма. Мәтінді тыңдап, берілген кестені толтырыңыз.

Демография және қазақ диаспорасы

Демография – кез келген мемлекеттiң басты қазынасы, болашағы, тiрегi. Қайсыбiр мемлекет болсын, өз ұлтымен ғана толыққанды мемлекет. Шыны керек, демографиялық серпiлiстi бiздiң елдiң күткенi қашан. Дүйiм қазақ армандаған 20-25 миллионға қашан жетемiз? Қазақтың ендiгi арманы – халық санының көбеюi. Әрине, қараға батқан ханға да батпай қоймайтыны сияқты, Елбасы жыл сайынғы жолдауының бiр тармағын демографиялық ахуалға арнайды. Оның iшiнде ана мен балаға арналған атаулы көмек, жәрдемақы, көшi-қон: оралмандар мен ата-мекенiне бiржола келетiн қандастарға көмек қолын созу сынды бiрқатар мәселелер сөз болады.

Бүгінде халық санының өсуі әр облыста әртүрлі. Мысалы, Солтүстік Қазақстан облысы мен оған көршілес өңірлерде бұл көрсеткіш өте төмен. Бұл – алаңдататын жағдай. Өйткені, кез келген елдің экономикалық жағдайы жақсарып, тұрмыс деңгейі жоғарылаған сайын сырттан келушілер көбейе түседі. Айталық, Еуропаның Ұлыбритания, Франция сияқты дамыған елдеріне соңғы жиырма-отыз жылда сонау Африкадан бастап әлемнің әр түкпірінен әр түрлі ұлттың өкілдері көптеп қоныс аударды. Соның салдарынан жергілікті ұлт өкілдерінің пайыздық мөлшері барынша азайып кеткен. Бұл сол елдерде кәдімгідей алаңдаушылық туғызып отыр. Бұл жағдай бүгін болмаса, ертең Қазақстанда да орын алуы әбден мүмкін.

Яғни, Қазақстан өркениетті елдердің қатарына жақындаған сайын сырттан келушілер көбейе береді. Жасыратыны жоқ, мұның астарында мемлекеттің қауіпсіздік мәселесі де бар. Сондықтан да қазір Ресей бұл мәселеге айрықша көңіл бөліп, жергілікті халықтың санын көбейтуді қолға алуда. Біз ше?! Бұл ретте шетелдік қазақтардың басым көпшілігінің көп балалы екендігін де ескерген жөн. Яғни, олардың Қазақстанға әкелер ең үлкен байлығы – адам.

Осыған орай, алдағы уақытта этникалық көші-қон жұмыстары қолға алынғанда Қазақстан үкіметі облыстық әкімшіліктермен бірлесе отырып, демографиялық өсімі төмен, бірақ ауылшарушылығымен, басқа да түрлі кәсіпкерлікпен айналысуға ыңғайлы елді мекендерді анықтап, көп балалы оралмандарды сол жерлерге орналастыру жөнінде арнайы бағдарлама не жоспар жасағаны дұрыс.

-тапсырма. Тіктөртбұрыштың сыртқы 4 бөлігіне қосымша ақпараттарды жазыңыз. Ал ішкі төртбұрышқа негізгі ақпаратты жазыңыз.

Shape4 Shape3

2-тапсырма. Мәтіннен салалас құрмалас сөйлемнің түрлерін анықтаңыз. Жасалу жолын түсіндіріңіз.

Берілген сөйлемдер	Салаластың түрі	Жасалу жолы
1.Олардың зерттеу әдістері мен тәжірибелерін пайдаланады және демография өз тарапынан өзге ғылымдарға қажетті деректер береді.
2.Қазақстандағы демографиялық процестерді тарихи-әлеуметтік тұрғыдан қарастырған алғашқы зерттеулер сақталған: М. Шоқайдың шетел баспасөзінде, М. Тынышбаевтың «Сана» журналының 2-3-сандарында жарияланған деректерін, статистикалық еңбектерді атауға болады.
3.ХХ ғасырдағы халық санының жылдам артуын «демографиялық жарылыс» деп атайды, себебі осы кезде әлемде адам саны күрт өсті.
4.Халықтық материалдық жағдайының жақсаруына байланысты дүниежүзі халқы жылдам қарқынмен өсе бастады, дегенмен 1980 жылдардың ортасына қарай халық санының өсуі баяулай бастады.

Бағалау критерийі	Тапсырма	Дескриптор	Балл
		Тыңдалым мәтіні бойынша қосымша ақпараттарды анықтайды: 1-қосымша ақпарат; 2-қосымша ақпарат; 3-қосымша ақпарат; 4-қосымша ақрпарат.	1 1 1 1
		Негізгі ақпаратты анықтайды;	1 1
Салалас құрмалас сөйлемдерді мағыналық түріне қарай түрлендіріп қолданады.		Сөйлемнің салалас құрмаластың қай түріне жататынын ажыратады, жасалу жолын түсіндіреді. 1-cөйлем; 2-сөйлем; 3-сөйлем; 4-сөйлем.	1 1 1 1
		Барлығы	10 балл

Ықтимал жауаптар

Тапсырма. Мәтінді тыңдап, берілген кестені толтырыңыз.

Демография және қазақ диаспорасы

Елбасы жыл сайынғы жолдауының бiр тармағын демографиялық ахуалға арнайды

Франция сияқты

дамыған елдеріне соңғы

жиырма-отыз жылда сонау

Африкадан бастап әлемнің әр

түкпірінен әр түрлі ұлттың

өкілдері көптеп қоныс

аударды.

Оралмандар мен ата-мекенiне

бiржола келетiн қандастарға

көмек қолын созу

сынды бiрқатар мәселелер

сөз болады.

Қазақстан өркениетті елдердің қатарына жақындаған сайын сырттан келушілер көбейе береді.

Shape8 Shape7

2-тапсырма. Мәтіннен салалас құрмалас сөйлемнің түрлерін анықтаңыз. Жасалу жолын түсіндіріңіз.

Берілген сөйлемдер	Салаластың түрі	Жасалу жолы
1.Олардың зерттеу әдістері мен тәжірибелерін пайдаланады және демография өз тарапынан өзге ғылымдарға қажетті деректер береді.	Ыңғайлас салалас	Жалғаулықты, «және» жалғаулық шылауы арқылы жасалған
2.Қазақстандағы демографиялық процестерді тарихи-әлеуметтік тұрғыдан қарастырған алғашқы зерттеулер сақталған: М. Шоқайдың шетел баспасөзінде, М. Тынышбаевтың «Сана» журналының 2-3-сандарында жарияланған деректерін, статистикалық еңбектерді атауға болады.	Түсіндірмелі салалас	Жалғаулықсыз, алғашқы сөйлемінде айтылған ісәрекет, оқиға желі сінің мәні кейінгі сөйлемде сараланып, түсіндірілген. Тыныс белгісі - қос нүкте.
3.ХХ ғасырдағы халық санының жылдам артуын «демографиялық жарылыс» деп атайды, себебі осы кезде әлемде адам саны күрт өсті.	Себеп-салдар салалас	Жалғаулықты, «себебі» жалғаулық шылауы арқылы жасалған.
4.Халықтық материалдық жағдайының жақсаруына байланысты дүниежүзі халқы жылдам қарқынмен өсе бастады, дегенмен 1980 жылдардың ортасына қарай халық санының өсуі баяулай бастады.	Қарсылықты салалас	Жалғаулықты, «дегенмен» жалғаулық шылауы арқылы жасалған.

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Қазақ тілі Барлық материалдар 9 сынып

11.04.2024

195

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Жариялаған:

Нұрбайқызы Ақбота

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

№ 1 БЖБ 9-сынып қазақ тілі ІІІ тоқсан жауабымен

№ 1 БЖБ 9-сынып қазақ тілі ІІІ тоқсан жауабымен

Химия пәні

Тарих пәні

Биология пәні

Ағылшын тілі пәні

География пәні

Информатика пәні

Мектепке дейінгі білім беру

«Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті»

Дене шынықтыру

Білім алушылардың білім сапасын арттыру

Инклюзивті білім беру