Арналы бұлақ

Сыныптан тыс сабақ

Тақырыбы: «Арналы бұлақ-асыл сөз»

Мақсаты:қазақ халқының мол мұрасымен таныстыра отырып, халық мұрасы қастерлеуге,үлгі тұтуға үйрету.Оқушылардың сөздік қорлрарын толықтыра отырып,адамгершілікке ,эстетикалық ой-өрісін дамыту,ұлттық тәрбие беру.

Көрнекілігі:өнегелі сөздер, ою түрлері,мақал-мәтелдер,зергерлік бұйымдар,т.б.

Өту барысы:1-бөлім. «Арналы бұлақ-асыл сөз»тақырыбында кіріспе әңгіме.

Ұлттың негізгі тірегі-ана тілі.Ана тілінен айрылған халық ұлт емес. Тіл-киелі дүние.Тілімізден айрылғанымыз-ұлттық қасиетімізден айрылғанымыз.Әжелеріміз бесік тербете отырып,өмірлі бол,ақ ботам!

Бақытты бол,ақ қозым!-деп жырлаған.

«Бесік жырын» орындау.

2-бөлім «Мақал-мәтел» айтысы.

Ақсақал :Ассалаумағалейкум! «Алыстан алты жасар бала келсе,ауылдағы алпыс жасар қария сәлем береді»-демекші қалың қалай балам?

Жігіт: «Келгенше қонақ ұялады, келген соң үй иесі ұялады»-деуші еді,келіңіз,төрге шығыңыз!Қонақ болып кетіңіз!

Ақсақал: «Қонағын сыйласа,төрге шық»-дегендей,төрге шығайын.

Жігіт: «Жат асына қарайды, дос басына қарайды» деуші еді аталарымыз, асқа отырыңыз.

Ақсақал: Ойбай-ау! «Жақсы ас қалғанша, жаман қарын жарылсын»

Жігіт: «Досыңның тамағын қасыңдай іш» демекші ала отырыңыз.

Ақсақал: Ой, рахмет! «Досы жоқ адам, тұзы жоқ тағам» дейді ғой. Алла разы болсын.

Жігіт: «Жылқы кісінегенеше, адам сөйлескенше». Осылай таныс-біліс болу да бір ғанибет қой, ата.

Ақсақал: «Мыңның түсін танығанша, бірдің атын біл» дейді атам қазақ. Есімің кім болды, балам?

Жігіт: Есімім Қайрат. «Көрген жерде ауыл бар» дегендей келіп тұрыңыз.

Ақсақал: «Қонақта кел демек бар, кет демек жоқ» дейды. Қой қайтайын.

Жігіт: «Қонағыңнан алтын алма, алғыс ал», - демекші, жолыңыз болсын.

Ақсақал: «Алтыға дейін бала ерке, алпыстан кейін шал ерке» деуші еді аталарымыз, сөзімді көңіліңізге ауыр ала көрмеңіз.

Жігіт: «Кәрі, кәрінің сөз дәрі» дегендей, о не дегеніңіз?

Ақсақал: «Таз таранғанша той тарқар». Қайтайын.

Жігіт: «Бір ауылда мың туысың болғанша, әр ауылда бір туысың болсын» дегендей келіп тұрыңыз.

1-оқушы: Алсытан келген адамға сәлем беру тәртібі жасқа, үлкен-кішіге байланысты емес.

2-оқушы: Халқымызда ақсақалды атаны, ақ жаулықты ананы, ақ шашты әжені, жалпы үлкенді сыйлап, алдынан қия өтпеу – ата дәстүріміз.

3-оқушы: Қарттарға амандасудың қарапайым түрінде қаншама мейірім, қамқорлық әдемі жарастық жатыр.

ІІІ.Көрініс көрсету

4-оқушы: Кездескен кезде кіші адам үлкен кісіге сәлем бермей кетсе, ол әдепсіздік, көргенсіздік болып саналады.

5-оқушы: Сәлем беру-амандық, инабаттылық, көрегенділік және мәдениеттілік белгісі.

6-оқушы: Қазақ халқында егер үлкен кісі кездессе, оны таныса да, танымаса да, кіші адам оған сәлем беруге міндетті, ол әдептіліктің бір белгісі ретінде қалыптасқан дәстүр.

7-оқушы: Ертеде ауыл сыртында отырған қарияға ат үстінде келе жатқан адам арқан бойы жақындағанда, аттан түсіп, айырықша құрметтеп сәлем беретін болған.

8-оқушы: Соңғы қалыптасқан дәстүр бойынша сәлемдесуші не сәлем беруші қол алысып амандасады, ұзақ уақыт көріспегенде қауышып, құшақтасып амандасады.

9-оқушы: Сәлемдескенде, сәлем бергенде әркім дауыстың дабырламауына, үнінің үйлесімділігіне, яғни дауыс ырғағына ерекше көңіл аударып, қоңыр дауыспен, сыйласымдылық үнмен, аптықпай, салмақпен, әдеппен сөйлеу керек.

4. Мақал-мәтел жарысы

Сәлемдесу, сыйласымдылық, тіл туралы мақал-мәтелдер айту.

Жақсы сөз- жарым ырыс.

Көп жасаған қария,

Ақылы теңіз –дария.

Көп өнеге сөзі бар,

Сөзі соқпақ, өзі нәр.

Ата салты-ардақты,

Әрбір сөзі-салмақты.

Тістерсің бір күні бармақты.

5.Концертік бағдарлама

қорытындылау.