Ән- халықтың ажары

Мектеп

«В.Терешкова атындағы орта мектеп» КММ

Бөлім:

Музыка өнері және қазақтың киелі домбырасы

Педагогтің аты

Худайбергенова Мария Жалгасбаевна

Күні:

05.12.2024ж

Сынып: 7 «Ә»

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Ән- халықтың ажары

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

7.4.4.1 Етістіктің есімше, көсемше, тұйық етістік түрлерін тілдесім барысында қолдану. (Өткен шақ)

7.2.5.1 мәтін бойынша проблемалық сұрақтар құрастыру;

Сабақтың мақсаты

Етістіктің есімше, көсемше , тұйық етістік түрлерін тілдесім барысында қолдану ,өткен шақтың ережесімен танысып, тақырыпқа байланысты тапсырмаларды орындау.Тыңдалған,оқыған мәтін бойынша проблемалық сұрақтар құрастыру,сұрақтарға жауап беру

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//

Уақыты

Педагогтің әрекеті

Білім алушының әрекеті

Бағалау

Ресурс

тар

Сабақтың басталуы

Қызығушылықты ояту

5 минут

Сабақтың ортасы

Мағынаны тану

10 минут

10 мин

10 минут

Сабақтың соңы

5 мин

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылардың қатысуын түгендеу

Психологиялық көңіл күй тудыру

Өткен сабақты еске түсіру

мақсатында сіздермен фото-куиз ойынын ойнаймыз.

(фото-куиз әдісі)

1. Етістік деген лингвистикалық терминді кім ойлап тапқан?

2. Есімшенің -ар-ер-р-с және мақ -мек-пақ-пек-бақ-бек тұлғаларына көптік жалғауы жалғанады немесе жалғанбайды ?

3. Есімше әрі есім,әрі етістік мәнінде қолданылатындықтан, ыңғайына қарай қай сөйлем мүшесінің қызметін атқарады ?

4. Сөздерді құрамна қарай талдаңдар :айтып, барған, барар,айтамын.

Құлақтан кіріп, бойды алар

Жақсы ән мен тәтті күй.

Көңілге түрлі ой салар,

Әнді сүйсең, менше сүй – деп Абай атамыз айтпақшы осындай ертеден келе жатқан ән мен күйдің ұлықтап,құндылығымызды сақтап, қастерлеуіміз қажет.

Сабақ тақырыбы мен мақсаты, бағалау критерийі таныстырылады.

Балалар, біз өткен сабақта етістіктің шақтарымен таныс болдық.Шақ- уақыт деген сөз.Адам барлық істі бір уақытта істемейді ғой, бір істі істеп боламыз, бір істі істеп жатамыз , енді бір істі істейін деп жатамыз.Адамның істеген іс әрекеті істелген уақытына сәйкес айтылады.Не істедім?Не істеп жатырмын? Не істеймын?Яғни өткен шақ ,келер шақ, осы шақ беп бөлінеді.Осы шақ сөйлеп тұрған сәтте болып жатқан іс- әрекет.Осы шақ екіге бөлінеді нақ осы шақ және ауыспалы осы жақ.

Бұрынғы өткен шақ:Іс -әркеттің бұрын,ертеректе болып кеткен іс әрекетті білдіреді.Осының жасалу жолы –ған-ген-қан-кен есімшенің жұрнағы арқылы ып-іп-п көсемшенің жұрнағы арқылы жасалады.Етістіктің түбіріне жалғанады.Мысалы:Барған,келген, отырған, айтқан т.б

Жедел өткен шақ:Өткен шақтың жиі кездесетін түрі жедел өткен шақ.Дәл айтып тұрған уақыттан жаңа ғана болып кеткен ,іс –әрекет.Жасалуы түбірге ды –ды-ты- ті жұрнақтың жалғануы арқылы жасалады.Мысалы:айтты, көрді , жазды ,ұйықтады.Жедел өткен шақтың жұрнағы етістерден кейін жалғанады , болымсыз есістен кейін жалғанады, түбірге тікелей жалғанады.Осы үшеуінен басқа жерде болса ол жіктік жалғауы болып есептеледі.

Ауыспалы өткен шақ:Сөйлеп тұрған уақытқа дейін үнемі қайталанып отырған, үнемі істеліп отырған , дағдылы іс- әрекет.Ол есімшенің атын- етін-йтын-йтін жұрнақтары етістіктің түбіріне жалғану арқылы жасалады.

Бейнеролик көрсетіледі

Оқушылар бейнероликтегі мәліметтер бойынша сұрақтар ауызша құрастырып жауап береді.

Қазақтың әні мен биі халықтың ажары ғана емес, мәдениетімізді бейнелеудің өзіндік тілі. Ал ою-өрнек – сол тілдің жазуы.

Орынымыздан тұрып сергіту жаттығуын жасайық

«Қазақ оюлары» биі

Оқылым.Жазылым.

120- бет 1- тапсырма. Мәтінде берілген күйшілер мен әнші –сазгерлерді екі бағанға бөліп жазыңдар.

Мәтін бойынша проблемалық сұрақтар:

1. Неліктен күй авторларының есімдері уақыт өте ұмытылып қалды, және бұл мәселені қалай шешуге болады?

2. XIX ғасырда қазақтың музыка өнерінде қандай жаңалықтар пайда болды?

3. Құрманғазы, Дина, Тәттімбет сияқты композиторлардың шығармашылығы қазақ мәдениетіне қалай әсер етті?

4. Күй өнері мен әдебиет арасындағы байланысты қалай түсінесіз?

5. Қазақ композиторларының мұрасын сақтап, оны болашақ ұрпаққа жеткізу үшін қандай шаралар қажет?

Бүгінгі сабақта біз халқымыздың әні, биі және ою-өрнектері арқылы ұлттық мәдениетіміздің әсемдігін көрдік. Енді осы рухты бірге сезіну үшін бәрімізге жақсы таныс 'Дедім-ай-ау' әнін орындайық. Бұл ән арқылы біз халқымыздың көңілді, әрі жарқын болмысын көрсетеміз.

Үйге тапсырма: «Халық және өнерпаздар» тақырыбында эссе жазып келу

Бағалау. Кері байланыс

Алдыларына берілген бағалау карточкасында жиналған ұпайлары бойынша бағалау

Сабақ мақсатына қайта оралу

1. Бүгін не үйрендің?

2. Сабақ мақсатына жету үшін қандай тапсырма орындадық?

3. Сабақта қай тапсырманы жақсы орындадық?

4. Қиындық тудырған тапсырмалар болы ма?

5. Тапсырма орындау барысында ең оңай болған әдіс, тапсырма?

6. Тақырып бойынша қандай сұрақтарың бар?

Психологиялық ахуал тудыру

Оқушылар «Балбырауын» күйін тыңдайды.

Сұраққа жауап бере отырып, сабақтың тақырыбын ашады.

Сұрақтарға жауап береді.

Оқушылар бүгінгі тақырыпқа байланысты жаңа тақырыпты түсінгенін тексеру мақсатында

Жазылым.121- бет 3-тапсырма.Берілген етістіктерді өткен шақтың үш түріне жіктеңдер.

Жеке жұмыс.

1. Қатар.Орындау

2. Қатар.Арнау

3. Қатар.Құру

Берілген етістіктерді оқушылар өткен шақтың үш түріне жіктеп дәптерге жазады.

Тыңдалым.

Бейнероликті көріп болған соң оқушылар бір- біріне сұрақтар қояды.

Тыңдалған мәтін бойынша оқушылар

Қосымша сұрақтар қояды

1. Қазақ халық тұрмысында қанша музыкалық аспап бар?Елуге жуық

2. Күйлер нешеге бөлінеді?Екіге төкпе және шертпе.

3. Төкпе күйдің шебері кім?Құрманғазы Сағырбайұлы.

4. “Маған бүкіл қазақ даласы ән салып тұрғандай көрінеді”- деген кім?орыс ғалымы Г.Потанин

Оқушылар сергіту жаттығуын жасайды.

Жұптық жұмыс

Оқушылар мәтіндегі күйшілер мен әнші- сазгерлерді екі бағанға бөліп жазады. Оқушылар бір-бірінің тапсырмасын тексереді.

Мәтін бойынша сұрақтарға жауап береді.

Оқушылар әнді орындайды.

Қорытындылау

Оқушылар сабақа кері байланыс жасайды

Жарайсың!

Керемет шешім!
Ойлы шешім!

Мұндай ойлы пікірлерді ешқашан естімеппін!

Дескриптор:

Сұраққа жауап береді-1б

Дескриптор:

Жедел өткен шақ түрінде жазады -1б

Бұрынғы өткен шақ түрінде жазады-1б

Ауыспалы өткен шақ түрінде жазады-1б

Дескриптор:

Мұқият бейнероликті тамашалайды-1б

Сұрақ қояды-1б

Сұрақтарға жауап береді-

1б

Дескриптор:

Мәтінді оқиды-1б

-Мәтіннен күйшілер мен әнші –сазгерлерді екі бағанға бөліп жазыңдар.

-1 б

Мәтін бойынша проблемалық сұрақтарға жауап беріп, ойын анық жеткізеді-1б

Дескриптор

Халық әнін орындайды-1 б

https://view.genially.com/674b2b7489afe82efa26c9f3/interactive-content-jigsaw-quiz

«Балбырауын» күйін тыңдайды.

Интерак-тивті тақта

Суреттер

күйшілер мен әнші –сазгерлер

Таратпа материал

дар

Слайд

Таратпа матриал

дар