Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университетінің Мәдениеттану мамандығы 1 курс
студенті Мусиева Балнұр
Әл Фараби атындағы қазақ ұлттық университетінің оқытушысы Аликбаева Маржан
Башановна
Араб мұсылман өркениетінің білім мен ғылымның дамуына қосқан үлесі
Араб мұсылман өркениеті – әлем тарихындағы ең маңызды мәдениеттердің бірі. Оның
білім мен ғылым саласында қалдырған мұрасы адамзат өркениетінің дамуына елеулі ықпал
етті. Ортағасырлық ислам әлемінде білім мен ғылым жоғары бағаланып, қоғамның рухани
және мәдени өсуінің негізгі факторлары ретінде қарастырылды.
Мұсылман әлеміндегі ғылымның өркендеуінің басты себебі – Құран мен Пайғамбар
хадистерінде білім алуға деген ерекше назар аударылуы. Ислам дінінде білім іздеу – әрбір
мұсылманның парызы ретінде қарастырылады. Бұл ұстаным мұсылмандарды ғылым мен
өнеркәсіп салаларында үлкен жетістіктерге жетеледі.
Арабтар грек, рим, үнді, парсы мәдениеттерінің мұрасын өз дәуірлерінде мұқият зерттеп,
оны байытты. Бұл әсіресе аударма ісінде көрініс тапты. Бағдаттағы «Даналық үйі» (Байт
әл-Хикма) ғалымдар мен ойшылдардың бас қосатын орталығына айналды. Мұнда Ежелгі
Грекияның ұлы ойшылдары Платон, Аристотель, Гиппократ еңбектері араб тіліне
аударылып, олардың идеялары ары қарай дамытылды.
Мұсылман ғалымдары математика, астрономия, медицина, химия, география және
философия салаларында аса маңызды жаңалықтар ашты. Мәселен, әл-Хорезми алгебраның
негізін қалады, оның еңбектері кейін еуропалық ғылымның дамуына жол ашты. Әл-Бируни
жердің шар тәрізді екенін дәлелдеп, география мен геология салаларына үлес қосты. Әл-
Фараби мен Ибн Сина философия мен медицинада үлкен жетістіктерге жетіп, олардың
еңбектері көптеген ғасырлар бойы Еуропада оқытылды.
Сонымен қатар, араб мұсылмандары білімді тек теориялық тұрғыда ғана емес,
практикалық түрде де қолдана білді. Астрономиялық обсерваториялар құрылып,
ауруханалар мен медициналық мектептер ашылды. Бұл білімді күнделікті өмірде
пайдалану қоғамның дамуына септігін тигізді.
Қорытындылай келе, араб мұсылман өркениетінің білім мен ғылымға қосқан үлесі баға
жетпес мұра болып табылады. Ортағасырлық ислам әлемі тек өз дәуірінде ғана емес,
кейінгі ғасырларда да ғылым мен білімнің дамуына негіз қалап, адамзат өркениетінің
өрлеуіне айтарлықтай ықпал етті.