Аскарова Сандуғаш Расулқызы
Батыс Қазақстан обылысы, Орал қаласы

Махамбет Өтемісов атындағы Батыс

Қазақстан университеті-нің 4 курс студенті

Ағылшын тілі сабағында оқушыларды шығармашылыққа баулу арқылы жаңа тәсілдерді қолдану

Кіріспе

Қазіргі жаһандану дәуірінде білім беру жүйесіне қойылатын талаптар түбегейлі өзгеріп отыр. Бүгінгі таңда білім алушыдан тек дайын ақпаратты меңгеру ғана емес, оны шығармашылықпен қолдану, өз ойын еркін жеткізу, жаңа идеялар ұсыну және өзгермелі ортаға бейімделу қабілеті талап етіледі. Осы тұрғыда шығармашылық тұлға қалыптастыру – заманауи білім берудің негізгі мақсаттарының біріне айналды.

Педагогика ғылымында шығармашылық тұлғаның ойлау икемділігімен, қиялымен және жаңашылдыққа ұмтылуымен тығыз байланысты ұғым ретінде қарастырылады. Л.С. Выготский шығармашылықты тұлғаның дамуының маңызды көрсеткіші деп атап, оның әлеуметтік қарым-қатынас пен оқыту үдерісінде қалыптасатынын дәлелдеген. Бұл тұжырым қазіргі жаңартылған білім беру мазмұнының негізгі қағидаларымен үндеседі.

Жаңартылған білім беру жүйесі оқушыны оқу үдерісінің белсенді қатысушысы ретінде қарастырып, оның жеке қабілеттерін дамытуға бағытталады. Бұл талаптар әсіресе шетел тілін оқытуда, соның ішінде ағылшын тілі сабағында ерекше маңызға ие. Себебі шетел тілін меңгеру оқушының коммуникативтік, мәдени және шығармашылық құзыреттіліктерін қалыптастырумен тікелей байланысты.

Негізгі бөлім

Ағылшын тілі сабағында оқушыларды шығармашылыққа баулу арқылы жаңа тәсілдерді қолдану – тілдік дағдыларды дамытудың тиімді жолы болып табылады. Дәстүрлі оқыту барысында оқушылар көбіне дайын үлгілерді қайталаумен шектелсе, шығармашылыққа бағытталған тапсырмалар оларды өз ойын ағылшын тілінде еркін жеткізуге, тілдік бірліктерді саналы түрде қолдануға үйретеді.

Оқытудағы жаңа тәсілдер оқушының белсенді оқу әрекетін ұйымдастыруға бағытталған. John Dewey «оқыту – тәжірибе арқылы жүзеге асатын үдеріс» екенін атап өтіп, білімнің өмірмен байланысы болған жағдайда ғана мағыналы болатынын көрсеткен. Бұл қағида ағылшын тілі сабағында шығармашылық тапсырмаларды қолданудың маңызын айқындайды.

Шығармашылыққа бағытталған тиімді әдістердің бірі – проблемалық оқыту. Мысалы, оқушыларға нақты өмірлік жағдаят ұсынылып, оны ағылшын тілінде шешу тапсырылады. Мұндай тапсырмалар оқушылардың ойлау қабілетін дамытып, сөйлеу дағдысын жетілдіреді. Сонымен қатар, рөлдік ойындар (role-play) шынайы қарым-қатынас жағдайын моделдеуге мүмкіндік беріп, оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін арттырады.

Жобалық әдіс те ағылшын тілі сабағында шығармашылықты дамытуда маңызды рөл атқарады. Оқушылар белгілі бір тақырып бойынша зерттеу жүргізіп, нәтижесін презентация, постер немесе бейнежоба түрінде ұсынады. Бұл әдіс оқушылардың тілдік қорын кеңейтіп қана қоймай, өз ойын жүйелі жеткізу, топта жұмыс істеу және жауапкершілік алу дағдыларын қалыптастырады. Bloom B.S. таксономиясы бойынша білімді жинақтау және жаңа өнім ұсыну – танымдық әрекеттің ең жоғары деңгейі болып табылады.

Қазіргі ағылшын тілі сабақтарында оқушылардың қызығушылығын арттыратын заманауи әдістерге цифрлық storytelling, альтернативті аяқталым жазу, кейіпкер атынан хат жазу, пікірталас, визуалды тапсырмалар мен рефлексиялық жұмыстар жатады. Бұл тәсілдер оқушылардың қиялын дамытып, тіл үйренуге деген ішкі мотивациясын арттырады.

Шығармашылыққа бағытталған оқытуда мұғалімнің рөлі де өзгереді. Ол білім беруші ғана емес, бағыттаушы және қолдаушы қызметін атқарады. Brown H. Douglas тиімді тіл үйрету оқушының белсенділігі мен ішкі уәжіне негізделуі тиіс екенін атап көрсетеді. Осыған байланысты мұғалім сабақта қолайлы психологиялық орта қалыптастыруы қажет.

Қорытынды

Қорыта айтқанда, ағылшын тілі сабағында оқушыларды шығармашылыққа баулу арқылы жаңа тәсілдерді қолдану – қазіргі жаңартылған білім беру талаптарына толық сәйкес келетін тиімді бағыт болып табылады. Бұл тәсілдер оқушылардың тілдік құзыреттілігін арттырып қана қоймай, олардың шығармашылық ойлауын, коммуникативтік дағдыларын және тұлғалық дамуын қамтамасыз етеді.

Сонымен қатар, мұғалім үшін шығармашылыққа негізделген жаңа тәсілдерді қолдану кәсіби дамуға, сабақты мазмұнды әрі қызықты ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Сондықтан ағылшын тілі сабақтарында шығармашылық әлеуетті дамытуға бағытталған әдіс-тәсілдерді жүйелі түрде қолдану оқыту сапасын арттырудың маңызды шарты болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер

1. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Жаңартылған білім беру мазмұны аясындағы жалпы орта білім беру бағдарламалары. – Астана, 2017.

1. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі. Критериалды бағалау жүйесі бойынша әдістемелік нұсқаулық. – Астана: Педагогикалық шеберлік орталығы, 2017.

1. Выготский Л.С.. Ойлау және сөйлеу. – Мәскеу: Педагогика, 1999.

1. Дьюи Джон. Демократия және білім (Democracy and Education). – New York: Macmillan, 1916.

1. Bloom B.S.. Taxonomy of Educational Objectives: The Classification of Educational Goals. – New York: Longman, 1956.

1. Brown H. Douglas. Teaching by Principles: An Interactive Approach to Language Pedagogy. – New York: Pearson Education, 2015.

1. Harmer J.. How to Teach English. – London: Longman, 2007.

1. Richards J.C., Rodgers T.S.. Approaches and Methods in Language Teaching. – Cambridge: Cambridge University Press, 2014.

1. OECD. Innovative Learning Environments. – Paris: OECD Publishing, 2013.

1. UNESCO. Education for Sustainable Development Goals: Learning Objectives. – Paris, 2017.

1. BilimLand білім беру платформасы. https://bilimland.kz

1. UST.KZ – педагогтарға арналған әдістемелік портал. https://ust.kz

1. ZIATKER.KZ – білім беру және ғылыми-әдістемелік материалдар сайты. https://ziatker.kz