«АҒЫЛШЫН ТІЛІ ПӘНІНЕ АРНАЛҒАН ОҚЫТУ ӘДІСТЕМЕСІ»

«Педагогтің кәсіби дамуы және жасанды интеллект

Даулет Зауре Нұралықызы

Ағылшын тілі мұғалімі

Аңдатпа. Бұл мақалада 1–2 сынып оқушыларына ағылшын тілін оқытудың заманауи әдістемесі педагогтің кәсіби дамуы мен жасанды интеллект мүмкіндіктері тұрғысынан қарастырылады. Бастауыш сыныпта шет тілін оқытуда оқушының жас ерекшелігін, психологиялық қабылдауын және тілдік дағдыларды қалыптастырудың кезеңдік сипатын ескеру маңызды. Қазіргі білім беру кеңістігінде мұғалімнің цифрлық құзыреттілігі мен жасанды интеллект құралдарын тиімді қолдануы оқыту сапасын арттырудың негізгі факторларының бірі болып табылады.Мақалада жасанды интеллект негізіндегі цифрлық ресурстарды қолдану арқылы бастауыш сынып оқушыларының тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын дамыту жолдары сипатталады. Сонымен қатар ойын технологиялары, визуалды материалдар, жедел кері байланыс және оқытуды даралау мүмкіндіктері ұсынылады. Ұсынылған әдістемелік тәсілдер оқушылардың ағылшын тіліне деген қызығушылығын арттыруға, оқу мотивациясын қалыптастыруға және функционалды тілдік сауаттылықтың алғашқы негізін қалауға бағытталған.

Түйін сөздер.ағылшын тілін оқыту, бастауыш сынып, педагогтің кәсіби дамуы, жасанды интеллект, цифрлық құзыреттілік, ойын технологиялары, функционалды сауаттылық.

Педагогтің кәсіби дамуы – үздіксіз білім алу, тәжірибені саралау, жаңа педагогикалық технологияларды меңгеру және заманауи цифрлық құралдарды тиімді пайдалану үдерісі. Бастауыш сынып мұғалімі үшін бұл үдеріс ерекше маңызға ие, себебі 1–2 сынып кезеңі оқушының тілге деген алғашқы көзқарасын, қызығушылығын және оқу мотивациясын қалыптастыратын негізгі кезең болып табылады.
Ағылшын тілін ерте жастан оқытуда мұғалім тек білім беруші ғана емес, сонымен қатар бағыттаушы, ұйымдастырушы және мотивация қалыптастырушы рөлін атқарады. Осы тұрғыда педагогтің кәсіби дамуы оның [1]әдістемелік қоржынын байытып, оқыту үдерісін тиімді ұйымдастыруға мүмкіндік береді.Кәсіби дамудың маңызды құрамдас бөлігінің бірі – рефлексия. Мұғалім әр сабағын талдап, қолданылған әдістердің тиімділігін бағалап, оқушының оқу жетістіктеріне сүйене отырып келесі қадамдарын жоспарлауы қажет. Жасанды интеллектке негізделген платформалар бұл үдерісті жеңілдетіп, оқушының жетістігі мен қиындықтарын автоматты түрде талдауға мүмкіндік береді. Нәтижесінде мұғалім нақты деректерге сүйене отырып, оқыту әдістемесін жетілдіре алады.

Жасанды интеллект бастауыш сыныпта ағылшын тілін оқытуда ойын және визуалды форматта тиімді қолданылады. Мысалы, интерактивті қосымшалар, дыбыстық жаттығулар, анимациялық кейіпкерлер мен чат-боттар оқушылардың тыңдалым және айтылым дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Тыңдалым барысында оқушылар қарапайым сөздер мен сөйлемдерді естіп, дұрыс дыбыстауға үйренеді. Айтылым дағдысын дамытуда сөйлеуді тану технологиялары арқылы баланың дыбыстауындағы қателер анықталып, жедел кері байланыс беріледі.[2]

Оқылым мен жазылым дағдылары бастауыш сыныпта біртіндеп, қарапайым деңгейде қалыптастырылады. Жасанды интеллектке негізделген жаттығулар әріптерді тану, буындап оқу және қысқа сөздерді жазу дағдыларын бекітуге көмектеседі. Мұндай тапсырмалар оқушының жас ерекшелігіне сай құрылып, ойын элементтерімен толықтырылады. Бұл тәсіл баланың шаршамай, қызығушылықпен жұмыс істеуіне мүмкіндік береді.

1–2 сынып оқушылары үшін оқытуды даралау ерекше маңызды. Әр оқушының қабылдау жылдамдығы мен оқу қарқыны әртүрлі болғандықтан, жасанды интеллект әр балаға жеке тапсырмалар ұсына алады. Мысалы, бір оқушыға әріптерді қайталауға арналған тапсырма берілсе, екіншісіне сөздік қорын кеңейтуге бағытталған жаттығу ұсынылады. Бұл тәсіл оқушылар арасындағы айырмашылықты азайтып, барлығына бірдей мүмкіндік туғызады.

Бағалау үдерісінде де жасанды интеллект тиімді қолданылады. Бастауыш сыныпта критериалды бағалау элементтері қарапайым түрде жүзеге асырылады. Цифрлық платформалар арқылы оқушының тапсырманы орындау деңгейі анықталып, мадақтау мен ынталандыру элементтері беріледі. Жедел кері байланыс оқушының өз жетістігін сезінуіне және келесі тапсырманы орындауға деген қызығушылығын арттырады.[3]

Қорытындылай келе, 1–2 сыныптарда ағылшын тілін оқытуда педагогтің кәсіби дамуы мен жасанды интеллект мүмкіндіктерін үйлестіру заманауи білім берудің маңызды талабы болып табылады. Жасанды интеллектке негізделген құралдар бастауыш сынып оқушыларының тілдік дағдыларын ойын арқылы дамытуға, оқуға деген қызығушылығын арттыруға және функционалды тілдік сауаттылықтың алғашқы негізін қалыптастыруға мүмкіндік береді.Ал мұғалімнің үздіксіз кәсіби дамуы бұл құралдарды саналы әрі тиімді қолданудың басты шарты болып табылады. Ұсынылған әдістемелік тәсілдер ағылшын тілі сабағын қызықты, қолжетімді және нәтижелі етіп ұйымдастыруға бағытталған.

ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

1. Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрі. Жалпы орта білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарты : ҚР Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығы. – Астана, 2022.

2. Harmer J. How to Teach English. – London : Longman, 2007. – 320 p.

3. Richards J. C., Rodgers T. S. Approaches and Methods in Language Teaching. – Cambridge : Cambridge University Press, 2014. – 410 p.