Астана – тарихи мекен 6 - сынып

7 қараша 2018 жыл

«Бейнеу ауданы әкімдігінің «Қарақұм орта мектебі» КММ

Қазақ тілі мен қазақ әдебиеті пәні мұғалімі Оралбаева Нуржамал

6-сынып

Қатысқандар: 19

Қатыспағандар:0

Қазақ тілі

4-бөлім

Астана – мәдениет пен өнер ордасы

3-сабақ. Сабақ тақырыбы: Астана – тарихи мекен

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

6.Т/А5. Тыңдалған мәтін мазмұны бойынша жалпы және нақты сұрақтарға жауап беру, мәтіндегі ақпаратты шынайы өмірмен байланыстыру.

6.Ж5. Оқылым және тыңдалым материалдары бойынша негізгі ойды білдіретін сөйлемдерді іріктей отырып, жинақы мәтін құрастыру.

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушы орындай алады:«Астана – тарихи мекен» мәтінінің мазмұны бойынша жалпы сұрақтарға жауап беріп, негізгі ойды анықтай алады.

Оқушының көпшілігі орындай алады: мәтін мазмұны бойынша нақты сұрақтарға жауап беріп, негізгі тірек сөздерді іріктей алады.

Кейбір оқушылар орындай алады: мәтіндегі ақпаратты шынайы өмірмен байланыстырып, Астана туралы жинақы мәтін құрастыра алады.

Бағалау критерийлері

1. Мәтін мазмұны бойынша жалпы және нақты сұрақтарға жауап береді;

2. Мәтін мазмұны бойынша негізгі ойды анықтай алады.

3. Мәтін мазмұны бойынша негізгі тірек сөздерді іріктей алады;

4. Мәтіндегі ақпаратты шынайы өмірмен байланыстырады;

5. Жинақы мәтін құрастыра алады.

Тілдік мақсат

Оқушылар: мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беріп, ақпаратты шынайы өмірмен байланыстыра алады, ақпаратты іріктеп, жинақы мәтін құрастырады.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер: Ақмола қаласы, көне қала, Қызылорда қаласы, Орынбор қаласы, Алматы қаласы, тарихи мекен, т.б.

Диалог құруға/шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер: қасиетті мекен, жаңа Астана, Ұлы Жібек жолы, мәдениет, өнер.

Талқылауға арналған сұрақтар: «Қасиетті өлке», «киелі мекен» деген ұғымдарды қалай түсінесің?

Не себепті ... деп ойлайсыз? Неліктен «Жаңа Астана – ежелгі қазақ жерінің төрі» деп ойлайсың?

Ишара: бас изеу (мақұлдау).

Пәнаралық байланыс

«Қазақстан тарихы», «География» пәндері.

Құндылықтарға баулу

«Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясы – «Мәңгілік Ел» тұғыры тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы арқылы білім алушыларды ұлттық құндылықтарға құрметке, өзара ынтымақтастыққа, қазақстандық патриотизмге, азаматтық жауапкершілікке тәрбиелеу.

Алдыңғы оқу

Білім алушылардың Қазақстанның бұрынғы астаналары – Орынбор, Қызылорда, Алматы қалалары туралы мағлұматы бар.

АКТ-мен байланыс

Астана қаласы туралы фототаныстырылым, ғаламтор материалдары.

ЖОСПАР

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Басы

8 минут

1. Білім алушылармен «Шаттық шеңберін» өткізу арқылы психологиялық ахуал орнату.Топқа бөлу қала атаулары жазылған қима қағаздармен жүргізіледі (Орынбор, Қызылорда, Алматы).

2. Үй тапсырмасы - «Қарлы кесек» әдісі.

3. Қызығушылықты ояту. «Миға шабуыл» әдісі бойынша білім алушыларға қала суреттері беріледі, олар суреттер бойынша сөйлемдер құрастырады. «Бұл қай қалалар? Не себепті бұл қалалар бейнеленген?» сұрақтарына жауап алынады. Суреттерді өзара байланыстыру, ойларын жинақтау.

Тыңдалым мәтіні:

Астана – тарихи мекен

Қазақтың әрбір ауыл-қаласының өзіндік тарихы бар. Ал астаналар тарихы өз алдына бөлек әңгіме.

Бұрынғы заманда көрші елді мойындататын таңбасы, елдігінің айғағы – ол мемлекетті бір ортаға біріктіре алар киелі мекен – астанасының болуымен ерекшеленді. Қазіргі таңда да ел астанасы маңызды орында.

Қазақстан астаналары Орынбор, Қызылорда, Алматы болды. Қазақ қазақ болып өз егемендігіне жеткелі бері баршамыздың көз қуанышымыз болып, Есіл өзенінің бойынан тұңғыш астанамыз Астана қаласы ірге көтерді.

1920 жылдың 26 тамызында Бүкілресейлік Орталық Атқару Комитеті мен Халық Комиссарлары Кеңесінің Қырғыз (Қазақ) АССР-ін кұру туралы Декреті шықты. Орталығы Орынбор қаласы болып белгіленді. Бірақ та 1925 жылы Қазақстан астанасы Сырдария өзенінің бойында орналасқан Қызылорда қаласына көшірілген.

Алматы қаласы 1929 жылы астана қызметін атқара бастады. Осы кезден бері ауқымды құрылыстар жүргізіле бастайды. Қазіргі күнге дейін де Алматы қаласы Қазақстандағы ірі қалалардың бірі мен елдің мәдени орталығы болып табылады.

Жаңа Астана – ежелгі қазақ жерінің төрі. Астананы ресми көшіру 1997 жылғы 10 желтоқсанда жүзеге асты. Президенттің 1998 жылғы 6 мамырдағы Жарлығымен Ақмоланың атауы Астана болып өзгертілді. Жаңа астананың халықаралық тұсаукесері 1998 жылғы 10 маусымда өтті.

1-тапсырма. ТЖ.

Тыңдалым мәтіні бойынша сұрақтар қою және оларға жауап алу:

1. Қазақстанның бұрынғы астаналары туралы не білесің?

2. «Жаңа Астана – ежелгі қазақ жерінің төрі» деп неліктен айтылған?

3. «Қасиетті өлке», «киелі мекен» деген ұғымдарды қалай түсінесің?

Қалыптастырушы бағалау Астананың сәулет нысандары арқылы жүргізіледі

(«Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,

«Ханшатыр» - орташа).

Қима қағаздар

Фототаныс-тырылым

http://e-history.kz/kz/publications/view/998

Аудиомәтін

Әрінова Б.А., Раева Г.М., Каримова Г.С., Жұмекенова Л.К.

6-сыныпқа арналған

«Қазақ тілі»

оқулығы (жоба).

Алматы: Атамұра, 2018. (232 бет.)

72-бет

Сабақ ортасы

3 минут

7 минут

5 минут

2 минут

2-тапсырма. ТЖ. «Сәйкестендіру» әдісі.

Астана тарихына қатысты мәліметтерді оқып, дұрыс жауабымен сәйкестендіру.

ҚБ. «Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,

«Ханшатыр» - орташа.

3-тапсырма. ЖЖ.

Мәтіндегі қарамен берілген сөздерді іріктеп оқу, оларға түсініктеме беру, пікір білдіру.

Қарамен берілген сөздер: Астана, көне қалалардың бірі, Ақмола бекінісінің құрылысы, Ақмола, қала арқылы Ұлы Жібек жолы өткен, қала аты «Ақ мол» деген сөзден «Ақмола» деп аталып кеткен, осы жер, 1961 жыл, «Целиноград», 1992 жыл, 1998 жыл, «Ақмола» деп аталды, Қазақстанның астанасына айналған, Астана қаласы.

ҚБ. «Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,

«Ханшатыр» - орташа.

4-тапсырма. Ж.

Мәтін сөйлемдеріндегі орфографиялық қателерді тауып, тыныс белгілерін дұрыс қою.

Есіл өнірінде (Астананың қасында) «Қарабай дарасы» деген жер бар. Аныз бойынша, бұл жерде Қарабай байдың қызы Баян сулу дүниеге келген. Бірде сексен жасқа келгенше перзент сүймеген байлар ұл мен қыз көретін болса құйрық-бауыр жесіскен құда болуға уәдаласаді. Содан Сарыбай – ұлды, Қарабай – қызды болады. Сарыбай ұлұн Қозы Көрпеш деп, Қарабай қызын Баян деп атайды.

(«Аңыздар мен хикаялар»)

ҚБ. «Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,

«Ханшатыр» - орташа.

Сергіту сәті.«Ұшты, ұшты» ойыны.

6-сыныпқа арналған «Қазақ тілі»

оқулығы (жоба).

73-бет

6-сыныпқа арналған «Қазақ тілі»

оқулығы (жоба).

75-бет

Сабақ соңы

8 минут

4 минут

5-тапсырма. Ж.

Мәтіннің негізгі ақпараттарын шынайы өмірмен байланыстырып, өз сөздерімен жинақы мәтін жазу (10 сөйлем).

ҚБ. «Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,

«Ханшатыр» - орташа.

6-тапсырма. Ж. «Бір сөйлеммен түйінде» әдісі. Тақырыпты түйіндейтін бір сөйлем жазу арқылы сабақты қорытындылау.

ҚБ. «Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,

«Ханшатыр» - орташа.

3 минут

«Кері байланыс бутерброды»

ҚОСЫМША АҚПАРАТ

Саралау – Сіз қoсымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тап-сырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау – оқушылардың үйренгенін

тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс – денсаулық және қауіпсіздік, АКТ-мен байланыс, құндылық-тармен байланыс.

Білім алушыларға тапсырмаларды орындау кезінде ұсыныстар беру арқылы қолдау көрсетіледі. Қабілеті жоғары білім алушыларға шығармашылық деңгейдегі тапсырмалар беру арқылы топта көшбасшылық жасап, өз сыныптастарына үйрету міндеттеледі.

Қалыптастырушы бағалау арқылы білім алушылардың оқу мақсатына қаншалықты жеткені анықталады. Сондықтан берілген критерийлерді, нақты дескрипторларды басшылыққа ала отырып, білім алушылар өзін-өзі, бірін-бірі бағалайды. Қалыптастырушы бағалау Астананың сәулет нысандары арқылы («Бәйтерек» – өте жақсы, «Думан» - жақсы,«Ханшатыр» - орташа), ауызша мадақтау сөздерімен жүргізіледі

.

Пәнаралық байланыс- «Қазақстан тарихы», «География» пәндері.

«Мәңгілік Ел» жалпыұлттық идеясының тұғыры – тарихтың, мәдениет пен тілдің біртұтастығы арқылы білім алушыларды ұлттық құндылықтарға құрметке, өзара ынтымақтастыққа, қазақстандық патриотизмге, азаматтық жауапкершілікке тәрбиелеу.

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Оқу мақсаттарына негізделген сабақ мақсаттары шынайы жасақталады. Білім алушылар Қазақстанның бұрынғы астаналары туралы мәлімет ала отырып, жаңа Астананың тарихы туралы толық біледі.Жоспарланған саралау тапсырмалары тиімді болады, өйткені білім алушылардың мүмкіндіктері, қажеттіліктілері ескеріледі.

Сыныпта білім алушылар оқу үрдісіне белсенді қатысып, үйлесімді, жақсы ахуал тудыра алады. Берілген уақыт ішінде тапсырмалар орындалып үлгеретіндіктен жоспарға түзетулер енгізілмейді.

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.Мәтін мазмұны бойынша берілген мәліметтерді дұрыс жауабымен сәйкестендіру нәтижелі болады.

2. Мәтін мазмұны бойынша іріктеп оқу, шынайы өмірмен байланыстыра, жинақы мәтін құрастыру табысты өтеді.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

Жаңа сабақты бүгінгі шынайы өмірмен байланыстыруда таныстырылым жасақтату.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген білім алушылартуралыменің келесі сабағымды жетілдіруге көмектесетін не білдім?

Топтық және жұптық жұмыстарды ұйымдастыруда саралау тапсырмаларының нақтылығына назар аудару қажеттілігін білдім.