400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Адамның табиғи кешендерге әсері

Материал туралы қысқаша түсінік
География пәнінен өтілген ашық сабақтың жоспары
Материалдың қысқаша нұсқасы

№23 Жәлел Қизатов атындағы мектеп-лицейі













Shape1

Тақырыбы: «Адамның табиғи кешендерге әсер етуі»

Пәні: География

Пән мұғалімі: Г.К. Жанахметова























2018 жыл

«Бекітемін»

Оқу ісі жөніндегі директор орынбасары

Б.Е.Беккулиева

Сабақтың тақырыбы:

§38. Адамның табиғи кешендерге әсер етуі

Мұғалімнің аты-жөні: Жанахметова Г.К

Күні:

СЫНЫП: 7


Қатысқан оқушылар саны:


Қатыспаған оқушылар саны: 0

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

7.3.5.2 - жергілікті компонентті қосымша қамту негізінде түрлі деңгейдегі табиғи кешендерді жоспар бойынша сипаттайды

Сабақ нәтижесі:


Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Оқулықта берілген және қосымша тапсырмаларды орындайды. Жазба жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты бірлесе орындайды.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды,тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік құзіреттілік

Табиғи-аумақтық кешендердің түрлері

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер, слайд,карталар т.б.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия

Пәнаралық байланыс

Биология, тарих, экология, ағылшын тілі

Алдыңғы оқу

§36. Табиғи-аумақтық кешендердің түрлері

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы:

Бағалау түрлері

Басталуы

3 минут

Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу

Топтарға бөлу.

Қағаз қиындыларында жасырылған топ аттары мен суреттерін таңдау арқылы 3 топқа бөліп отырғызамын.

1-топ «Географ»

2-топ «Эколог»

3-топ «Журналист»

Психологиялық ахуал қалыптастыру:

3 топ үш тілде тілек айтады.


Бағалау парақшасымен таныстыру

р/с

Оқушының аты-жөні

Сұраққа жауап беру ерекшеліктері

Жаңа сабақты түсінуі

Пікір ерекшек

шелігі

Белсенді қатысуы

Жолдасын жұмысқа тартуы

Жалпы ұпай



























Тапсырманы орындаған

әр балаға смайликтер беремін.

Үй тапсырмасы

7 минут

р/с

Сұрақтар

Жауабы

1

Табиғи кешен құрамына кіретін барлық компаненттер арасында байланыс болады ма?

Күн радиациясы, жергілікті жердің географиялық ендігі, жер бедері, климат, топырағы, өсімдік және жануарлар дүниесі бір бірімен тығыз және үздіксіз байланысқан.


2

Табиғатта болатын географиялық 4 заңдылықты ата?

Тұтастық, зат айналымы, ырғақтылық және зоналылық


3

Табиғи кешендердегі иерархия неше деңгейге бөлінеді?

Жергілікті, аймақтық, ғаламдық табиғи кешен


4

Әрбір географиялық белдеулер нелерге бөлінеді?

Табиғат зоналарына,мысалы: қоңыржай климаттық белдеу 4 зонаға орманды дала, дала, шөл, шөлейт зонаға бөлінеді.

5

Биіктік белдеулердің қанша түрі бар?

Теңіз жағалаулық, континентальды

6

Салыстырмалы түрде әрбір тау жүйесінің биіктік белдеулерінің ланшафтысы неге байланысты өзгеше болып келеді?

Экватордан полюстерге қарай күн радиациясы деңгейінің төмендеуі, теңізден, мұхиттан алыс-жақын орналасуы.

7

Таулардың төменгі биіктік белдеулерінің ланшафтысы қандай болады?

Таулардың төменгі биіктік белдеулері тау етегінің қай табиғи зонада жатқанына тәуелді.

8

Теңіз жағалаулық, континентальды биіктік белдеуліктердің айырмашылығы?

Теңіз жағалаулық-ол орманды болып келетін төменгі және орта деңгейдегі биіктік белдеулерімен және жоғары тау жоталық шалғындарымен сипатталады. Континентальды –орман ланшафтының жоқтығымен сипатталады. Төменнен жоғарыға дейін далалықтан таулы-шалғындығы жерлерімен сипатталады.

9

Табиғат зоналарының қалыптасуы неге байланысты?

Күн жылуының зоналық таралуы нәтижесінде жер бетінде ауа температурасы, жел, ауа массасының қасиеттері, климат, экзогенді үдерістер, топырақтың түзілу үдерістері, су айдынының гидрологиялық режимі, өсімдіктер мен жануарлардың тіршілігі өзіндік ерекшелікке ие зоналық заңдылыққа бағынады.



Ауызша сұрақ-жауап алу



Ынталандырушы баға

Жаңа білім

7 минут



7 минут

Ой қозғау «Адамның табиғат кешеніне әсері» (видео)

Мұғалімнің түсіндіруі

Білу және түсіну

Берілген мәтіндерді балалар оқып алады.Постерге түсіреді.

Адамның табиғи кешендерге әсер етуі



Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

7 минут







Қолдану

Табиғи-аумақтық кешендердің түрлері

Постерде әрбір топ өз жұмыстарын қорғайды.

Талдау

«Интервью» әдісі арқылы жауап алынады.

Бір оқушы алға шығып өз пікірін айтып және тақырып бойынша сұрақтарға жауап береді. Сұрақты анағұрлым мазмұнды қылу үшін, оқушылар белгілі бір пікір бойынша бірлесіп алға шығып сөйлей алады.

Географтар тобы «Биосфераға кері әсерін туғызатын себептер» постермен жұмыс

Зауыттардың қалдығы

Мұнайдың теңізге төгілуі

Атом-бомбалардың сынағы

Көлдерге кір судың қосылып кетуі

Зауыттың түтіні

Орманды кесу немесе өртеу

Табиғаттық зілзалалар

Атом электр станцияларының радиациясы

Өзендердің өз бағытын өзгертуі

Экологтар тобы «Табиғатты қорғау шаралары» постермен жұмыс

  • Өндіріс орындарында біртіндеп тазалаушы қондырғыларды орнату.

  • Зияны аз деген отын түрлерін пайдалану.

  • Қалдықсыз технологияға көшу.

  • Табиғи байлықты тиімді пайдалану.

  • Флора мен фаунаның жойылып кетуінен сақтайтын іс-шараларды жедел түрде ұйымдастыру.

  • Ағаштар егу.

  • Табиғат тазалығын сақтау.

Журналисттер тобы «Интервью алушылар» сұрақ-жауап алады.

  1. Географиялық қабық пен биосферадағы «адам» факторы деген не?

  2. Өздерің тұратын аудандарда құстар мен жануарларды қорғау үшін қандай жұмыстар атқарып жүрсіздер?

  3. Техносфера ұғымына қандай мағына қосар едің?

  4. Табиғи кешенге автокөлік әсер ете ме?Қай тұрғыдан әсер етеді?

  5. БҰҰ-ның қоршаған ортаны қорғауға бағытталған халықаралық (ЮНЕП) ұйымының мақсаты не?

  6. Қоршаған ортаны қорғау мақсатында ғаламдық мониторинг желісі жасалады. Не себепті?

«Екі жұлдыз, бір ұсыныс» әдісі арқылы топтар бірі-бірін бағалайды.











Топтық, жұптық, жеке жұмыстар


Сабақты бекіту

5 минут

Синтез Адамның табиғи кешендерге әсер етуі

«Экологиялық есеп» сайысы
1. Шошқа өсіретін кешендерден тәулігіне 350метр куб лас заттар өзенге құйылады. Жылына қанша мөлшерде өзендерге лас зат құйылады?
Шешуі: 365*350=127 750м(куб)
2. Бір автомобиль тәулігіне 20кг газ бөліп шығарса, 6 автомобиль 1айда қанша газ бөліп шығарады?
Шешуі: 6*20=120; 120*30=3 600(кг)
3. Әр адам 1жылда 3 ағаштан жасалған қағазды пайдаланады. 1жылда 5 адамнан тұратын отбасына қанша қағаз керек?
Шешуі:3*5=15(ағаш)
3- тапсырма. «Тез жауап» Оқушылар иә немесе жоқ арқылы жауап береді.
1. Табиғат кешендерін мүлде тиіспей, алғашқы қалпында сақтауға бола ма? (жоқ)
2. Планета халқының 1/3 бөлігіне су жетіспейді ме? (иә)
3. Табиғат кешендерінің өзгерісі адам әрекетінен болды ма?(иә)
4. Табиғатты қорғау – күнделікті жай проблемаға жатады ма? (жоқ)
5. Қоршаған ортаны қорғау біздің заңымызда қаралған ба?(иә)

Жаңа термин

Новый термин

Geographic nomenclature

Биіктік белдеулік


полоса высоты

height band


Географиялық белдеу


географическая зона


geographical zone

Географиялық табиғи зона


географическая природная зона

geographical natural zone


Техносфера

Техносфера

technosphere

Антропогенді айналым


антропогенный оборот

anthropogenic turnover


Бенз(а)пирен

бензол (ы) пирен

benzene (s) pyrene


Мониторинг

Мониторинг

мonitoring


Қорытындылау.
Оқушылармен бірігіп мынадай қорытынды жасаймын.

Француздың әйгілі жазушысы Экзюпири «Біз бір ғана «Жер» атты кеменің жолаушыларымыз. Айнала толған су, барар жеріміз жоқ. Егер қоршаған ортаға деген көзқарасымызды өзгертпесек, жер бетінде үлкен бейіт орнап, онда «Бұл жерде адамдар өмір сүрген» деген жазу ғана қалады»- деген екен. Сондықтан да бұл жазушының сөзі жүзеге аспас үшін жер шары азаматтары табиғат ресурстарын тиімді пайдаланулары керек. Ұлы Шәкәрімнің «Таласпай бөліссе байлығын

Қара жер тойғызар барлығын» деген ұлы сөздерін естен шығармаған жөн.


Жеке жұмыс



























Бағалау


Үй тапсырмасы



Кері байланыс

4 минут

Топтар арасындағы белсенділік көрсеткен топты атап, марапаттау.

Үйге тапсырма «Елім бай болсын десең, жеріңнің бабын тап» немесе «Табиғат кешендерін қорғау» тақырыбына мәнжазба жазу.

Shape3


Кері байланыс





Рефлексия

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша

көмек көрсетуді қалай

жоспарлайсыз? Сіз

қабілеті жоғары

оқушыларға тапсырманы

күрделендіруді қалай

жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың

үйренгенін тексеруді

қалай жоспарлайсыз?

Пəнаралық байланыс

Қауіпсіздік жəне еңбекті

қорғау ережелері

АКТ-мен байланыс

Құндылықтардағы

байланыс

Рефлексия

Сабақ / оқу

мақсаттары

шынайы ма?

Бүгін оқушылар

не білді?


Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды

жетілдіруге көмектесетін не білдім?









Shape4



Қосымша «Геодиктант»

1. ..... литосфераның жоғарғы бөлігі, атмосфераның төменгі бөлігі, гидросфера, биосфераның өзара әрекеттесуіне қалыптасқан ерекше қабық.
2. Географиялық қабықтың құрамдас бөліктері..... деп аталады.
3. Географиялық  қабық құраушыларына .......... жатады.
4. Жер беті аумағының табиғат компоненттерінің жиынтығы..... деп аталады.

5. Географиялық қабық.  Жер шарының...... болып табылады.
6. Тропиктік белдеуде Жер шарының ең үлкен шөлі........ орналасқан.

7. Жер шарының ең ірі табиғат кешені...... болып саналады.
8. Географиялық қабықтан кейінгі табиғат кешендеріне..... жатады.
Жауаптары:

1. географиялық  қабық
2. табиғат компоненттері
3. Тау жыныстары, ауа, су, топырақ, тірі ағзалар
4. табиғат кешені

5. ең үлкен табиғат кешені
6. Сахара

7. географиялық  қабық
8. материктер мен  мұхиттар

Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
3 ұстаз жүктеп алған
3 наурыз
1115
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі