Алгоритм ұғымы

Қазіргі ақпараттық қоғамда алгоритм ұғымы ерекше орын алады. Компьютерлік бағдарламалар, ақпараттық жүйелер, тіпті күнделікті тұрмыстағы әрекеттердің барлығы белгілі бір алгоритмге негізделеді. Сондықтан алгоритмнің мәнін, оның қасиеттерін түсіну – информатика пәнінің негізгі тақырыптарының бірі.

Алгоритм ұғымы

Алгоритм – қойылған мақсатқа жету немесе белгілі бір есепті шешу үшін орындалатын әрекеттердің нақты, реттелген және шектеулі тізбегі.

Қарапайым мысал:

• Таңертең сабаққа дайындалу (ояту → жуыну → киіну → тамақтану → жолға шығу) – бұл да алгоритм.

• Компьютерде есеп шығару немесе бағдарлама жазу – алгоритмге сүйенеді.

Алгоритмнің негізгі қасиеттері

Алгоритм келесі негізгі қасиеттерге ие болуы керек:

1. Дискреттілік

Алгоритм жеке-жеке қадамдардан тұрады. Әр қадам нақты және түсінікті болуы қажет.

Мысал:

1. Сан енгізу

2. Оны 2-ге көбейту

3. Нәтижені шығару

2. Анықтылық (түсініктілік)

Алгоритмнің әрбір қадамы екіұшты емес, нақты орындалатындай болуы керек. Орындаушы алгоритмді қате түсінбеуі тиіс.

3. Ақырлылық

Алгоритм белгілі бір қадамдар санынан кейін міндетті түрде аяқталуы керек. Шексіз орындалатын әрекет алгоритм болып саналмайды.

4. Нәтижелілік

Алгоритмді орындау барысында белгілі бір нәтиже алынуы тиіс. Яғни есеп шешімі немесе қорытынды ақпарат шығуы қажет.

5. Жалпылық (массовость)

Алгоритм тек бір ғана есепке емес, сол типтес көптеген есептерге қолданылатындай болуы керек.

Мысал: Екі санды қосу алгоритмі кез келген екі сан үшін орындалады.

Алгоритм орындаушысы

Алгоритмді орындайтын объект алгоритм орындаушысы деп аталады.

Орындаушы:

• адам

• компьютер

• робот

• тұрмыстық техника болуы мүмкін

Орындаушы алгоритм командаларын өз мүмкіндігі шегінде орындайды.

Алгоритмді жазу тәсілдері

Алгоритмді бірнеше түрде көрсетуге болады:

1. Табиғи тілде (сөзбен сипаттау)

2. Кесте түрінде

3. Блок-схема арқылы

4. Бағдарламалау тілінде (Python, C++, Java және т.б.)

Қорытынды

Алгоритм – кез келген есепті шешудің негізі. Оның қасиеттерін сақтау алгоритмнің дұрыс, тиімді және нәтижелі орындалуын қамтамасыз етеді. Алгоритмді дұрыс құра білу – болашақ бағдарламашы мен IT маман үшін маңызды дағды.

Тапсырма: «Студенттің бір күндік оқу алгоритмі» тақырыбында алгоритм құрыңыз.

«Студенттің бір күндік оқу алгоритмі»

Алгоритм (табиғи тілде):

1. Оятқыш қоңырауы соғылады.

2. Студент оянады.

3. Жуыну және таңғы жаттығу жасайды.

4. Таңғы ас ішеді.

5. Сабақ кестесін тексереді.

6. Оқу орнына (колледж/университет) барады.

7. Сабақтарға қатысады.

8. Үзіліс кезінде демалады.

9. Сабақтан кейін үйге қайтады.

10. Үй тапсырмаларын орындайды.

11. Қосымша оқу материалдарын қайталайды.

12. Келесі күнге дайындалады.

13. Демалып, ұйықтауға жатады.

Басы

↓

Ояну

↓

Жуыну, таңғы ас

↓

Сабақ кестесін тексеру

↓

Оқу орнына бару

↓

Сабаққа қатысу

↓

Үзіліс / демалу

↓

Сабақ аяқталды ма?

├─ Жоқ → Сабақты жалғастыру

└─ Иә

↓

Үйге қайту

↓

Үй тапсырмасын орындау

↓

Келесі күнге дайындалу

↓

Ұйықтау

↓

Соңы