Ана тілінде сөйлеу – ұят емес, ұялтатын қоғам

Ана тілінде сөйлеу – ұят емес,

ұялтатын қоғам

Бүгінгі қоғамда қаза тілінде сөйлегенде кейбір адамдар ыңғайсыздықты сезінеді.Кейде өзіміздің ана тілімізде сөйлеу алмай қаламыз.Неге?Себебі бұл-тіл мәселесі ғана емес,адамдардың санасы мен қоғамның көзқарасында жатқан күрделі құбылыс.

Неге біз ана тілімізде еркін сөйлеу алмаймыз?

Бұл-қазіргі қоғамдағы басты сұрақ.Кейде тіліміз күлкіге,кейде мазаққа,кейде тіпті таңғалдыру сияқты қысымды да көреді.Сөйтіп, біз өз ана тілімізді қолданудан айырылмасыз.

Қазақстанда көп адам қазақ тілінде емес,Орыс тілінде білім алып,жұмыс істейді.Бұған себеп-бұл тілдер нақты әлеуметтік артықшылықтар береді:

1)Қазақ тілін білсе де,адамның кәсіби сөйлеу тілі орыс тілі немесе ағылшын тілі.

2)Бұл тілдің қолдану мүмкіндігі мен салалық қажеттіліктің айырмашылығынан пайда болады.

Тіл көбіне біздің ойлау шегарамызды қалыптастырады.Тілді шектесек-ойымыз бітпейді,бірақ қысылады.ХХ-ғасырдағы атақты ойшылдарының бірі Людвиг Витгенштейн «Менің тілімнің шегі- менің әлемімнің шегі» деген өсиетін қалдырған.Бұл-тілдің ақыл-ой,өмірлік тәжірбие деңгейін көрсететін қатты дәлел.Ал қазақтың қаһарман,батыры Бауыржан Момышұлы «Тілсіздік айуан дейді,тіл кедей елді мәдениетсіз,надан халық»- деп өзінің ащы шындығымен бөліскен.Бұл-біздің ұлттық санамыздың әрі мәдениетміздің ең терең қыры.

Тіл-тек сөз емес,өмірлік тәжірбие Витгенштейн айтқандай,тіл біздің әлемімізді айқындайды.

Осыған байланысты:

Ағылшынша сөйлеген адам-ағылшынша ойлайды,

Қазақша сөйлеген адам-қазақша ойлайды.

Бұл дәлел-тіл арқылы сөйлеу жүйеміз түбегейлі өзгертеді.

Ана тілінде сөйлеу-ұят емес.

Ұят-тілден қашу.

Бұл-қоғам қысым емес

Бұл-таңдау,жауапкершілік

Осы ойды түйіндей келе,менің жүрегімнен туған жыр жолдары:

Мен қазақпын,тілім қазақ мәңгілік,

Ұмтылмаймын өзге тілге мән беріп.

Қазағымның дана тілі тұрғанда,

Ұнамайды әуенді тіл мәңгілік.

Асқар тауым-әкем сөйлейді бұл тілде,

Ақыл айтады ойланғанда мен күнде.

Жүрегіме,көңіліме дем беріп,

Күш-қуатпен бөліседі ертеңіме.

Қазақ тілі-анам тілі мәпелеген,

Қазақ тілі-әкем тілі жетелеген.

Қазақ тілі-менің тілім мен сүйген,

Қазақ тілі-менің тілім мен білген.