"Алкендер" 11 сынып

Тақырыбы: Алкиндердің қасиеттері

Мектеп: «Боранқұл орта мектебі» КММ

Күні:22.11.2017

Оқытушының аты-жөні: Кайржанова Айгерим

СЫНЫП 11

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар:

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

Алкиндердің физикалық, химиялық қасиеттерін үйрену және қолдану салаларын білу

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар орындай алады:Алкиндердің физикалық қасиеттерін және қолданылуын біледі

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Алкиндердің химиялық қасиеттерін біледі реакция теңдеулерін жаза алады

Кейбір оқушылар орындай алады:

Күрделі есептер шығара алады

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:

Химиялық формулаларды жаза алады, қағыдалары бойынша түсіндіре алады.

Осыған дейінгі меңгерген білім

Алкиндер, алкиндердің гомологтық қатары, жалпы формуласы, ацетилен мен басқа алкиндердің молекула құрылысы. sp гибридтену. Ацетилен

Жоспар

Жоспарланған кезең

уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

бағалау

Ресурстар

Басталуы

0-3 мин

мин

Салемдесу

Кезекші жоқтарды айтады

Қызығушылықты ояту.

Мұнай, газ, тас көмірді түзетін, 

Құрамына екі элемент кіретін,

Жанғанда көміртек диоксидін бөлетін

Органикалық затты кім бар білетін?!

Оқушылар, топқа бөлінер алдында қандай химиялық элементтер арқылы бөліндіңіздер? (көміртегі және сутегі). Енді осы қосылыс қалай аталады? Кім айтады? (оқушылардың жауабы: ацетилен С₂Н₂). Үшінші топтың атауы ацетилен. Құрылымдық формуласын жазыңыз (Н – С ≡ С – Н). Яғни бүгінгі біздің сабағымыз осы ацетилен төңірегінде болмақ. Сонымен жаңа сабағымыздың тақырыбы «Алкиннің қасиеттері. Қолданылуы». Көміртегі тобына сұрақ: Көміртегі қандай элемент? Ол туралы айтып беріңіз. (көміртегі – химиялық элемент. Оның таңбасы С. Ar(С)=16. Органикалық қосылыстардың құрамындағы негізгі құраушы элемент. Органикалық қосылыстарда көміртегінің валенттілігі 4 – ке тең)

Сутегі тобына : Сутегі қандай элемент? Ол туралы айтып беріңіз. (сутегі – химиялық элемент. Оның таңбасы Н. Ar(Н)=1. Органикалық қосылыстардың құрамындағы негізгі құраушы элемент. Органикалық қосылыстарда көміртегінің валенттілігі 1 – ке тең)

Ацетилен тобына: Алкиндер деп қандай көмірсутектерді айтады

Электрондық және құрылымдық формуласы

Алкиндердің атаулары мен изомерлері

Мұғалім сөзі. Иә, оқушылар көміртегі мен сутегі элементтері органикалық қосылыстардың негізгі құраушы элементтері. Сондықтан оларды көмірсутектер деп атайды. Соның ішіндегі біз қанықпаған көмірсутек –алкиндердің физикалық және химиялық қасиеттері. Қолданылуымен танысамыз.

Үй тапсырмасын тексеру. Үй тапсырмасы бойынша 10 тест жұмысы беріледі. АВС жауаптары арқылы дәптерлеріңізге белгілеп отырасыздар (қызыл қаламмен өздеріңізді тексереді). Әрбіреуіңіздің жинаған ұпай көрсеткіштері бойынша бағалайсыздар бағалау парағына жазады. 5 балл 10 – 9; 4 балл 8 – 6; 3 балл 5 – 3)

1.Алкиндердің жалпы формуласы

А) С_nН_2n+2 В) С_nН_2n-2 С) С_nН_2n

2.Алкиндердің жануында қандай заттар бөлінеді

А) СО₂ және Н₂О В) С₂Н₆ С) НСl, НNO₃

3.Зертханада ацетиленді қалай алады?

А) метаннан В) этаннан С) кальций карбидінен

4.Қай формула алкинге жатады?

А) С₂Н₈ В) С₂Н₂ С) С₂Н₄

5.Алкиндерде С-С арасындағы байланыс ұзындығы

мен гибрдтену типі

А) 0,154 нм, sp³ В) 0,134 нм, sp² С) 0,120 нм, sp

6.Ацетиленді өнеркәсіпте қалай алады?

А) метаннан В) этаннан С) кальций карбидінен

7.Алкиндердің құрамында қанша байланыс бар?

А) бір қос байланыс В) екі еселі байланыс С) үш еселі байланыс

8.Алкиндердің алкандардан айырмашылығы

А) қанықпаған көмірсутек В) қанықпаған көмірсутек С) ароматты көмірсутек

9.Алкиндердің қарапайым өкілі қалай аталады?

А) пропин В) ацетилен С) пропин

10.Мына қосылысты атаңыз СН₃-С≡С-СН₂-СН₃

А) пентин-1 В) пентин-2 С) пентин-3

ІІІ. Қызығушылықты ояту.

Мұнай, газ, тас көмірді түзетін, 

Құрамына екі элемент кіретін,

Жанғанда көміртек диоксидін бөлетін

Органикалық затты кім бар білетін?!

Оқушылар, топқа бөлінер алдында қандай химиялық элементтер арқылы бөліндіңіздер? (көміртегі және сутегі). Енді осы қосылыс қалай аталады? Кім айтады? (оқушылардың жауабы: ацетилен С₂Н₂). Құрылымдық формуласын жазыңыз (Н – С ≡ С – Н). Яғни бүгінгі біздің сабағымыз осы ацетилен төңірегінде болмақ. Сонымен жаңа сабағымыздың тақырыбы «Ацетиленнің қасиеттері. Қолданылуы».

Көміртегі тобына сұрақ: Көміртегі қандай элемент? Ол туралы айтып беріңіз. (көміртегі – химиялық элемент. Оның таңбасы С. Ar(С)=16. Органикалық қосылыстардың құрамындағы негізгі құраушы элемент. Органикалық қосылыстарда көміртегінің валенттілігі 4 – ке тең)

Сутегі тобына сұрақ: Сутегі қандай элемент? Ол туралы айтып беріңіз. (сутегі – химиялық элемент. Оның таңбасы Н. Ar(Н)=1. Органикалық қосылыстардың құрамындағы негізгі құраушы элемент. Органикалық қосылыстарда көміртегінің валенттілігі 1 – ке тең)

Мұғалім сөзі. Иә, оқушылар көміртегі мен сутегі элементтері органикалық қосылыстардың негізгі құраушы элементтері. Сондықтан оларды көмірсутектер деп атайды. Соның ішіндегі біз қанықпаған көмірсутек – ацетиленің физикалық және химиялық қасиеттері. Қолданылуымен танысамыз.

Бағалау парақшасы бойынша бағалау

Таратпа қағаздар

Ортасы

мин

Жаңа сабақты меңгерту

Химиялық қасиеттері

Ацетилен қосылу, орынбасу, тотығу немесе жану және полимерлену реакциясына қатысады.

1 бөлім. Конвертте (екі тапсырмадан беріледі)

Сұрақ: Қосылу реакциясы дегеніміз не? (реакцияға екі не бірнеше заттардың бірігіп, бір күрделі заттарға айналуы)

Алкиндер қосылу реакциясы кезінде гидрлену, гидратациялану, галенгендену және галогенсутектерді қосып алу реакциялары жатады. Соны тапсырмалар арқылы орындайық.

Көміртегі тобына:

1.Гидрлену реакцясы дегеніміз не? Мысал келтір.

С₂Н₂ + Н₂ → С₂Н₄

С₂Н₄ + Н₂ → С₂Н₆

Сутегі тобына:

2.Гидратация реакциясы дегеніміз не? Мысал келтір.

С₂Н₂ + Н₂О → Н₃С – СОН ^{сірке альдегиді}

Бұл реакцияны 1881 жылы М.Г.Кучеров ашқан.

Ацетилен тобына:

1.Галогендену реакциясы дегеніміз не? Мысал келтір.

С₂Н₂ + Br₂ → BrСH = CHBr ^{1,2-дибромэтан}

BrСH = CHBr + Br₂ → Br₂HC – CHBr₂ ^{1,1,2,2-тетрабромэтан}

2.Галогенсутектердің қосып алуы. Мысал келтір.

С₂Н₂ + НСl → H₂C = CHCl ^{винилхлорид}

2 бөлім. Есептер шығару

Есеп. 2 литр ацетилен жанғанда 116кДж жылу бөлінді. Реакцияның жылу эффектісін тап (Жауабы: 2598,4кДж).

тотығу реакциясы: С₂Н₂ → СН₃-СОН ^{сірке альдегиді}

жану реакциясы: 2С₂Н₂ + 5О₂ → 4СО₂ + 2Н₂О

Постер қорғау

Тақырыбы: Ацетиленнің қасиеттері мен қолданылуы

Ресурс парағы (топтар 3 минут ішінде оқып қарама – қарсы топқа түсінгендерін айтады).

Тапсырмалары: Көміртегі тобы: алкиннің физикалық қасиеттері

Сутегі тобы: алкиннің қолданылуы

Ацетилен тобы: полимерлену реакциялары

Мадақтау,

Критериі бойынша бағалау

Оқулық,

Тақта, дәптер

мин

Химиялық тәжірибелер бейнекөрсетілім арқылы көрсету.

Ацетиленге сутектің қосылуы өртшіткі қатысында қыздыру арқылы жүруде.

CH≡CH+Н₂ → СH₂ =CH₂

2СН₂+5О₂ → 4СО₂ +2Н₂О

Бағалау

интерактивті тақта

мин

Рефлексия:

Бүгін мен не білдім, қалай болғанын қалар едің?

Стикерлер, авторучка

Аяқталуы

мин

Бағалау

Үйге тапсырма§ 4.6 13-17 - тап

Рефлексия

Сабақ / оқу мақсаттары

шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары сəтті болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде

үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім жəне

неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нəрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Қандай екі нəрсе сабақты жақсарта алады (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1:

2:

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?

1.

2.

Реакция теңдеуі

Қосылу

Орынбасу

Тотығу

Полимерлену

С₂Н₂+Ag₂O→AgC≡Cag+H₂O

п

ж

ө

л

С₂Н₂+Н₂→С₂Н₄

а

ә

т

у

3С₂Н₂→С₆Н₆

ч

в

й

р

С₂Н₂+Br₂→BrСH=CHBr

а

я

х

о

С₂Н₂→НООС–СООН

м

й

д

ұ

С₂Н₂+Н₂О→Н₃С–СОН

с

ь

ю

ч

2С₂Н₂+5О₂→4СО₂+2Н₂О

к

у

ы

э

С₂Н₂+НСl→H₂C=CHCl

н

ө

з

ф