400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 11 материал табылды

Әлемдік діндер және өркениеттердің дамуы.

Материал туралы қысқаша түсінік
ашық сабақ колледждің 1 курсына арналған
Материалдың қысқаша нұсқасы

ОРАЛ АҚПАРАТТЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛАР КОЛЛЕДЖІ



Бекітемін

Басшының орынбасары:

________Р.Ж.Бахтиярова

«____»____________2026ж


Оқу сабағының жоспары


Әлемдік діндер және өркениеттердің дамуы.


Модуль/дисциплина атауы: ЖБП 14 Дүние жүзі тарихы

Дайындады педагог: Макарова А.К.

«23»қазан 2026 жыл

  1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ: 1 курс 12 топ

Сабақтың түрі: ойын - сабақ.

2. Мақсаты, міндеттері:

1) Әлемдік діндердің философиялық негіздерін анықтайды;

2) Қазіргі кездегі өркениет жағдайында әлемдік діндердің даму тенденцияларын сипаттайды;

3) Қазіргі кездегі деструктивті діни ұйымдар мен ағымдардың қоғамға әсерін бағалайды.

3. Оқу-жаттығу процесінде білім алушылар меңгеретін күтілетін нәтижелер және (немесе) кәсіби дағдылар тізбесі:

1) Әлемдік діндердің пайда болған аймақтары мен тарихи кезеңдерін атайды;

2) Діндердің мәдениет пен өркениеттердің дамуына ықпалын мысалдармен түсіндіреді;

3) Тариха ақпаратты салыстырып, топ атынан қорғайды;

4) Пікірталасқа қатысып, өз ойын дәлелдейді.

4. Қажетті ресурстар: Дүние жүзі тарихы. ЖББ мектептің 10-сыныбына арналған оқулық. Джандосова З.А. – Алматы: Мектеп, 2019.

5. Сабақтың барысы

I кезең. Ұйымдастыру және мотивация

Оқытушының сөзі:

Қайырлы күн, құрметті білім алушылар!

Бүгін біз адамзат тарихының тереңіне үңіліп, өркениеттердің қалыптасуы мен дамуына әсер еткен маңызды рухани құбылыстардың бірі — әлемдік діндер туралы сөз қозғаймыз.

Адамзат тарихы — тек соғыстар мен мемлекеттердің тарихы емес. Ол — адамдардың сенімі, дүниетанымы, мәдениеті, білімі мен рухани ізденістерінің тарихы.

Әрбір өркениет адамзатқа өзіндік мұра қалдырды. Бірі ғылымымен, бірі сәулетімен, енді бірі рухани құндылықтарымен ерекшеленді.

Бүгінгі сабағымыздың басты сұрағы: «Әлемдік діндер өркениеттердің дамуына қалай ықпал етті?»

Алдымен ойланып көрейік: өркениет дегеніміз не? дін адамдардың өміріне қандай өзгерістер әкелді? діннің әсерін бүгінгі әлемнен байқауға бола ма?

І кезеңнен ІІ кезеңге өту

Тамаша! Сіздердің жауаптарыңыздан өркениеттің тек материалдық жетістіктермен ғана емес, рухани құндылықтармен де байланысты екенін байқадық.

Ал енді тарихтың құпиясын ашуға дайынсыздар ма?

Ендеше, бізді алғашқы тарихи сынақ — «Құпия жәдігер» күтіп тұр!

ІІ кезең. «Құпия жәдігер» — топқа бөлу (3 минут)

Оқытушы сөзі:

Ежелгі дәуірден бізге жеткен әрбір жәдігердің өзіндік сыры бар. Кейбірі тарихтан сыр шертсе, кейбірі халықтардың сенімі мен мәдениетін танытады.

Алдарыңыздағы құпия карточкалардың әрқайсысында белгілі бір ұғым жасырылған.

Сіздердің міндеттеріңіз — өз сөздеріңіздің мағынасын анықтап, ортақ байланысын табу және өз зерттеу тобыңызды құру.

Бүгін бізде үш зерттеу тобы жұмыс істейді:

  • «Тарихшылар»

  • «Дінтанушылар»

  • «Мәдениет зерттеушілері»

Байланыстырушы сөз:

Міне, біздің тарихи экспедициямыздың алғашқы қадамы сәтті аяқталды. Әрқайсыңыз өз зерттеу бағытыңызды анықтадыңыз.

Бірақ кез келген үлкен тарихи жаңалық бірлескен еңбектің нәтижесінде ашылады. Сондықтан әрқайсыңыздың нақты міндетіңіз болуы тиіс.

Топ

Карточка сөздері

Негізгі бағыты

1-топ — «Тарихшылар»

дерек, тарих, уақыт, мемлекет, сауда, өркениет

Діндердің пайда болуы мен таралуының тарихи жағдайларын зерттеу

2-топ — «Дінтанушылар»

сенім, дін, дәстүр, ғибадат, қасиетті кітап, құндылық

Әлемдік діндердің негізгі ерекшеліктерін зерттеу

3-топ — «Мәдениет зерттеушілері»

өнер, сәулет, білім, жазу, әдебиет, мұра

Діннің мәдениет пен өркениетке ықпалын зерттеу

ІІІ кезең. «Тарихи экспедиция» — рөлдерді бөлу (2 минут)

Оқытушы сөзі:

Құрметті жас зерттеушілер! Елестетіп көріңіздерші, сіздер адамзат өркениетінің құпияларын зерттеуге аттанған ғылыми экспедиция мүшелерісіздер. Әр экспедицияда жетекші, тарихшы, дінтанушы, географ-сарапшы, мәдениеттанушы және баяндамашы болады. Әрқайсыңыз өз рөліңізге жауапкершілікпен қарап, ортақ нәтижеге үлес қосуларыңыз қажет.

Байланыстырушы сөз:

Зерттеу топтары құрылды, міндеттер бөлінді. Енді бізді ең қызықты кезең — тарихи деректер мен өркениеттер әлеміне саяхат күтіп тұр.

Тарихтың әрбір парағы бізге жаңа сұрақ қояды. Ал сол сұрақтардың жауабын бүгін өздеріңіз табасыздар!

Рөл

Міндеті

1. Топ жетекшісі

Жұмысты ұйымдастырады және уақытты қадағалайды

2. Тарихшы

Тарихи деректерді жинақтайды

3. Дінтанушы

Діндердің негізгі ұғымдарын түсіндіреді

4. Географ-сарапшы

Пайда болған және таралған аймақтарды анықтайды

5. Мәдениеттанушы

Өнерге, сәулетке және білімге ықпалын зерттейді

6. Баяндамашы

Топ нәтижесін қорғайды

IV кезең. «Тарихи сарапшылар» зертханасы (10 минут)

Оқытушы сөзі:

Адамзат тарихында көптеген діни сенімдер қалыптасты. Олардың ішінде буддизм, христиандық және ислам кең аумақтарға таралып, әртүрлі халықтардың мәдениеті мен дүниетанымына ықпал етті.

Бірақ олардың пайда болған кезеңдері, таралған аймақтары және тарихи ерекшеліктері әртүрлі.

Бүгін әр топ осы құбылысты өз зерттеу бағыты бойынша талдайды.

«Тарихшылар» әлемдік діндердің пайда болу кезеңдері мен аймақтарын анықтайды.

«Дінтанушылар» олардың негізгі ілімдері мен құндылықтарын салыстырады.

«Мәдениет зерттеушілері» діндердің сәулетке, өнерге, білімге және қоғам өміріне ықпалын зерттейді.

Топтардың жұмысын қорғауға шақыру:

Уақыт аяқталды, құрметті зерттеушілер!

Енді тарихи деректерге сүйене отырып, өз тұжырымдарыңызды ортаға салатын сәт келді.

Алғашқы сөзді тарихшыларға берейік. Бізді адамзат тарихының қай кезеңдеріне жетелейсіздер?

(Әр топтың таныстырылымынан кейін:)

Рақмет! Сіздер әлемдік діндердің тарихын әртүрлі қырынан қарастырып, маңызды байланыстарды көрсеттіңіздер.

Келесі кезеңге байланыстыру:

Біз діндердің қай жерде пайда болғанын, қандай құндылықтарды ұстанатынын және мәдениетке қалай әсер еткенін анықтадық.

Ал енді бір сәтке өткен дәуірлердің өкілдерімен бір үстел басында кездесуге мүмкіндік туды деп елестетейік.

Әртүрлі өркениеттер өзара пікір алмасса, қандай ортақ шешімге келер еді?

Мұны келесі кезеңде анықтаймыз.

1-топ — «Тарихшылар»

Тапсырма: әлемдік діндердің пайда болған кезеңдері мен аймақтарын зерттеу.

Дін

Пайда болған кезеңі

Пайда болған аймағы

Буддизм

Б.з.д. VI–V ғасырлар шамасы

Ежелгі Үндістан

Христиандық

I ғасыр

Рим империясының құрамындағы Яһудея

Ислам

VII ғасыр

Арабия түбегі



Қосымша сұрақ: Діндердің таралуына қандай тарихи факторлар әсер етті?

Жауап үлгісі: сауда жолдары, көші-қон, мемлекеттердің саясаты, миссионерлік қызмет, жаулап алулар, мәдени байланыстар және аударма ісі.

2-топ — «Дінтанушылар»

Тапсырма: үш әлемдік діннің негізгі ерекшеліктерін салыстыру.

Дін

Қасиетті мәтіні

Негізгі түсініктері

Буддизм

Буддалық канондар, соның ішінде Типитака

Төрт ақиқат, азаптан арылу, сегіз қырлы жол

Христиандық

Библия, оның ішінде Інжіл

Иса Мәсіхтің ілімі, сүйіспеншілік, кешірім

Ислам

Құран

Бір Аллаға сену, бес парыз, қайырымдылық



Қосымша сұрақ: Әлемдік діндер адамдардың күнделікті өміріне қалай әсер етеді?

Жауап үлгісі: моральдық құндылықтарға, отбасылық және қоғамдық дәстүрлерге, қайырымдылыққа, мерекелерге және діни рәсімдерге ықпал етеді. Діни дәстүрлер әртүрлі қауымдарда өзгеше көрініс табуы мүмкін.

3-топ — «Мәдениет зерттеушілері»

Тапсырма: діннің мәдениет пен өркениетке ықпалын мысалдармен көрсету.

Сала

Тарихи мысал

Сәулет

Мешіттер, шіркеулер, буддалық ғибадатханалар

Өнер

Діни тақырыптағы суреттер, мүсіндер, каллиграфия

Білім

Діни мектептер, қолжазба көшіру, кітапханалар

Әдебиет

Діни мәтіндер мен діни-философиялық шығармалар

Қоғам

Қайырымдылық дәстүрлері, мерекелер, моральдық нормалар



Қосымша сұрақ: Дін мен мәдениеттің байланысы қазіргі қоғамда сақталған ба?

Жауап үлгісі: иә, тарихи ғимараттар, мерекелер, өнер туындылары, әдебиет және мәдени мұра арқылы көрініс табады. Мәдениет діннен бөлек қоғамдық және тарихи факторлар арқылы да дамиды.

V кезең. «Өркениеттер кеңесі» — рөлдік ойын (10 минут)

Оқытушы сөзі:

Құрметті кеңес мүшелері!

Бүгін сіздер жай ғана білім алушы емес, адамзат өркениеттерінің тарихын зерттеуші сарапшыларсыздар. Сіздер маңызды тарихи кеңеске жиналдыңыздар.

Кеңестің басты мәселесі:

«Әртүрлі діни сенімдер мен мәдениеттер адамзат өркениетінің дамуына қалай ықпал етті және олардың өзара байланысы неліктен маңызды?»

Әр топ өз бағыты бойынша пікір білдіреді, тарихи мысалдар келтіреді және ортақ қорытынды жасауға қатысады.

Біздің басты қағидамыз — пікірді құрметтеу, дәлелмен сөйлеу және өзара түсіністікке ұмтылу.

Рөлдік ойын соңындағы сөз:

Құрметті кеңес мүшелері!

Сіздердің пікірлеріңізді тыңдай отырып, бір маңызды қорытындыға келдік: адамзат өркениеттері бір-бірінен оқшау дамыған жоқ.

Сауда жолдары, білім, өнер және мәдени байланыстар арқылы халықтар өзара ықпалдасты.

Әртүрлі сенімдер мен дүниетанымдарды зерттеу бізге өткенді тереңірек түсінуге мүмкіндік береді.

Делегация

Тақырып және міндеттер

1. Тарихшылар

«Діндердің таралуы және өркениеттер арасындағы байланыс». Діндердің пайда болу кезеңдерін таныстыру; Ұлы Жібек жолының рөлін түсіндіру; екі тарихи мысал келтіру.

2. Дінтанушылар

«Әлемдік діндер және адамгершілік құндылықтар». Үш діннің негізгі ұстанымдарын салыстыру; мейірімділік, қайырымдылық, жанашырлықты талқылау; өзге сенімдерді құрметтеу қажеттігін дәлелдеу.

3. Мәдениет зерттеушілері

«Діннің мәдениетке, білімге және өнерге ықпалы». Сәулеттен үш мысал келтіру; діни мәтіндер мен кітапханалардың рөлін түсіндіру; ескерткіштерді сақтаудың маңызын дәлелдеу.



Күтілетін жауаптар:

  • Сауда жолдары арқылы адамдармен бірге идеялар, діни ілімдер, кітаптар мен мәдени дәстүрлер таралды.

  • Діни ғимараттар белгілі бір дәуірдің сәулетін, өнерін, технологиясын және қоғам тарихын көрсетеді.

  • Дұрыс ақпарат алу, кемсітпеу, пікірталаста әдеп сақтау және діни сенім бостандығын құрметтеу арқылы.

Келесі кезеңге өту:

Алайда тарихта мәдениеттер арасындағы кездесулер әрдайым оңай болған жоқ. Кейде түсініспеушіліктер, келіспеушіліктер мен күрделі таңдау жағдайлары туындады.

Егер сіздер сол дәуірдің басшысы немесе сарапшысы болсаңыздар, қандай шешім қабылдар едіңіздер?

Ендеше, келесі тарихи сынаққа көшейік!

VI кезең. «Тарихи жағдайды шеш» — кейс-ойын (8 минут)

Оқытушы сөзі:

Тарихты білу маңызды. Бірақ тарихи білімді нақты жағдайда қолдана білу одан да маңызды.

Қазір сіздерге үш тарихи жағдаят ұсынылады.

Шешім қабылдағанда тек өз көзқарастарыңызды емес, қоғамның ортақ мүддесін, тарихи мұраны және адамдардың құқықтарын ескеріңіздер.

1-кейс. «Ұлы Жібек жолындағы кездесу»

Жағдай: сауда қаласына әртүрлі діндер мен мәдениеттердің өкілдері келді. Олардың тілдері, салттары және сенімдері әртүрлі. Қала басшысы бейбіт сауда мен мәдени алмасуды қалай қамтамасыз ете алады?

Жауап үлгісі: ортақ сауда ережелерін енгізу, қауымдардың қауіпсіздігін сақтау, мәдени айырмашылықтарды құрметтеу және өзара тиімді байланыстарды дамыту. Ұлы Жібек жолы арқылы саудамен қатар мәдени және діни идеялар да таралған.

2-кейс. «Тарихи ескерткішті сақтау»

Жағдай: қалада бірнеше ғасырлық діни ғимарат бүлініп жатыр, ал кейбір тұрғындар оны жөндеуге қаражат жұмсауға қарсы. Сарапшы ретінде қандай шешім ұсынасыздар?

Жауап үлгісі: ескерткіштің тарихи құндылығын зерттеу, мамандардың қорытындысын алу, қалпына келтіру жоспарын жасау, қаражат көздерін қарастыру және қоғамдық талқылау өткізу.

3-кейс. «Мәдени әртүрлілік және өзара құрмет»

Жағдай: білім беру ұйымында әртүрлі діни дәстүрлерден шыққан студенттер оқиды. Мерекелер мен салттарға байланысты түсініспеушілік туындады. Мәселені қалай шешуге болады?

Жауап үлгісі: ашық диалог өткізу, өзара құрмет ережелерін белгілеу, ешкімді сенімі үшін кемсітпеу және ортақ оқу мақсатына назар аудару.

Кейс соңындағы сөз:

Жарайсыздар, жас сарапшылар!

Сіздер тарихи білімді өмірлік жағдайлармен байланыстырып, өз шешімдеріңізді ұсындыңыздар.

Бұл тапсырма бізге өркениетті қоғамның маңызды белгілерінің бірі — өзара түсіністік пен жауапкершілік екенін көрсетті.

Келесі кезеңге байланыстыру:

Біз бүгін тарихи зерттеу жүргіздік, пікір алмастық, күрделі мәселелерді шештік.

Енді тарихи білімдерімізді қаншалықты меңгергенімізді тексеретін уақыт келді.

Алдымызда — жылдамдық пен білім сынға түсетін зияткерлік сайыс!

VII кезең. «Жылдам жауап» — зияткерлік сайыс (5 минут)

Оқытушы сөзі:

Құрметті білім алушылар!

Тарих — өткенді есте сақтау ғана емес, оқиғалардың себептері мен салдарын түсіну.

Ал қазір сіздердің тарихи білімдеріңіз бен шапшаңдықтарыңызды тексереміз.

Мен сұрақтар қоямын. Дайын болсаңыздар, «Жылдам жауап» сайысын бастаймыз!

Сайыс соңындағы сөз:

Жарайсыздар!

Бүгін сіздер тек тарихи даталар мен деректерді ғана емес, олардың өркениеттердің дамуымен байланысын да жақсы түсінгендеріңізді көрсеттіңіздер.

Ең басты жеңіс — жаңа білім алып, өз ойыңды дәлелдей білу.

№

Сұрақ

Дұрыс жауап

1

Буддизм қай аймақта пайда болды?

Ежелгі Үндістанда

2

Христиандық қай ғасырда пайда болды?

I ғасырда

3

Ислам қай ғасырда пайда болды?

VII ғасырда

4

Исламның қасиетті кітабы қалай аталады?

Құран

5

Христиандықтың қасиетті кітабы қалай аталады?

Библия

6

Буддизмдегі азаптан арылуға бағытталған ілімдердің бірі қандай?

Төрт ақиқат және сегіз қырлы жол

7

Ұлы Жібек жолы нені байланыстырды?

Шығыс пен Батыстың сауда және мәдени байланыстарын

8

Діннің мәдениетке ықпалының бір мысалын атаңыз.

Мешіт, шіркеу, ғибадатхана, діни өнер немесе қолжазба

9

Мәдени алмасу дегеніміз не?

Халықтардың идеялармен, біліммен, өнермен және дәстүрлермен алмасуы

10

Діни әртүрлілік жағдайында қандай қағида маңызды?

Өзара құрмет және сенім бостандығын сақтау

11

Ислам өркениетінің ғылым, медицина, математика және сәулет салалаларындағы тарихи жетістіктеріне қандай мысалдар бар?


12

Тарихи соборлар сол дәуірдің технологиясы мен дүниетанымы туралы қандай ақпарат береді?


«Білім батареясы» — рефлексия және қорытынды (4 минут)

Оқытушы сөзі:

Құрметті білім алушылар!

Біздің бүгінгі тарихи саяхатымыз аяқталуға жақын.

Әрбір тарихи зерттеу жаңа біліммен қатар жаңа сұрақтар да туғызады.

Ал енді бүгінгі сабақтан қаншалықты білім алғандарыңызды өздеріңіз бағалап көріңіздер.

Экрандағы «Білім батареясына» назар аударыңыздар.

  • 25% — тақырыпты түсінуде әлі де көмек қажет.

  • 50% — негізгі мәліметтерді түсіндім, бірақ сұрақтарым бар.

  • 75% — тақырыпты жақсы меңгердім, мысал келтіре аламын.

  • 100% — тақырыпты толық түсіндім, өз ойымды дәлелдей аламын.

Әрқайсыңыз өз деңгейіңізді таңдап, бүгінгі сабақтан алған әсерлеріңізбен бөлісіңіздер.

Сабақтың қорытынды сөзі:

Құрметті білім алушылар!

Бүгін біз әлемдік діндердің пайда болу тарихын, олардың мәдениетке, білімге, өнерге және сәулетке ықпалын қарастырдық.

Тарих бізге бір маңызды ақиқатты көрсетеді: өркениеттің дамуы тек материалдық жетістіктермен емес, адамдардың рухани құндылықтарымен, білімге ұмтылысымен және өзара байланысымен де өлшенеді.

Әртүрлі мәдениеттерді тану — өзге адамдардың дүниетанымын түсінуге жасалған қадам.

Өткенді зерттеу арқылы біз бүгінгі қоғамды жақсырақ түсінеміз, ал өзара құрмет арқылы болашақтың өркениетті қоғамын қалыптастырамыз.

Өркениеттер әртүрлі, бірақ адамзаттың болашағы ортақ!

Бүгінгі тарихи саяхатымызға белсенді қатысқандарыңыз үшін рақмет!


Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
0 ұстаз жүктеп алған
22 қараша
14
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі