Адам бойындағы асыл құндылықтар

Қазақ өскелең ұрпақтың алғыр болуына үлкен мән берген. Тарихты біліп, жадында сақтауда, атамекен кеңістігін игеруде және оны кейінгі ұрпаққа табыстауда, ұлт руханиятының өрісіндегі дүниелерді есте сақтауда қазақ баласының бойында осы қасиет ереше көзге түседі. Алғырлық адам болмысындағы бар қасиеттің болашағын айқындаушы ғана емес, оның тағдырын шешетін дүние. Бейнеті мол өмір, сол өмірдің бейнетіне қарамай ұлттың мүддесін қорғау жолына ерте бел буып, бет алатын қазақ жастары осы қасиеттің арқасында тарихи өмірдің талабына тез бейімделіп отырады. Батырлыққа, шешендікке, өнерлі болуға бейімделуде есте сақтау, көрген, білген, естіген нәрсесін ойға сіңіріп, одан тәжірибе шығарып отыру ісі оларға қабілет арқылы  келіп отырған. Егерде жастардың бойында бұл қасиет болмаса,  ұлттық мүдде деңгейінде бұл қасиет дәріптелмесе қазақтың тарихтағы сөзі мен ісі жоғалар еді. Соны жоғалытпауда, ұрпақ өміріне қабыстыруда қазақ алғырлыққа тәрбиелеудің түрлі тәсілдерін қоғамдық өмірде тегістей дұрыс пайдаланып отырған. Ұрпақ алғыр болмаса, адам бұл қасиетті дәріптемей ақыл иесі бола алмайды.

Қазақ қоғамында ұрпаққа тұлғалық құндылықтарды (жер, тіл, діл, мәдениет, дін, шаруашылық) үйрететін, соның негізінде кісілік қасиеттердің қоғамда орын алып, нығайып отыруына күш салатын билер мен жыраулар. Ұлттық идеяның халық санасына тез жетуіне, ұлттық идеологияның дәстүрлі қазақ қоғамының рухани өмірінде әлеуметтік рухани күшке айналуын қамтамасыз етіп отыратын рухани тұлғалар институтының қажет дүние екендігін қазақ хандары терең білген. Ұлттық мүдде мәселесіне, ақиқатына келгенде би мен жыраудың ой өрісі ешкімге де бағынбайды, тек қана шындыққа, әділеттілікке жүгінеде. Осының салдарынан қоғамды біріктіретін құндылықтар, қоғамға игілік әкелетін нәрселер мемлекетті басқарған адамдарға да, халыққа да анық көрініп отырған.