Мектеп:

«Т.Жанұзақов атындағы орта мектебі МДШО» КММ

Бөлім

Педагогтың аты-жөні

Дауталиева Асель Еділқызы

Күні

15.10.2025 жыл

Сынып: 6

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Сабақтың тақырыбы

Әлемнің жаңа жеті керемет

Бөлек жазылатын сөздердің емлесіне қатысты ескертулер

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

6.1.5.1- тыңдалған мәтін мазмұны бойынша жалпы және нақты сұрақтарға жауап беру, мәтіндегі ақпаратты шынайы өмірмен байланыстыру;

6.4.1.1- тақырып бойынша жеке сөздер, дефис арқылы жазылатын сөздерді орфографиялық нормаға сай жазу.

Құндылықтарға баулу

Оқушыларға әлем мәдениеті мен тарихына қызығушылықты арттыру, әлемдік мұраларды сақтау және құрметтеу.
Осы сабақта қолданылатын 2025-2026 оқу жылындағы құндылықтар:
- тәуелсіздік және отансүйгіштік

Ойлау дағдысы деңгейлері

Білу, түсіну, қолдану

Сабақтың кезеңі/ уақыты

Мұғалімнің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басы

3 мин

Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен амандасу, түгендеу. Сынып тәртібін қадағалау.

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыруда «Менен бір мотивациялық сөз» атты психологиялық ахуал туғызу.

Іңкәр сен Өзіңе сенімдісің, мақсатыңа жетуде кейін шегінер жолды білмейсің. Саған сәттілік!

Үй тапсырмасын тексеру: «Біріккен сөздердің емлесіне қатысты ескертулер», «Александрия маягі» тақырыбында Halyk Bank платформасындағы сұрақтарға жауап береді

500- Жағалауды бағдарлауға арналған мұнара шам- маяк

1000- Желдің бағыты мен жылдамдығын анықтайтын құрылғы- желбағар

2000- Александрия маягінің биіктігі қанша? – 120 метрлік үш қабатты мұнара

5000- Маяк салу қажеттілігі неден туындады? -Қауіпсіздікті ойлаудан

10000- «Біріккен сөздердің емлесі» бойынша «Дүниежүзілік», «бүкілодақтық» сияқты қай сөз таптары бірігіп жазылады? Сын есімдер

20000- Екінші сыңары аралық, тану, таным, ішілік болып келетін сөздер қалай жазылады? Бірге жазылады

Мұғаліммен амандасады, шағын топтар бір – біріне бүгінгі сабаққа сәттілік тілеп, тілек айтады

Мақсаты: оқушылар бір-біріне тілек білдіреді, тыңдау дағдыларына бағытталады.

Тиімділігі: бір-бірлеріне тілек білдіру арқылы, сабаққа деген белсенділік артады.

Саралау: Бұл жерде саралаудың «Жіктеу» тәсілі көрінеді. Білім алушылардың оқуға деген қызығушылығын арттыру мақсатында мүмкіндігінше оларға таңдау еркіндігі беріледі

Жаңа сабаққа кіріспе

7 мин

Жаңа сабақ :

Құрметті оқушылар!
Бүгін біз ерекше әрі қызықты тақырыппен танысамыз — «Әлемнің жаңа жеті кереметі».
Ежелден адамзат өз еңбегімен, өнерімен, ақылымен таңғаларлық ғимараттар мен ескерткіштер тұрғызған. Солардың кейбірі уақыт сынына төтеп беріп, бүгінгі күнге дейін жетті. Ал кейбірі тарих бетінде тек аңыз ретінде сақталған.

2007 жылы бүкіл әлем халқының дауыс беруі арқылы жаңа тізім жасалып, қазіргі замандағы жаңа жеті керемет анықталды. Бұл — адамзаттың өнері мен мәдениетінің, даналығы мен шеберлігінің көрінісі.

Мұғалімнің түсіндірмелі сөзі

Әлемнің жаңа жеті кереметі мыналар:

1. Қытай қорғаны – адам қолымен салынған ең ұзын құрылыс. Ол Қытай халқының табандылығы мен бірлігінің белгісі.

2. Петра қаласы (Иордания) – қызғылт тастан қашалып жасалған көне қала. Ол ежелгі Набатейлер өркениетінің куәсі.

3. Иса Пайғамбар мүсіні (Бразилия) – Рио-де-Жанейро қаласында орналасқан алып мүсін, бейбітшілік пен мейірімнің символы.

4. Мачу-Пикчу (Перу) – Анд тауларындағы инктер өркениетінің құпиялы қаласы. Табиғат пен адам еңбегінің үйлесімін көрсетеді.

5. Чичен-Ица (Мексика) – Майя өркениетінің астрономиялық және сәулеттік жетістігі.

6. Колизей (Италия) – Рим империясының ежелгі аренасы, тарих пен мәдениеттің ұлы ескерткіші.

7. Тадж-Махал (Үндістан) – махаббаттың мәңгілік белгісі, ақ мәрмәрдан салынған керемет кесене.

Мақсаты: Функционалды түрде сыни ойлануды дамыту.

Тиімділігі: оқушының танымдық дағдысы артады. Сонымен қатар оқушыға сабақтың өмірмен байланысын көрсетеді және сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтауға мүмкіндік береді.

Ортасы

30 мин

Тапсырма №1 Мәтінді оқиды

Жеке тапсырма: «Мәтін мазмұнына сәйкес кестені толтыру»

• Әр жұпқа «Әлемнің жаңа жеті кереметі» тақырыбында кесте беріледі.

Ал енді оқушылар бүгін біздің грамматикалық тақырыбымыз Дефис арқылы жазылатын сөздер

Тапсырма №2 Жеке жұмыс тапсырма: (Берілген Көркем шығармалардан дефис арқылы бөлініп жазылған шылауларды табу)

А.Құнанбайұлы «Абай жолы» романынан үзінді

- Мына баланың ауылға асығуын-ай! - Сорлы бала қыстай іш-құста болып қалған-ау, - деседі. Шәкірт бала ұзап кеткенде бұлар да еріксіз желе шоқырақтап шауып отырып қуып жетеді. Жорға Жұмабайдың тақымында қара шоқпары бар. Байтастың да аяғының басына ілген ұзын қайың сойылы бар-ды. Тақырбұлақ түсына келгенде Байтастар баланы жеке шабудан тежеп:

Ж.Аймауытов «Ақ білек» повестінен үзінді

Баласын оннан асқан соң-ақ Шекер теңіне атастыруды ойлаған. Бірақ әркімдер-ақ ауызға алса да, бірінің жетесін, бірінің қабын, бірінің сабын, бірінің малын, бірінің мұрнын, бірінің кеңірдек сақалын жаратпай, Шекер аяғына отырғызбаған.

М.Мақатаев «Адасқан шағала» өлеңінен үзінді

Жаным-ау, қайдан жүрсің, ақ шағала,
Келсең кел, бұл өлкені жат-санама.
От-суы мол осынау байтақ алқап,
Сая болған батырға, патшаға да. Қонбасыңды білемін қыр басыңа,
Толқының жоқ жаныңмен сырласуға.
Бөрі де табылар-ау бүл өмірден,
Тек Отаның жетпес-ті бір басыңа..

Тақтаға назар аудару

Дескриптор:

• Мәтін мазмұнын түсінеді және қажетті ақпаратты таба алады;

• Әлемнің жаңа жеті кереметі туралы мәліметтерді дұрыс сәйкестендіреді;

Дескриптор:

• Көркем шығармалардан шылауларға қатысты мысалдарды дұрыс таба алады;

• «–ақ», «–мыс», «–ау», «–міс», «–ай», «–ды/–ді» шылауларының жазылу ерекшелігін ажырата алады;

• Әр шылаудың мағынасын түсініп, сөйлем ішінде орынды қолданады;

• Шылаулардың сөйлемдегі қызметін түсіндіре алады;

Тапсырма №3

Оқушылар назарына ЖИ видео көрсетіледі. Бейнематериал соңындағы сұрақтарға жауап береді.

Сұрақ:

Сенің еліңде немесе өңіріңде адамдар мақтан тұтатын қандай тарихи немесе мәдени ескерткіш бар?

Сол ескерткіш пен әлемнің жеті кереметінің бірін салыстыр. Ұқсастығы мен айырмашылығын ата.

Егер өз еліңнің бір нысанын «жаңа кереметке» ұсынсаң, ол қайсы болар еді және неге?

Қорытынды тапсырма №3 «Educaplay»

Жеке тапсырма: Берілген сұрақтарға жауап беру

https://www.educaplay.com/learning-resources/25927025-learning_resource.html

1. «Әлемнің жаңа жеті кереметіне» жататын ескерткішті көрсет.
A) Париж мұнарасы
B) Тәж-Махал
C) Эрмитаж
D) Пирамидалар
Дұрыс жауап: B

2. Қытай қорғаны не мақсатпен салынған?
A) Сауда жасау үшін
B) Елді жаудан қорғау үшін
C) Туристерді тарту үшін
D) Мешіт ретінде қолдану үшін
Дұрыс жауап: B

3. Тәж-Махал қандай сезімнің символы?
A) Ерлік
B) Махаббат
C) Достық
D) Сабыр
Дұрыс жауап: B

4. Бразилиядағы Иса мүсіні нені бейнелейді?
A) Күш пен батырлықты
B) Өнер мен сұлулықты
C) Мейірім мен бейбітшілікті
D) Қайғы мен мұңды
Дұрыс жауап: C

5. «–ақ» шылауы бар сөйлемді тап.
A) Ертең келемін.
B) Қазір-ақ барайын!
C) Ол айтыпты-мыс.
D) Күн жылы-ау.
Дұрыс жауап: B

6. «–мыс» шылауының мағынасы қандай?
A) Күшейтпелі
B) Күмән, естіген хабар
C) Таңдану
D) Ұқсастық
Дұрыс жауап: B

7. «–ау» шылауы қандай мән білдіреді?
A) Сұрау
B) Күмән
C) Эмоция, таңдану
D) Нақтылық
Дұрыс жауап: C

8. «Қарағым-ай, бала кезім есіме түсті» сөйлемінде «–ай» шылауы нені білдіреді?
A) Өкініш, сезім
B) Күмән
C) Қорқыныш
D) Бұйрық
Дұрыс жауап: A

9. «Күн шықты да, бәрі далаға шықты» сөйлемінде «да» шылауының қызметі қандай?
A) Себеп
B) Қарсы мән
C) Қатар іс-әрекет
D) Уақыт
Дұрыс жауап: C

10. Төмендегі сөйлемнің орфографиялық қатесін тап:
Мачу Пикчу – Перудегі көне қала, ол Майя өркениетіне тән ескерткіш.
A) «Мачу Пикчу» бірге жазылу керек
B) «Майя» кіші әріппен жазылады
C) «Мачу–Пикчу» дефис арқылы жазылады
D) Қате жоқ
Дұрыс жауап: C

(Әр оқушы өз ойымен бөліседі. Бір-бірінің пікірін толықтырып, пікір алмасады, берілген тапсырманы бағалау критерийі бойынша орындайды)

.

Дескриптор:

• Мәтін мазмұнын түсінеді және өз ойын байланыстырады;

• Мәтіндегі ақпаратты өмірлік мысалдармен толықтырып айтады;

• Ұқсастық пен айырмашылықты салыстыра алады;

• Өз көзқарасын негіздеп жазады.

Дескриптор:

• Әлемнің жаңа жеті кереметі туралы негізгі ақпаратты түсінеді;

• Ескерткіштердің орналасқан жері мен маңызын ажырата алады;

• Мәтіндегі ақпаратты өмірлік мысалдармен байланыстырып жауап береді;

• Шылаулардың мағынасын (–ақ, –мыс, –ау, –міс, –ай, –ды/–ді) ажыратады;

Сабақтың соңы

5 мин

Үйге тапсырма: 5-тапсырма, 47-бет «Қазақстанның кереметі болуға не лайық» деген тақырыпта эссе жазу

Рефлексия: