Музыка пәнінің мұғалімі Байгужаева Ляйля Даулетназаркызы

Баяндама.

Тақырыбы: « Адам көңіл-күйіне музыканың әсері»

Кіріспе

Музыка — жай ғана дыбыстар жиынтығы емес, ол адамның ішкі сезімін реттейтін күшті құрал. Заманауи нейробиологиялық зерттеулер көрсеткендей, сүйікті әуенді тыңдау барысында мида «бақыт гормоны» деп аталатын дофамин бөлінеді. Көңіл-күйді көтеру немесе сабырға шақыру үшін музыкада екі негізгі дыбыс жүйесі — мажор мен минор қолданылады.

1. Адамды қуантатын және жігерлендіретін әуендер: Мажордың күші

Музыка теориясында мажорлық лад көбіне ашық, жарқын, қуанышты сезімдермен байланысты. Мұндай әуендер адамның қан қысымын сәл көтеріп, бойға энергия береді.

Қалай әсер етеді? Жылдам қарқынмен (темппен) орындалатын мажорлық музыка мидың белсенділігін арттырады. Ол стрессті бәсеңдетіп, позитивті ойлауға жетелейді.

Қандай әуендер қуантады?

Классикада: В. А. Моцарттың шығармалары (мысалы, №40 симфонияның мажорлық бөлімдері немесе «Түрк маршы»), Л. ван Бетховеннің «Қуаныш одасы» (Тоғызыншы симфония).

Ұлттық музыкада: Құрманғазының «Сарыарқа», «Балбырауын» сияқты екпінді, асқақ мажорлық сипаттағы күйлері адамды бірден жігерлендіріп, мерекелік көңіл-күй сыйлайды.

2. Адамды тыныштандыратын және сабырға шақыратын әуендер: Минор мен баяу мажор

Көпшілік минорлық ладты тек мұң мен қайғының белгісі деп түсінеді. Алайда, музыкалық терапияда минор мен баяу мажорлық әуендер адамды тыныштандыру, ішкі үйлесімділікке келу үшін таптырмас құрал болып табылады.

Қалай әсер етеді? Баяу ырғақты музыка жүрек соғысын жиілігін төмендетіп, тыныс алуды реттейді. Ол мазасыздық деңгейін төмендетіп, босаңсуға (релаксацияға) көмектеседі.

Қандай әуендер тыныштандырады?

Баяу минор: Адамды терең ойға шомдырып, ішкі мұңды сыртқа шығару арқылы жеңілдеуге көмектеседі. Минорлық баяу әуендер (мысалы, Ф. Шопеннің ноктюрндері немесе И. С. Бахтың кейбір орган шығармалары) жан жарасын емдеу қасиетіне ие.

Баяу мажор: Бұл — абсолютті тыныштық пен қауіпсіздік сезімі. Л. ван Бетховеннің «Ай сонатасының» алғашқы бөлімі немесе табиғат дыбыстары қосылған баяу мажорлық релакс-музыкалар мазасыздықты бірден басады.

Ұлттық музыкада: Тәттімбеттің «Қос басар» күйі немесе ықылас қобыз сарындары адамның жүйке жүйесін тыныштандырып, медитациялық күйге бөлейді. Домбыра мен қобыздың тербелмелі дыбысы адам жанын сабырға шақырады.

Көңіл-күйді реттеу кестесі

Музыканың әсерін қысқаша мынадай жүйемен көрсетуге болады.

Қорытынды

Музыка — адамның эмоционалдық күйін басқара алатын сиқырлы кілт. Жарқын мажорлық әуендер бізге күш-жігер мен қуаныш сыйласа, терең минорлық және баяу шығармалар жанымызды емдеп, сабырлыққа тәрбиелейді. Өз көңіл-күйімізге қарай әуенді дұрыс таңдай білу — ішкі үйлесімділік пен денсаулықтың кепілі.

Назарларыңызға рақмет!