Ағашты механикалық тәсілмен өңдеу

Тексерілді:

Мерзімі: №5 9-сыныптар

Сабақтыңтақырыбы:  Ағаштымеханикалықтәсілменөңдеу.Кесу арқылы ағашты механикалық түрде өңдеу әдістері.
Сабақтыңмақсаты:  Оқушыларғаағаштыкөркемдепөңдеуәдістерінмеңгерту  үшінәртүрлістаноктардыңжұмысатқаруоперацияларымен  таныстыру.
Дамытушылықмақсаты:  Оқушылардыңикемділігін, іскерлігін, шеберлігін  қалыптастырып, ұқыптылыққабаулу.
Тәрбиелікмақсаты:  Оқушыларғаеңбекжәнеэстетикалықтәрбиеберу.

Сабақтыңтүрі:  Сарамандықсабақ.

Сабақтыңоқытуәдісі:  Әңгімелесу, сарамандықжәнеөзбетіменжұмысістеу.

Көрнекілік: пышақ ,сызғыш, қалам.

Жоспары:
1. Ұйымдастырукезеңі.
а) Оқушылардытүгелдеу
ә) Жұмыстыұйымдастыру
2. Өткенматериалдықайталау.
3. Жаңасабақ.  (ағаштыкөркемдепөңдеу)
4. Сарамандықжұмыс
5. Бекіту
6. Бағалау
7. Үйгетапсырма

Сабақтыңбарысы:

Өткентарихымыздыбілмейбүгінгікүнніңқадірінежету, болашақтыболжайбілуөтеқиын. Ата – бабамыздыңжинақтағанруханибайлығыныңқорыұшан – теңіз. Ата – бабажасағанбұлруханибайлықтарқазіргітаңдадаөзқұндылығынжойғанемес. Бұлардыңбарлығыбаршағабірдейқазына. Солмәдениасылмұралардызерттеп, таныпбілу, бағалайбілубіздердің, кейінгіұрпақтыңабыройлыдаазаматық, ұлттықпарызы.
Қасиеттіқазақдаласындаталайұста, зергер, құсбегі, сал – сері, тігінші, өрімші, балгер – бақсыөтті.
ӨкшебасарұрпаққаәлеуметтікмұраболыпқалғанТүркістандағыҚожаАхметЯссауи, ЖамбылдағыАйшабибі, Қарахан, ҰлытаудағыАлашахан, АякөзбойындағыҚозыКөрпеш – БаянСұлузираттарыдаертедегіқазақтардыңсәулетөнерініңасқаншеберіболабілгеніндәлелдейтінтарихиайғақ. Есіктегі «Алтынадам» қаңқасы, Түркістандағы «Тайқазан» даертедегіатабабаларымыздыңағашпенсүйектен, жүнментерідентүйметүйетін, «алтындыаптап, күмістікүптеп» зергерлікәшекейзаттаржасаушы, онсаусағыөнерлішеберлердіңболғанындәлелдейтүсетінфактілер.
Қазақхалқыныңөткендегімәдениетінеүңілсек, күнделіктітұрмысқажетінөтейтінқолөнердіңжетедамығантүрлісалаларыболғандығынкөреміз. Айталық, киізбасу, киізүйгеқажеттібау –басқұр, алаша, кілем, аяққаптоқу, сырмақсыру, кестетігу, ағаштанойыпыдыс – аяқ, ертоқымжасау, теріилеу, асылтастардансәндікбұйымдаржасату (зергерлікөнер), қаратемірдентұрмыстық, шаруашылыққұралдарынжасауқолөнердіңтамашатуындыларыболды. Бұлардыңбірсыпырасықазіргідәуіріміздедеөзмаңызынжоймағаныанық.
Ағашөңдеудебіздіңқазақхалқыалдынажансалдырмайтын, ағаштантүйінтүйетінхалық. Қасиеттісаналатынұлттықбұйымдарымыздыңжасалутехнологиясыменолардыңәшекейленуіэстетикалықтұрғыданалғандабасқахалықтарданкемтүспейді.

- Ағаштыөркемдепөңдеугеқажеттіағаштыдұрыстаңдауістіңнәтижеліболуынасептігінтигізеді. Мысалы: СТД – 120 м  станогыменжұмысжасауғақаттыағаштүрлерідұрыс. Сондықтанжасалатынбұйымтүрінеқарайағаштыңмеханикалық, физикалықжағдайларынбілукерек.
Жұмысқабұтақсызағаштүрлерінтаңдап, қажеттіөлшемінкесіп, сүргілеп, әрлепболғансоң, тегісбетінеөрнекбейнесінкөшіреді.
Өрнекдегініміз – кез – келгенбұйымныңсыртынатүсірілетінбіртұтасбайланыстыәшекей.
Алоюдегеніміз – бұйымғатүсірілгенөрнектіпышақпенкесуарқылыөңдеунемесебұйымдышабукезіндегіойыпөңдеужұмыстары.
Мөлтекағаштантұтасшабылатынкелі – келсап, аяқ – табақ, саптыаяқ, ожаусияқтыбұйымдардыжасаутәсілінжұмырлапоюдейді.
Ағашбұйымдарынкөркемдепөңдеумынадайшараларарқылыжүзегеасады.

-    Бұйымныңнегізінталаптарғасайтазалау.
-    Бұйымныңбарлықбөліктерінеөрнектіжоспарлау, үлгісінжасау.
-    Өрнектердікесу.
-    Бұйымдардыбояу, оғанәрберу, лактау.
Әдебиетпенөнердекомпозициядегентүсінікбар. Олжүйелеу, үйлестірудегенлатынсөзі. Өнердіңбарлықсаласындакомпозицияөтекүрделіұғымжәнешығармашылықарқау.

Сергітусәті.
С ө з ж ұ м б а қ.
1.   Ағаштыңқасиеті
2.    Ағашқұрылысы
3.    Ағашбөлігі
4.    Қолменсалынғанзатбейнесі
5.    Киізүйсүйегінжасаушышеберқолөнерші.

«АҒАШ» жасырынсөз
1.   Нан да бар
Нән де жоқ
2.   Ғасырда бар
Асырдажоқ
3.   Санда бар
Сәндежоқ.
4.   Қаштабар
Қастажоқ.
Ағаштанжасалатынзаттар:
1.    Бірқұрсақтыекіқұлақты
Онекібелбеулі
Біртүймелі, екіжелілі
Күйдіңкөрігі, әнніңкөлігі
2.    Тыпырлағансайынтолысқан
Секеңдегенсайынсемірген
3.    Отызомыртқа
Қырыққабыртқа
Бәрінұстаптұрғанауызомыртқа.

Сарамандықжұмыс:
Ағашбұйымдарынкөркемдепөңдеуүшінкомпозициялықпішінарқылыжаттығыпкөреміз.
Үшбұрыштұмаршатүріндегіөрнектердітақтайбетінесалыпүйренеміз. Олүшінойғаалғанмақсатымызсәттішығуүшінқауіпсіздікережесінбілукерек.
1. Ағаштықолменөңдеукезіндегіқауіпсіздікережелері.
Жұмысқадейін
1.    Жұмыскиіміңдікиін (фартук, халат)
2.    Жұмысқақажеттіқұралсаймандарыңдытүгендеп, мұқияттексер (верстактыңқысқышқораптарын, тіреуішінт.б)
3.    Жұмысорныңды, саймандарыңдыережегесайорналастыр.
4.    Жұмысорныңдаартықешнәрсетұрмасын.

Жұмыскезінде
1.    Дайындаманыверстакқамықтапбекіт.
2.    Әрамалдыөзінетиістісайманменатқар. Саймандарыңқайралған, әрітұтқасыжарылмағанболсын.
3.    Нұсқаукартабойыншаәрамалдары (кесу, жону, тесу, біріктіру т. б.) өзінетиістіқұралдардыпайдаланыпатқар.
4.    Жұмысорныңдыәрдайымтазалапотыр.
5.    Жұмыскезіндеалаңдама.
6.    Құрал – сайманыңбүлінсеміндеттітүрдеауыстырыпал.
Жұмыстанкейін
1.    Жасапжатқанбұйымыңды, материалдардыкезекшігенемесемұғалімгетапсыр.
2.    Жұмысорныңдыреткекелтір. Қолменсыпыруға, ауызбенүрлеугеболмайды.
3.    Өзіңдіреткекелтір.
4.    Шеберханаданмұғалімніңрұхсатыменшық.
2. Ағашөңдейтінтокарьстаногіменжұмыскезіндегіқауіпсіздікережелері.
Жұмыскезіндегіқауіптүрлері:
1.    Жаңқаныңұшуынанкөзжарақаты;
2.    Айналубөліктерінежанасуданқолжарақаты;
3.    Дұрыспайдаланбауданқолжарақаты;
4.    Дайындаманыстанокқадұрысбекітпеуденнемеседайындаманыңсапасыздығынанденежарақатыболуымүмкін, сондықтан:
Жұмысқадейін
1.    Жұмыскиіміңдідұрыскейін (фартук, халат)
2.    Станогтітексер (қайыстыберілістіңқорғанышбөліктері, жерменжалғанысты)
3.    Жұмысорныңдаартықешнәрсетұрмасын.
4.    Дайындаманымұқияттексеріп (көз, жарықт.б.) станокқадұрысбекіт.
5.    Кескіштіреуіштіңбиіктігіндайындаманыңцентрліксызығынадәлкеліп, арақашықтығы 2 – 3 мм. болсын.
6.    Жүзінтексер.
7.    Станоктібосайналдырыптексеріпкөр.
8.    Көзгекөзәйнекки.

Жұмыскезінде
1.    Кесужұмысынстаноктолықкүшіменайналғансоңбаста.
2.    Пышақты (кескішті) дайындамағакүштүсірмей, аздантос.
3.    Пышақты (кескіш) тіреуішпендайындаманыңарасынқалыптыжағдайғакелтіріпотыр (2 – 3 мм.)
4.    Жарақаталмасүшін:
а) станокқақаттыбастыеңкейтпе;
ә) станокүстіненалыс – берісжасама;
б) өлшеужұмыстарынстаноктолықтоқтағансоңорында;
в) қолыңментоқтатушыболма;
г) жұмысістептұрғанстаноктітастапкетпе.
Жұмыстанкейін
1.    Жұмысорныңдыреткекелтір.
2.    Станоктітазалапмұғалімгетапсыр.
3.    Өзіңдіреткекелтір.