жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
АӘТД ПӘНІ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӘСКЕРИ-ПАТРИОТТЫҚ САНАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
АӘТД ПӘНІ АРҚЫЛЫ ОҚУШЫЛАРДЫҢ ӘСКЕРИ-ПАТРИОТТЫҚ САНАСЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ
Темербеков Нұрхан Мұратұлы
Жетісу облысы, Талдықорған қаласы
ЖШС «Innoverse Taldyqorgan» жеке меншік мектебі
E-mail: temerbekovnurkhan291298@gmail.com
Аннотация. Мақалада алғашқы әскери және технологиялық дайындық (АӘТД) пәні арқылы оқушылардың әскери-патриоттық санасын қалыптастырудың маңыздылығы қарастырылады. Жас ұрпаққа отансүйгіштік тәрбие беру, туған жерге деген сүйіспеншілігін арттыру, елінің тарихы мен мемлекеттік рәміздерін құрметтеуге үйрету – қазіргі білім беру жүйесінің маңызды міндеттерінің бірі. Осы бағытта АӘТД пәнінің тәрбиелік мүмкіндіктері, сабақ барысында қолданылатын әдіс-тәсілдер, практикалық жұмыстар мен сыныптан тыс іс-шаралардың тиімділігі талданады. Сонымен қатар оқушылардың бойында жауапкершілік, тәртіп, ұйымшылдық, батылдық және азаматтық ұстаным қалыптастыру жолдары ұсынылады.
Түйін сөздер: әскери-патриоттық тәрбие, АӘТД пәні, отансүйгіштік, азаматтық жауапкершілік, патриоттық сана, тәртіп, отан қорғау, тәрбие жұмысы.
Кіріспе. Еліміздің болашағы – білімді, саналы, отансүйгіш және жауапкершілігі жоғары жас ұрпақтың қолында. Қазіргі қоғамда өскелең ұрпаққа патриоттық тәрбие беру, олардың бойында туған жерге, туған елге деген сүйіспеншілікті қалыптастыру ерекше маңызға ие.
Патриотизм – адамның өз Отанына деген сүйіспеншілігі, елінің тарихын, мәдениетін, тілін, дәстүрін құрметтеуі және қоғам алдындағы азаматтық міндеттерін түсінуі. Нағыз патриот болу тек сөзбен емес, күнделікті іс-әрекетпен, жауапкершілікпен және ел игілігіне қызмет етумен көрінеді.
Осы тұрғыдан алғанда, алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәнінің тәрбиелік маңызы зор. АӘТД пәні оқушыларға әскери білім негіздерін үйретумен қатар, олардың бойында тәртіптілік, ұйымшылдық, жауапкершілік, төзімділік және отансүйгіштік қасиеттерді қалыптастыруға ықпал етеді.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында білім беру жүйесінің негізгі міндеттерінің бірі ретінде азаматтық пен патриотизмді қалыптастыру, өз Отанына деген сүйіспеншілікті тәрбиелеу көзделген [1].
Сондықтан АӘТД пәнін оқыту барысында әскери-патриоттық тәрбие жұмыстарын жүйелі ұйымдастыру – бүгінгі күннің өзекті міндеттерінің бірі.
1. АӘТД пәнінің әскери-патриоттық тәрбие берудегі рөлі
Алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні жалпы орта білім беру жүйесінде оқушылардың азаматтық көзқарасын қалыптастыруда маңызды орын алады.
Пәннің басты мақсаты – білім алушыларға Қазақстан Республикасының қорғаныс жүйесі, әскери қызметтің негіздері, азаматтық қорғаныс, қауіпсіздік және алғашқы медициналық көмек туралы білім беру.
Сонымен қатар АӘТД пәні оқушылардың бойында мынадай қасиеттерді қалыптастыруға мүмкіндік береді:
отанға деген сүйіспеншілік;
мемлекеттік рәміздерді құрметтеу;
ел тарихын білу және бағалау;
тәртіп пен жауапкершілік;
ұйымшылдық пен өзара көмек;
қиын жағдайда дұрыс шешім қабылдау;
азаматтық борышты түсіну.
Әскери-патриоттық тәрбие оқушыларға тек әскери білім берумен шектелмеуі керек. Оның негізгі мақсаты – елін сүйетін, қоғам алдындағы жауапкершілігін сезінетін, бейбітшілік пен тұрақтылықты бағалайтын азамат тәрбиелеу.
Мұғалім сабақ барысында Қазақстанның тарихи кезеңдері, Ұлы Отан соғысы жылдарындағы ерлік үлгілері, тәуелсіздік жолындағы тарихи оқиғалар және қазіргі Қазақстанның жетістіктері туралы мәліметтерді пайдалана отырып, оқушылардың патриоттық сезімін дамыта алады.
2. Оқушылардың әскери-патриоттық санасын қалыптастырудың тиімді әдістері
АӘТД пәнінде әскери-патриоттық тәрбиені қалыптастыру үшін дәстүрлі және заманауи оқыту әдістерін ұштастыру қажет.
1. Тарихи деректерді пайдалану әдісі
Сабақ барысында қазақ халқының батырлары, ел қорғаған тарихи тұлғалар, Ұлы Отан соғысының қаһармандары туралы мәліметтер беру оқушылардың тарихи санасын қалыптастырады.
Мысалы, Бауыржан Момышұлының өмірі мен әскери ерлігін таныстыру арқылы оқушыларға батырлық, тәртіп, табандылық және Отанға адал қызмет ету қасиеттерінің маңызын түсіндіруге болады.
2. Практикалық оқыту әдісі
Практикалық сабақтар оқушылардың алған білімдерін тәжірибеде қолдануына мүмкіндік береді.
Мысалы:
саптық дайындық элементтерін үйрену;
азаматтық қорғаныс бойынша оқу-жаттығуларға қатысу;
алғашқы медициналық көмек көрсету тәсілдерін меңгеру;
төтенше жағдай кезіндегі қауіпсіздік ережелерін орындау.
Бұл жұмыстар оқушылардың жауапкершілігін, ұйымшылдығын және өзара көмек көрсету дағдыларын дамытады.
3. Топтық жұмыс әдісі
Оқушыларды топтарға бөліп, әскери-патриоттық бағыттағы жобалар мен тапсырмалар орындату тиімді.
Мысалы, «Менің Отаным – Қазақстан», «Ел қорғаған ерлер», «Қазақстанның әскери тарихы» тақырыптарында шағын зерттеу жұмыстарын ұйымдастыруға болады.
4. Цифрлық технологияларды қолдану
Қазіргі уақытта әскери-патриоттық тәрбие жұмыстарында цифрлық ресурстарды пайдалану да маңызды.
Мұғалім сабақ барысында:
тарихи бейнематериалдар;
электрондық презентациялар;
интерактивті викториналар;
виртуалды музейлер;
онлайн тест тапсырмаларын қолдана алады.
Бұл әдістер оқушылардың сабаққа қызығушылығын арттырып, тарихи ақпаратты жақсы меңгеруіне ықпал етеді.
3. Әскери-патриоттық тәрбиеге арналған практикалық жұмыстар
АӘТД пәнінде оқушылардың патриоттық санасын қалыптастыру үшін нақты тәрбиелік және практикалық тапсырмаларды жүйелі қолдану қажет.
1-мысал. «Менің Отаным – Қазақстан»
Мақсаты: оқушылардың туған елге деген сүйіспеншілігін арттыру және мемлекеттік рәміздерге құрмет сезімін қалыптастыру.
Өткізу тәртібі: Оқушыларға Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері, ел тарихы және ұлттық құндылықтары туралы сұрақтар беріледі.
Тапсырмалар:
Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздерін атаңдар.
Мемлекеттік Ту мен Елтаңбаның мағынасын түсіндіріңдер.
Қазақстанның тарихи тұлғалары туралы мәлімет беріңдер.
«Отанды сүю дегеніміз не?» тақырыбында өз ойларыңды білдіріңдер.
Күтілетін нәтиже: оқушылардың ел тарихына, мемлекеттік рәміздерге және ұлттық құндылықтарға деген құрметі артады.
2-мысал. «Ерлік – елге мұра»
Мақсаты: тарихи тұлғалардың өмірі мен ерлігін таныту арқылы оқушылардың патриоттық сезімін дамыту.
Сабақ барысында Бауыржан Момышұлы, Әлия Молдағұлова, Мәншүк Мәметова, Қасым Қайсенов сияқты тарихи тұлғалардың өмір жолы таныстырылады.
Оқушыларға тапсырма:
Бір тарихи тұлғаның өмірбаянын зерттеу.
Оның ел тарихындағы орнын анықтау.
Ерлік пен отансүйгіштік туралы ой бөлісу.
Күтілетін нәтиже: оқушылар тарихи тұлғалардың өнегесін түсінеді, ел тарихына қызығушылығы артады.
4. Сыныптан тыс іс-шаралардың әскери-патриоттық тәрбиедегі маңызы
Әскери-патриоттық тәрбие тек сабақ барысында ғана емес, сыныптан тыс жұмыстар арқылы да жүзеге асырылуы тиіс.
Осы мақсатта мектепте төмендегідей іс-шаралар ұйымдастыруға болады:
«Отан қорғаушылар күні» тақырыбында тәрбие сағаты.
«Ерлік сабақтары» атты тарихи кездесу.
«Жас ұлан – ел болашағы» тақырыбында патриоттық шара.
Қазақстанның әскери тарихына арналған танымдық викторина.
Ардагерлермен және әскери қызмет өкілдерімен кездесу.
Азаматтық қорғаныс және алғашқы медициналық көмек бойынша оқу-жаттығулар.
Мұндай іс-шаралар оқушылардың қоғамдық белсенділігін арттырып, өзара сыйластық пен ұйымшылдық қасиеттерін қалыптастыруға көмектеседі.
Әсіресе тарихи орындарға экскурсия ұйымдастыру, музейлерге бару және ел тарихына қатысты деректі фильмдер көру оқушылардың тарихи танымын кеңейтеді.
5. Мұғалімнің әскери-патриоттық тәрбие берудегі рөлі
АӘТД пәні мұғалімі – оқушыларға әскери білім беруші ғана емес, олардың бойында азаматтық жауапкершілік пен отансүйгіштік қасиеттерді қалыптастырушы тұлға.
Мұғалімнің негізгі міндеттері:
оқушыларға ел тарихы мен ұлттық құндылықтарды таныту;
сабақта тәртіп пен жауапкершілік мәдениетін қалыптастыру;
практикалық жұмыстарды тиімді ұйымдастыру;
оқушылардың өзара көмек көрсету дағдыларын дамыту;
қауіпсіздік ережелерін сақтауға үйрету;
әскери-патриоттық іс-шараларға белсенді қатыстыру.
Оқушылардың патриоттық санасын қалыптастыру бір сабақпен шектелмейді. Ол жүйелі жүргізілетін оқу-тәрбие жұмыстарының нәтижесінде жүзеге асады.
Сондықтан мұғалім әр сабақтың тәрбиелік мүмкіндігін пайдаланып, оқушылардың бойында Отанға деген құрмет, елге қызмет ету және қоғам алдындағы жауапкершілік сезімін қалыптастыруы қажет.
Қорытынды. Қорыта айтқанда, алғашқы әскери және технологиялық дайындық пәні оқушылардың әскери-патриоттық санасын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.
АӘТД сабақтарында тарихи деректерді, практикалық жұмыстарды, топтық тапсырмаларды, цифрлық ресурстарды және сыныптан тыс іс-шараларды тиімді пайдалану оқушылардың бойында отансүйгіштік, тәртіптілік, жауапкершілік, ұйымшылдық және азаматтық белсенділік қасиеттерін дамытуға мүмкіндік береді.
Әскери-патриоттық тәрбиенің басты мақсаты – оқушыларды тек әскери біліммен қаруландыру емес, өз елінің тарихын құрметтейтін, тәуелсіздіктің қадірін түсінетін, бейбітшілікті бағалайтын және қоғамға пайдалы азамат етіп тәрбиелеу.
Осы бағытта АӘТД пәні мұғалімінің кәсіби шеберлігі мен тәрбиелік жұмысты жүйелі ұйымдастыруы ерекше маңызға ие.
Елін сүйетін, тарихын құрметтейтін, жауапкершілігі жоғары ұрпақ тәрбиелеу – баршамыздың ортақ міндетіміз.
Пайдаланылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңы. 2007 жылғы 27 шілдедегі №319-III Заң (өзгерістер мен толықтыруларымен).
2. Қазақстан Республикасының «Әскери қызмет және әскери қызметшілердің мәртебесі туралы» Заңы. 2012 жылғы 16 ақпандағы №561-IV Заң.
3. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы №348 бұйрығы. Тиісті білім беру деңгейлерінің мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру стандарттарын бекіту туралы.
4. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2017 жылғы 11 мамырдағы №199 бұйрығы. Жалпы орта білім беру деңгейінің «Алғашқы әскери және технологиялық дайындық» пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасы. Қолданыстағы редакциясын тексеру қажет.
5. Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері туралы» Конституциялық заңы. 2007 жылғы 4 маусымдағы №258.
6. Назарбаев Н.Ә. Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру. – Астана, 2017.
7. Қазақстан Республикасының 2020–2025 жылдарға арналған патриоттық тәрбиенің тұжырымдамасы. – Ресми нормативтік және әдістемелік материалдардан тексеріп пайдалану қажет.

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген