Бөлім:

9.3 Қазақстан қайта құру кезеңінде (1986-1991 жылдар)

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

28.01.2026 ж.

Сынып: 9 «А»

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

«Қайта құру» жылдарындағы Қазақстандағы демократиялық процестер.

Зерттеу сұрағы: Демократиялық процестер қоғамдық сананы қалай өзгертті?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

9.3.1.1 қоғамдық-саяси өмірдің ерекшеліктерін түсіндіру және өзіндік интерпретация жасау

Сабақтың мақсаты

қоғамдық-саяси өмірдің ерекшеліктерін түсіндіру, меңгерілген материал бойынша дәйекті қорытынды жасау;

Құндылықтар

Тәуелсіздік және Отаншылдық

Отан, ел, туған өлке туралы білу және пайымдау;

Туған елге деген сүйіспеншілігін білдіре алу;

Мемлекеттік тілді білу.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уа

қыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Өткен білімді еске түсіру

Оқушылармен амандасу, назарларын сабаққа аудару.

Google Forms платформасы арқылы үй тапсырмасын орындау.

1. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы қай қалада болды?

A) Шымкент
B) Алматы
C) Қарағанды
D) Семей

2. Желтоқсан оқиғасы қай жылы өтті?

A) 1985 ж
B) 1986 ж
C) 1987 ж
D) 1989 ж

3. Желтоқсан оқиғасының басталуына не себеп болды?

A) Экономикалық дағдарыс
B) Жалақының төмендеуі
C) Қазақ КСР басшылығының ауысуы
D) Жұмыссыздық

4. Д.Қонаевтың орнына кім тағайындалды?

A) Н.Назарбаев
B) Г.Колбин
C) Л.Брежнев
D) М.Горбачев

5. Желтоқсан оқиғасына негізінен кімдер қатысты?

A) Жұмысшылар
B) Мұғалімдер
C) Студенттер мен жастар
D) Әскери қызметкерлер

6. Желтоқсан оқиғасы қай алаңда өтті?

A) Республика алаңы
B) Тәуелсіздік алаңы
C) Астана алаңы
D) Орталық алаң

7. Желтоқсан оқиғасының басты талабы қандай болды?

A) Тәуелсіздік алу
B) Жалақыны көтеру
C) Ұлттық кадрларды басқаруға қою
D) Кеңес Одағынан шығу

8. Желтоқсан оқиғасынан кейін не болды?

A) Үкімет отставкаға кетті
B) Қатысушылар марапатталды
C) Қуғын-сүргін жүргізілді
D) Қазақстан тәуелсіздік алды

9. Желтоқсан оқиғасы Қазақстан тарихында нені білдіреді?

A) Экономикалық реформа
B) Ұлттық сананың оянуы
C) Әскери төңкеріс
D) Индустриялық даму

10. Желтоқсан оқиғасының тарихи маңызы неде?

A) Кеңес Одағының күшеюі
B) Қазақстан тәуелсіздігінің бастауы
C) Социализмнің дамуы
D) Әлемдік соғысқа әсері

Сабақ интерактивті тақтадан, қайта құру кезеңіндегі қоғамдағы демократияландыру процесінің қаншалықты өріс алғаны туралы ақпараттар беретін Желтоқсан, Жаңаөзен және Қарағанды оқиғалары мен Невада-Семей қозғалыстары туралы суреттер көрсетіледі.

Суреттерде қандай оқиғалар көрсетілген?

Біздің тақырыбымызбен қандай байланыс болуы мүмкін?

Алдыңғы сабақта алған білімдері мен қалыптасқан түсініктерін қолдана отырып, бүкіл сыныппен талқылау жұмысы ұйымдастырылып жаңа тақырыпқа шығу.

Сабақтың мақсаты, бағалау критерийлерімен таныстыру.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

Қазақстан тарихы (1985 - 2000 гг.) Шеретов С.Г. «Дәнекер», 2002

Тарих толқынында. Назарбаев Н.Ә.  Атамұра. 2003 ж.

https://forms.gle/PRBw7cBas13Fy9A26

Жаңа білім

Бейнеролик көрсету.

Мәтінмен жұмыс

1985-1990 жылдар аралығында Қазақстанда демократиялық үдерістер қоғамдық сананы қалай өзгертті?

Зерттеу

1986-90 жылдары демократияландыру шараларын зерттейді:

1. «Тілдер саясаты»

2. «Қоғамдық бірлестіктер»

3. «Қайта оралған есімдер»

Топтар постер дайындайды.

1 топ «Тілдер саясаты»-Қазақ тілінің жағдайының нашарлауына қандай факторлар әсер етті?

1989 жылғы «Тілдер туралы заң» қандай өзгерістер әкелді?

Қазақ тілінің қазіргі жағдайда дамытуға ұсыныстар

2 топ «Қоғамдық ұйымдар- Мақсатын сипаттау

- Басты өзгерісті анықтау

- Оқиға маңызын дәйекпен дәлелдеу

3 топ «Қайта оралған есімдер»

- Дәйекті сипаттау

-Дәлелдер келтіру

-Пікірді ұсыну

-Бағалау

-Сауатты жазылуы

Жұптық жұмыс

«Невада –Семей қозғалысы»

«Қарағанды ереуілі»

«Жаңа өзен оқиғасы»

Тарихи хронология, тарихи тұлға, тарихи оқиға

«Невада –Семей» антиядролық қозғалысы

«Семей - Невада қозғалысы», «Жаңа өзен оқиғасы», «Қарағанды ереуілі» қозғалысының тарихи хронологиясын, тарихи тұлғаларын, тарихи оқиғаны жазады.

Жеке жұмыс. Смартфондары арқылы Wordwall платформасы арқылы тест тапсырмаларын орындайды.

1. «Қазақ КСР- індегі Тілдер Туралы қазақ КСР- нің Заңы» қабылданды:

А) 1989 жылы 22 қыркүйек

В) 1999 жылы 23 қыркүйек

С) 1988 жылы 19 қазан

2. Заңға сәйкес Қазақ КСР мемлекеттік тілі:

А) Орыс тілі

В) Қазақ тілі

С) Қазақ және орыс тілі

3. Президент лауазымын енгізу туралы Заң қабылданған уақыт:

А) 1978 жылы

В) 1988 жылы

С) 1990 жылы

4. Қазақстан Компартиясы Оталық Комитетінің қаулысымен 20-40 жылдар мен 50- жылдардың бас кезінде жазықсыз жазаға ұшыраған қазақ зиялыларының бір тобы ақталған жыл:

А) 1978 жылы

В) 1988 жылы

С) 1990 жылы

5. 1990 жылдың маусымынан 1991 жылдың маусымыа дейін бір жылдың ішінде ашылған республика бойынша қазақ тілінде тәлім беретін балбақшаның саны:

А) 482

В) 453

С) 412

Мәтінмен жұмыс

Мәтіннен негізгі идеяны анықтайды

Дескриптор:

1986-90 жылдары демократияландыру шараларын зерттейді

Қазақ тілінің жағдайын анықтайды;

Қоғамдық ұйымдардың мақсаттарын сипаттайды;

Қайта оралған есімдердерді анықтайды;

«Семей - Невада қозғалысы», «Жаңа өзен оқиғасы», «Қарағанды ереуілі» қозғалысының тарихи хронологиясын, тарихи тұлғаларын, тарихи оқиғаны жазады.

Оқушылар ұялы телефондарына жіберілген сілтеме арқылы тест сұрақтарына жауап береді

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

Өзін-өзі бағалау

Қазақстан тарихы (көне заманнан бүгінге дейін). Бес томдық. 5-том. – Алматы, 2010.

https://www.youtube.com/watch?v=4R67oSjv9x4

Семей Невада қозғалысы

Б.Ғ.Аяған, Х.М.Әбжанов, Д.А.Махат. Қазіргі Қазақстан тарихы. Алматы «Раритет» 2010ж

https://www.youtube.com/watch?v=cYGDH9RhKl0 – Невада-Семей қозғалысы

https://www.youtube.com/watch?v=QgcvXDCwPkg - Невада-Семипалатинск

https://www.youtube.com/watch?v=QvYrDpEec-I – Қарағанды ереуілі

http://el.kz/2486 Қазақ тілі туралы заң

https://wordwall.net/resource/105710553

Бекіту

Сабақты қорытындылау

1. Қайта құру (перестройка) саясаты қай жылдары жүргізілді?1985–1991 жж.

2. Қайта құру саясатын бастаған КСРО басшысы кім болды?М. Горбачев
3. Қайта құру жылдарында жариялылық (гласность) нені білдірді? Сөз бостандығы мен ашықтық

4. 1986 жылғы Желтоқсан оқиғасы Қазақстанда нені көрсетті?

Ұлттық сананың оянуын

5. Қайта құру жылдарында Қазақстанда қандай қоғамдық қозғалыс пайда болды?

«Невада – Семей»

6. «Семей – Невада» қозғалысының басты мақсаты қандай болды?

Ядролық сынақтарды тоқтату

7. Қайта құру жылдарында Қазақстанда қандай экономикалық қиындықтар болды?Тауар тапшылығы

8. Қайта құру кезеңінде Қазақстанда қандай ереуілдер болды?

Қарағанды шахтерлер ереуілі

9. Қайта құру жылдарында ұлттық мәдениетке қатысты қандай өзгеріс болды?

Ұлттық тіл мен мәдениетке көңіл бөлінді

10. Қайта құру жылдарының тарихи маңызы неде? Қазақстан тәуелсіздігіне жол ашты---

Үйге тапсырма

«Демократиялық үдерістер қоғамдық сананы өзгертті» эссе

Сабақтың тақырыбын қорытындылау

Ақпараттық карточка

Кері байланыс

- Нені білдім? Нені үйрендім?

- Нені толық түсінбедім?

- Немен жұмысты жалғастыру қажет?

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалай

ды

А4, конспект