Ашық сабақ 5-сынып Қазақ халқының және қазақ хандығының құрылуы

Күні: 30.11.2015 ж

Пәні: Қазақстан тарихынан әңгімелер

Сыныбы: 5

Сабақтың тақырыбы: Қазақ халқының және қазақ хандығының құрылуы

Сабақтың мақсаты:

• «Қазақ» атауының шығуын, қазақ хандығының құрылуы оның дамуы, қазақ жүздерінің пайда болуы жайлы түсінік беру;
  
  

• Оқушыларды тарихи фактілерді, оқиғаларды оқып үйренуге, шапшаңдыққа, дайын киноларды көру арқылы қорытынды жасай алу арқылы ойлау қабілетін дамыту, алған білімін нақтылай алуға үйрету;
  
  

• Тұңғыш қазақ мемлекетінің негізін қалаған қоғам қайраткерлерінің еңбегін бағалауға патриотизмге, өз Отанын, елін - жерін қорғауға тәрбиелеу;
  
  

Сабақтың түрі: Дәстүрлі емес
Сабақтың типі: аралас
Сабақтың әдісі: түсіндіру, интерактивті әдіс, сұрақ - жауап
Көрнекілігі: карта, слайд, суреттер, сызба – нұсқалар, видео көрсетілім
Пән аралық байланыс: география, әдебиет, математика
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезең
- оқушылармен сәлемдесу, түгендеу;
- оқушылар назарын сабаққа аудару;

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау:

1. Сұрақ-жауап (жеке жұмыс) 10 сұрақ.

1. Отырар қай ғасырларда Сырдария өзенінің орта ағысындағы саяси орталық болды? 6-8 ғ

2. Отырар қаласының тез өсіп жетілуіне әсер еткен жағдай? Ұлы Жібек жолы

3. Отырар қаласы неше қақпадан және қанша дуалдан тұрды? 5 қақпа,2 дуал

4. Монғол империясы қай ғасырда құрылды? 12 ғ

5. 1218 жылы Шыңғысхан басқарған монғолдың қалың қолы Қазақстанның қай өңіріне аттанады? Жетісу

6. Отырардың билеушісі? Қайырхан

7. Отырар қаласының есігін монғолдарға ашып берген сатқын? Қараша

8. Шыңғысханның Отырарлықтарды аямай қаланы қиратып, тонауы тарихта қандай атпен қалды? Отырар апаты

9. 1219 жылы монғолдар Отырарды басып алуға қанша әскер жібереді? 150 мың

10. Шыңғыс ханның азан шақырып қойған есімі? Темүжін

2. Математикалық лото

1. 4000+219-3000= (1219 жыл монғолдар Отырарды басып алды.)

2. 1000-900+50= ( 150 мың монғолдар Отырарға әскер жіберді)

3. XV-III= (ХІІ ғасыр монғол империясы құрылды)

4. 100-50+150= ( 200 мың монғолдар әскерлерінің саны)

5. 3000+218-2000= (1218 жыл Шыңғыс хан қалың қолымен Жетісу өңіріне келді)

ІІ. Үй тапсырмасын бекіту:

Тест жұмысы (5-сұрақ)

1. Отырар қаласы қай ғасырда саяси орталыққа айналды?

А) І ғ ә) ІІ ғ б) VI-VIII ғ в) VI ғ

2. Қала қанша дуалмен қоршалған?

А) 5 ә) 2 б) 4 в) 3

3. Отырар Қазақстанның қай өлкесінде орналасқан?

А) солтүстік ә) оңтүстік б) шығыс в) батыс

4. Отырардың билеушісі кім?

А) Шыңғысхан ә) Қайыр хан б) Жошы в) Үгедей

5. Отырарды монғолдар қай жылы басып алды?

А) 1220 ж ә) 1219 ж б) 1218 ж в) 1217 ж

Жаңа сабақты актуалдап ашу. Жаңа сабақты ашыу үшін оқушыларға екі адамның атын айтамын. Керей мен Жәнібек.

ІІІ Жаңа сабақ:

Жоспар:

1. Қазақ халқының арғы ата-бабалары

2. «Қазақ» атауының шығуы

3. Қазақ хандығының және жүздердің пайда болуы

Термин сөздер:

Этноним- ру, тайпа, ел, халық, ұлт аттары.

«Қазақ» атауы – бостандық сүйгіш, ержүрек, еркін адамдар дегенді білдіреді.

Хан – тайпа көсемнің, кейін мемлекет билеушісінің лауазымы

Қазақ халқының қалыптасуына тайпалардың бір-бірімен араласуы себеп болды. Ол тайпалар сақтар, ғұндар, түркілер, түргештер, қарлұқтар, оғыздар, қимақтар, қыпшақтар, наймандар, жалайырлар, адайлар, алшындар.

Қазақ жүздері қалыптасты.

Қазақ хандығы 1465-1466 жылдары Қозыбасы деген жерде құрылды.

Қазақ хандығының негізін қалағандар Керей мен Жәнібек сұлтандар.

Керей хан Жәнібек хан

2015 жылы қазақ хандығының құрылғанына 550 жыл

IV. Жаңа сабақты бекіту:

1. Кесте толтыру.

2. Жедел сұрақтар

1. Қазақ хандығы құрылар қарсаңында Ақ Орданы кім биледі?

2. Аңыз бойынша қазақ халқының арғы атасы болып кім саналады?

3. Қазақта қанша жүз бар, ата?

4. Керей мен Жәнібек қай ханнан бөлініп кетеді?

5. Қазақ хандығы қай жылдары құрылды?

6. Қасым ханның тұсында қазақтардың саны қанша болды?

7. Қазақ хандығы қандай жерде құрылды?

8. Қазақ халқы қандай нәсілге жатады?

9. Қазақ хандығының негізін қалағандар?

10. Осы жылы қазақ хандығына қанша жыл толып отыр?

V. Қорытындылау
Біз үшін қай заманғы тарихымыз болмасын қымбат, бабаларымыз құрметті, әсіресе қазақ хандығының құрылуы тарихтағы маңызды оқиға. Қазір өзіміз өмір сүріп жатқан Отанымыздың іргетасы. «Өз тарихын білмеген халық, өзін де сыйламайды» деп Елбасымыз айтқандай тарихты білу баршамыздың парызымыз.

VI. Үйге тапсырма
1. § 12 оқу
2. Керей мен Жәнібек хандар туралы реферат жазу
VII. Бағалау