Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен 8–сынып оқушыларына арналған аралық аттестаттау тапсырмалары

1-нұсқа

Оқу мақсаты:

8.1.6.1 тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде деректерді келтіре отырып, дәлелді жауап беру.

8.2.5.1 пікірталасқа қатысушылар берілген тақырып бойынша өз пікірлерін сенімді дәлелдеу және қойылған сұрақтарға еркін жауап беру

8.3.3.1 прозалық және поэзиялық шығармалардың композициялық құрылымын анықтау, кейіпкердің іс -әрекетіне немесе лирикалық кейіпкердің образына баға беру
8.4.2.1 эссе құрылымы мен дамуын сақтап, тақырыпқа байланысты берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдарын ұсыну

8.5.1.1 болжалдық және бөлшектік сан есімдерді жазба, ауызша жұмыстарда орынды қолдану

Тыңдалым. Мәтінді тыңдаңыз.

Наурыз – жыл басы

22 наурыз – Ұлыстың ұлы күні. Бұл күні күн мен түн теңеледі. Табиғат та, Жер-Ана да, жан-жануар да түлейді, жаңарады. Наурыз – жыл басы. Парсы тілінде «Нау» – «Жаңа», «Руз» – «Күн» деген ұғымдарды білдіреді. Халық наурыз мерекесіне күнібұрын дайындалады. Дәстүріміз бойынша үйге қос шырақ жағылады, ыдыстар ернеуіне дейін айранмен, қымыранмен, қымызбен, сүтпен толтырылады. Бұл – тоқшылықтың белгісі болып саналады. Сондай-ақ, сүрленген жылқы, сиыр, қой еттері арнайы кебежелерде сақталып, мереке күні қазанға түседі. Қазан-қазан наурыз көжелер әзірленіп, бұқара халық той-думанға бөленеді. Дәл осы уақытта адамзаттың бойында қан жүгіріп, жеміс ағаштары бүршік жарады. Қырда қызғалдақ құлпырып, далада наурызек гүлдер кілемше төселеді.

Наурыз - қазақтың Жаңа жылы! Тарихқа көз салсақ жыл басы мерекесі Наурыз - үш мың жылдан бері салтанатты түрде Балқаннан Орталық Азияға дейінгі ауқымды өңірде тойланып, өз бойына адамгершілік, достық пен төзімділік сынды құндылықтарды сіңірген мейрам.

Мереке қызған шақта жастар, қыз-жігіттер алтыбақан жанында ұлттық ойындар ойнап, ауылдық жерлерде «Бәйге», «Көкпар», «Салым», «Қыз қуу», «Жамбы ату» ойындарын ұйымдастырып, халықтың көңіл-қошын көтеріп, қуанышты жағдайда өтеді.

1-тапсырма. Мәтіннің мазмұны бойынша, сұрақтарға жауап беріңіз

Айтылым. «Наурыз – қазақтың мейрамы емес » пікірталас алаңы. Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқылым. Берілген шығармадағы көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені талдау және кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстырып бағалаңыз

Наурыз көже туралы аңыз

Қазығұртқа Нұх Пайғамбар кемесі күн мен түн теңескен кезде тоқтапты. Бұл наурыз айының 21-жұлдызынан 22-не қараған түні екен. Пайғамбар топан су апатынан аман қалғанына шүкіршілік етіп, Құдайы тамақ бермек болады. Кемедегі азық-түлікті қараса, қап түбінде алақанда ет, бір-екі құрт, бір уыс бидай мен жүгері, тары, су, бір шөкім тұз қалыпты.

Нұх пайғамбар: «Тәуекел!» - дейді де, барлығын қазанға салып пісіреді. Тағамды былғаған сайын Алланың есімін айтып ұлықтайды. Алла Тағала періштелерге:

-Көрдіңдер ме? Мен үшін қолдағы барын салып, ас беріп жатыр.Барып, қазанына Кәусар бұлағынан су тамызыңдар, берекемді шашыңдар,- дейді. Пәруәрдігердің пәрменімен періштелер жиналып, қазанға Кәусардан су тамызып, береке шашады. Осылайша жеті түрлі дәмнен жасалған тағам берекелі асқа айналады. Жан-жануар, аң-құс жиналып, Пайғамбар қазанынан дәм татады. Содан бері пайғамбардың бұл тағамы «Тілеу көже» немесе «Наурыз көже» деп аталыпты. Наурыз күні адамдар мен жануарлардың тойдыру Нұх пайғамбардан мирас боп қалған екен деседі.

Тапсырма

Композициялық құрылымын анықтап, кейіпкердің іс -әрекетіне немесе лирикалық кейіпкердің образына баға беріңіз

Жазылым

«Ұлыстың ұлы күні -Наурыз» эссе құрылымы мен дамуын сақтап, тақырыпқа байланысты берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдарын ұсыныңыз.(110-120 сөз)

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Әдеби тіл нормалары.Болжалдық және бөлшектік сан есімдерді жазба, ауызша жұмыстарда орынды қолданыңыз.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен 8–сынып оқушыларына арналған аралық аттестаттау тапсырмалары

2-нұсқа

Оқу мақсаты:

8.1.6.1 тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде деректерді келтіре отырып, дәлелді жауап беру.

8.2.5.1 пікірталасқа қатысушылар берілген тақырып бойынша өз пікірлерін сенімді дәлелдеу және қойылған сұрақтарға еркін жауап беру

8.3.3.1 прозалық және поэзиялық шығармалардың композициялық құрылымын анықтау, кейіпкердің іс -әрекетіне немесе лирикалық кейіпкердің образына баға беру
8.4.2.1 эссе құрылымы мен дамуын сақтап, тақырыпқа байланысты берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдарын ұсыну

8.5.1.1 болжалдық және бөлшектік сан есімдерді жазба, ауызша жұмыстарда орынды қолдану

Тыңдалым. Мәтінді тыңдаңыз.

Наурыз – көктем мейрамы

Наурыз – бұл көктемнің басында аталып өтетін қазақ халқының ең үлкен мейрамдарының бірі. Бұл күн жаңа жылдың басталуын, табиғаттың оянуын және жаңаруын білдіреді. Наурыз мейрамы өзінің көп ғасырлық тарихымен, бай мәдени мұрасымен және қазақ халқының дәстүрлерін, салт-санасын жеткізу арқылы бүгінгі күнге дейін жалғасып келеді.

Наурыз мейрамының тарихы тереңде жатыр. Бұл мейрамды ата-бабаларымыз көктемнің алғашқы күнінде тойлаған. Наурыз көне заманнан бері жаңару мен үміттің символы болып саналады. Бұл күні адамдар бір-бірін кешіріп, жаңа өмірге қадам басқандай сезінеді.

Наурыз мейрамында қазақ халқы өзге де түркі халықтары сияқты, үй-ішін тазалап, жаңа киім киіп, көрші-қолаңға, туысқандарға барып, бір-бірінің үйіне қонаққа барады. Бұл күні дастархан мол болып, әр үйден дәмді тағамдардың иісі шығады. Наурыз көже – мейрамның басты тағамы, оған жеті түрлі ингредиент қосылады, олардың әрқайсысы жаңару мен берекенің нышаны болып табылады.

Наурыз мейрамы – бұл қауымдастықтың, достық пен ынтымақтастықтың мерекесі. Бұл күні адамдар өз араларындағы келіспеушіліктерді ұмытып, бірлік пен берекеттің құндылығын еске алады. Наурыз – бұл жаңа бастамалардың, мақсаттар мен армандардың күні.

1-тапсырма. Мәтіннің мазмұны бойынша, сұрақтарға жауап беріңіз

Айтылым. «Қыдыр ата: аңыз ба, әлде ақиқат па?» пікірталас алаңы. Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқылым. Берілген шығармадағы көтерілген әлеуметтік-қоғамдық мәселені талдау және кейіпкерлерді шынайы өмірмен салыстырып бағалаңыз

Наурыз туралы аңыз

Әне - міне дегенше жаз шығып, күз келіп, көзді ашып – жұмғанша қыста өтіп, тағы да көктем келіпті. Ел Наурыз қарияның ұйғарымы бойынша, көктем тойына ерекше әзірленіпті. Қария бұл рет жан - жаққа ат шаптырып, тойға маңайдағы алыс - жақын елдің бәрін шақырыпты.

Тойға шақырушының бірі Алаша ханға барып «тақсыр, сізді ауылымызда өтетін тойға шақырып келдім»,- депті, Хан одан: «ау, бұл қай уақытта жасалған той, той деген жаз бен күзде жасалынбаушы ма еді? Ол кімнің тойы»,- деп таңдана сұрапты, тойға шақырған жігіт не дерін білмей сасқалақтап: «Наурыз деген қарияның тойы, наурыздың тойы»,- деген екен.

Сол күні ауа райы аса жайлы болса керек, хан шапанын жамылып далаға шыққан екен, төбесінен қиқулап қаздар ұшып өтіпті, көзіне дала төсінде тебіндеп келе жатқан жасыл өркендер шоқтай басылыпты. Сонда хан көкірегін кере дем алып «бұл бір өміршең өлмес той болып, ғасырдан - ғасырға жалғасқалы тұр екен»,- деп сүйіне тіл қатыпты, сүйтіп, сол той «Наурыз тойы» жеті дәмді біріктіріп жасаған көже «Наурыз көже» той өткен ай «Наурыз айы» аталып кетіпті.

Тапсырма

Композициялық құрылымын анықтап, кейіпкердің іс -әрекетіне немесе лирикалық кейіпкердің образына баға беріңіз

Жазылым

«Наурыз – жыл басы» эссе құрылымы мен дамуын сақтап, тақырыпқа байланысты берілген мәселенің оңтайлы шешілу жолдарын ұсыныңыз.(110-120 сөз)

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Әдеби тіл нормалары.Болжалдық және бөлшектік сан есімдерді жазба, ауызша жұмыстарда орынды қолданыңыз.

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінен 8–сынып оқушыларына арналған аралық аттестаттау тапсырмалары

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

ЖИ арқылы жасау

Бөлісу