Авторы: Токжанова Гулжамиля Онгаровна

А.Тихоненко ат.ЖОББМ ағылшын тілі пәні мұғалімі.

Педагог-сарапшы, магистр.

АҒЫЛШЫН ТІЛІ ПӘНІ БОЙЫНША ДЕҢГЕЙЛІК ТАПСЫРМАЛАРДЫ ҚОЛДАНУ АРҚЫЛЫ

ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҚТЫ АРТТЫРУ

Аннотация

Мақалада ағылшын тілі сабақтарында деңгейлік тапсырмаларды тиімді қолдану арқылы оқушылардың функционалдық сауаттылығын арттыру жолдары қарастырылады. Функционалдық сауаттылықты қалыптастыру – қазіргі білім беру жүйесінің басты міндеттерінің бірі. Зерттеу барысында деңгейлік тапсырмалардың оқушылардың тілдік дағдыларын, сыни ойлауын, коммуникативтік құзыреттілігін дамытудағы маңызы талданып, практикалық мысалдар ұсынылады. Мақала жалпы білім беретін мектеп мұғалімдеріне арналған.

Түйін сөздер: функционалдық сауаттылық, деңгейлік тапсырмалар, ағылшын тілі, коммуникативтік құзыреттілік, жаңартылған білім мазмұны.

Кіріспе

Қазіргі жаһандану жағдайында шет тілін меңгеру тек грамматикалық ережелерді білу емес, оны өмірлік жағдаяттарда еркін қолдана алуымен өлшенеді. Осы тұрғыдан алғанда, оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру – ағылшын тілі пәнінің негізгі мақсаттарының бірі болып табылады.
Функционалдық сауаттылық – білім алушының алған білімін күнделікті өмірде, әлеуметтік ортада, кәсіби бағытта тиімді қолдана білу қабілеті. Бұл міндетті жүзеге асыруда деңгейлік тапсырмалар ерекше рөл атқарады, себебі олар оқушының жеке мүмкіндіктерін ескеріп, білімді біртіндеп меңгеруіне мүмкіндік береді.

Негізгі бөлім

Функционалдық сауаттылық ұғымы және оның маңызы

Функционалдық сауаттылық – оқушының мәтінді түсінуі, ақпаратты талдауы, өз ойын еркін жеткізе алуы және нақты жағдаятта шешім қабылдай білуімен сипатталады. Ағылшын тілі пәнінде бұл ұғым тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын өмірмен байланыстыра отырып дамыту арқылы жүзеге асады.
Жаңартылған білім беру мазмұны функционалдық сауаттылықты дамытуға бағытталған, сондықтан сабақ барысында оқушы тек тыңдаушы емес, белсенді әрекет етуші тұлға ретінде қалыптасуы тиіс.

Деңгейлік тапсырмалардың ерекшелігі

Деңгейлік тапсырмалар оқушылардың білім деңгейіне қарай жеңілден күрделіге қарай құрылады. Бұл тәсіл әрбір оқушыға өз мүмкіндігіне сай тапсырманы орындауға жағдай жасап, оқу мотивациясын арттырады.
Ағылшын тілі сабақтарында деңгейлік тапсырмалар келесі деңгейлер бойынша ұйымдастырылады:

• А деңгейі (репродуктивті) – сөздерді сәйкестендіру, дұрыс жауапты таңдау, үлгі бойынша сөйлем құрау;

• В деңгейі (алгоритмдік) – мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру, диалог құрастыру, жағдаяттық тапсырмалар;

• С деңгейі (шығармашылық) – пікір білдіру, эссе жазу, рөлдік ойындар, жобалық жұмыстар.

Деңгейлік тапсырмалардың функционалдық сауаттылықты арттырудағы рөлі

Деңгейлік тапсырмаларды жүйелі қолдану оқушылардың:

• өз ойын ағылшын тілінде еркін жеткізуіне;

• мәтінді түсініп, өмірмен байланыстыруына;

• коммуникативтік қабілеттерінің дамуына;

• сыни және шығармашылық ойлау дағдыларының қалыптасуына ықпал етеді.

Мысалы, «Daily routines» тақырыбында А деңгейінде сөздікпен жұмыс жүргізілсе, В деңгейінде күнделікті өмірге қатысты диалог құрастыру, ал С деңгейінде «My ideal day» тақырыбында шағын жоба немесе эссе жазу ұсынылады. Мұндай тапсырмалар оқушыны нақты өмірлік жағдаятқа бейімдейді.

Практикалық тәжірибе

Сабақ барысында деңгейлік тапсырмаларды қолдану арқылы оқушылардың сабаққа қызығушылығы артқаны байқалды. Әлсіз оқушылар өз деңгейіндегі тапсырмаларды орындау арқылы сенімділікке ие болса, ал қабілетті оқушылар күрделі тапсырмалар арқылы өз әлеуетін толық аша алады. Нәтижесінде сыныптағы барлық оқушы оқу үдерісіне белсенді қатысады.

Қорытынды

Қорытындылай келе, ағылшын тілі сабақтарында деңгейлік тапсырмаларды қолдану – функционалдық сауаттылықты арттырудың тиімді жолы. Бұл әдіс оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескеруге, білім сапасын арттыруға және өмірде қолдана алатын практикалық дағдыларды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сондықтан деңгейлік тапсырмаларды жүйелі түрде қолдану қазіргі заман мұғалімінің кәсіби шеберлігінің маңызды көрсеткіші болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасының білім беруді дамытудың мемлекеттік бағдарламасы.

2. Жаңартылған білім беру мазмұны аясындағы оқу бағдарламалары.

3. Н.Ә.Назарбаев. Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру.

4. Шет тілін оқыту әдістемесі бойынша ғылыми-әдістемелік еңбектер.