9-сынып. Аспан сферасы және аспан координаталарының жүйесі

? Пән: Физика

? Сынып: 9

? Тақырып: Аспан сферасы және аспан координаталарының жүйесі

? Сабақтың мақсаты:

– Оқушыларға аспан сферасы ұғымын түсіндіру;
– Аспан координаталарының жүйесімен таныстыру;
– Астрономиялық бақылау мен бағытты анықтау дағдыларын дамыту.

Сабақ барысы

1. Ұйымдастыру кезеңі (2–3 мин)

– Сәлемдесу, оқушылардың назарын сабаққа аудару.
– «Аспандағы жұлдыздар неге қозғалады?» деген сұрақ арқылы қызығушылық ояту.

2. Жаңа сабақ (10 мин)

Аспан сферасы – бізге шексіз қашықтықта орналасқан сияқты көрінетін жұлдыздардың және басқа аспан денелерінің ойша проекцияланған беті.

Аспан сферасының негізгі элементтері:
– Аспан экваторы
– Аспан шоқжұлдыздары
– Аспан меридианы
– Зенит және Надир нүктелері
– Эклиптика – Күннің көрінерлік жылдық қозғалысының жолы.

Аспан координаталарының жүйесі аспан денелерінің орнын анықтау үшін қолданылады. Негізгі екі түрі бар:
1. Горизонттық координаталар жүйесі: биіктік және азимут арқылы анықталады.
2. Экваторлық координаталар жүйесі: тура көтерілу (α) және еңкею (δ) бұрыштары арқылы анықталады.

3. Бекіту (5 мин)

– Аспан сферасы дегеніміз не?
– Эклиптика нені білдіреді?
– Аспан координаталарының неше түрі бар және олардың айырмашылығы неде?

4. Қорытынды және үй тапсырмасы

– Сабақты қорытындылау, негізгі ұғымдарды қайталау.
– Үйге тапсырма: аспан сферасы мен координаталар жүйесі бойынша сызба жасау немесе қысқаша конспект жазу.

Қолданылған дереккөздер:

– 9-сынып физика оқулығы (астрономия бөлімі)
– bilimland.kz
– astrocosmos.kz