Сабақ
тақырыбы
|
Ғарышқа
ұшқан алғашқы қазақ. Ғарышқа бастаған
жол.
|
Күні:
|
14.12.2020
|
Сыныбы:
|
8
|
Осы
сабақ арқылы жүзеге асатын оқу
мақсаттары
|
8.2.3..1
мақала, презентация құрылымы мен
рәсімделуі арқылы жанрлық ерекшеліктерін
ажырату.
8.3.2.1
жанрлық және стильдік ерекшеліктеріне
сай тілдік құралдарды орынды қолданып,
анотация,тезис құрастырып жазу.
|
Сабақтың
Мақсаттары
|
Оқушылар
орындай алады: берілген
тапсырмалармен жұмыс жасайды, өз ойын
нақты дәлелдермен айтады
Пәнге
қатысты сөздік қор мен терминдер:
ғарыш
перзенті, сынақшы ұшқыш,әскери училище
Диалог
құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы
тіркестер:
біздің пікірімізше, қарсылық білдіремін,
деп ойлаймын, бұл пікірмен келісемін.
Талқылауға
арналған сұрақтар:
1.Ғарыш
әлемі туралы не білесіңдер?
|
«Оқиықта,
тоқиық» әдісі.
Қазақстанның
үш өкілі, өз елінің ұлттық батырлары,
ұшқыш-ғарышкерлер: Тоқтар Әубәкіров,
Талғат Мұсабаев пен Айдын Айымбетовтер
де бар.
Әр
ғарышкердің ғарышты бағындыруының
өзіндік жолы бар. Т. Әубәкіров, Т. Мұсабаев
пен А. Айымбетовтердің ғарыштық
талпыныстарын тек қолдап қана қоймай,
сонымен бірге олардың өз елінде ғарышқа
самғауына жол ашты. Ол – Қазақстан
Республикасының тұңғыш Президенті
Нұрсұлтан Назарбаев.
Елбасы
Кеңес Одағы басшылығының алдына қазақ
ұлтының өкілін ғарышқа ұшырудың
қажеттілігі туралы мәселені қоя білді.
Алғашқы боп сапар шеккен қазақ ғарышкері
– Кеңес Одағының батыры, КСРО-ның еңбек
сіңірген ұшқыш-сынақшысы Тоқтар Әубәкіров
еді. Бұл тарихи оқиға 1991 жылдың қазанында
болды.
Егемендік
алған Қазақстанның бірінші ғарышкері
Талғат Мұсабаев Н.Ә. Назарбаевтың
қамқорлығының арқасында ғарышқа үш рет
ұшты. Оның 1994 жылғы шілдедегі алғашқы
сапарының алдын да, Қазақстан мен
Ресей Президенттерінің бірлескен
шешімімен оған Қазақстан Республикасының
азаматы, Ресей Федерациясы ның әскери
қызметшісі деген мәртебе берілді.
Бұрынғы одақтас республикалардың
егемендік шеруі кезеңінде бұл арнайы
көтерілген мәселе болатын.
Жоғарғы
кәсіби тәжірибесі мен ұмтылысы Т.
Мұсабаевқа халық аралық ғарыш
экипаждарының командирі ретінде ғарышқа
тағы екі мәрте сапар жасауға мүмкіндік
берді. Оның 1994, 1998 және 2001 жылдардағы
ғарыштық экспедицияларының жалпы
ұзақты ғы күнтізбелік бір жылға жуық
уақытты құрады.
2015
жылдың қыркүйек айында Қазақстанның
үшінші ғарыш кері Айдын Айымбетов
ғарышқа ұшты. Экономикалық дағдарыс
қиындықтарына қарамастан, Мемлекет
басшысы Н.Ә. Назарбаев ғарышқа кезекті
Қазақстан азаматын ұшыру жөнінде шешім
қабылдады
Тілдік
мәлімет
Қиысу
Қиысу
деп сөзбен сөздің жіктік жалғаулары
арқылы және жіктелу ретімен байланысқан
түрін айтамыз.
Мысалы:
|
Жекеше
|
Көпше
|
1-жақ
|
Мен
оқушымын
|
Біз
оқушылармыз
|
2-жақ
|
Сен
оқушысың
|
Сендер
оқушыларсыңдар
|
|
Сіз
оқушысыз
|
Сіздер
оқушыларсыздар
|
3-жақ
|
Ол
- оқушы
|
Олар
- оқушылар
|
|
|
Жекеше
|
Көпше
|
1-жақ
|
Мен
оқимын
|
Біз
оқимыз
|
2-жақ
|
Сен
оқисың
|
Сендер
оқисыңдар
|
|
Сіз
оқисыз
|
Сіздер
оқисыздар
|
3-жақ
|
Ол
оқиды
|
Олар
оқиды
|
|
Бірінші
мысалдағы 3-жақтың арнаулы жіктік жалғауы
жоқ, сөздер тек жіктелу ретімен
байланысқан, сонымен қатар олардың
арасында кідіріс болады, жазуда сызықша
қоямыз.
Матасу
Матасу -
сөздердің ілік
септігі мен тәуелдік
жалғаулары арқылы
байланысуын матаса байланысу тәсілі
Мысалы: мектеп
үйі, ауылдың малы.
1-тапсырма
1-мәтінді
мұқият оқып шығып, мәтіннен қиысуға7-8
мысал келтіреді. (96-бет)
2-тапсырма.
Оқылым
бөлімінде танысқан ақпараттарың туралы
ой бөлісіңдер. "Ғарышты үш рет бағындыру
-ерлік
"тақырыбына ой картасын сызып,ойларыңды
дәлелдеңдер.