400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Ашық сабақ 9- сынып

Материал туралы қысқаша түсінік
Реактивті қозғалыс, ғарыш, ғарышкерлер туралы мағлұмат беру
Материалдың қысқаша нұсқасы

Сыныбы

9 сынып

Тақырыбы


Реактивті қозғалыс

Мақсаты


Бірлесе отырып тақырыпты талдау, реавтивті қозғалыс ұғымының мәнін ашу, тақырыпты жетік түсіну, өзіндік көзқарасын, ұстанымын қалыптастыру, сыни ойлауға дағдыландыру. Ракетаның құрылысын, оның қозғалу заңдылықтарын түсіндіру. Ракетаның қозғалысын өмірмен байланыстыру. Циолковскийдің

Күтілетін нәтиже

1. Ракета қалай қозғалысын түсіндіреді

2.Реактивті қозғалысқа мысалдар келтіреді

3.Реактивті қозғалыс жылдамдығы қандай шамаларға байланысты екенін менгереді4. Ғарышты зерттеуде қандай жетістіктерді білесіндер

Дереккөздер,құрал-жабдықтар

Оқулық, ғаламтор мәліметтер. Үлестірмелі қағаздар. Кеспе қағаздары

Сабақтың барысы

Уақыты

Мұғалім әрекеті

Оқушы әрекеті

Кіріспе


5

Ынтамақтастық атмосферасын қалыптастыру. Топқа бөлу. Сыныпты түгендеу.

Оқушылар сандар арқылы топқа бөлу (1,2,3)

Тұсаукесер


7

Үй жұмысын тексеру.

1. Импульстің сақталу заңын қалай тұжырымдауға болады?

А) дене импульсі           

В) дене импульсінің қосындысы күш импульсіне тең

С) импульстерінің қосындысы нөлге тең        

Д) күш импульсі

2.Дене импульсінің анықтамасына қай өрнек сәйкес келеді?

А) a=F/m          B)F*t         C)  p=m*V       Д) mV2 /2

3. Массасы 5 кг дене 7м/с жылдамдықпен қозғалып келеді. Дене импульсі неге тең?

А) 30кг*м/с     В) 2 кг*м/с   С) 35 кг*м/с   Д.18 кг *м/с

4. Дененің бір бөлігі одан қандай да бір жылдамдықпен бөлініп шыққан кездегі қозғалыс?

А) сақталу заңдары

В) жасанды серіктердің қозғалысы

С) реактивті қозғалыс

Д) денелердің ауырлық  күші әрекеттерінен қозғалу

5. Импульстің сақталу заңы қандай жағдайда орындалады?

А) реактивті қозғалыс кезінде

В) денеге бірнеше күш әсер еткенде

С) тұйық жүйелерде

Д) механикалық энергияның сақталу заңы

6. Күш импульсінің өрнегін көрсетіңіз.

А) F*  t         B) F*V        C) F*S            Д)F/m

7. Қандай физикалық шамалар «Н*с» өлшем бірлігімен өлшенеді?

А) күш импульсі            В) күш моменті

С) дене импульсі              Д) күш

8. Импульсі 360кгм/с тең, 6м/с жылдамдықпен жүгіріп келе жатқан адамның массасы қандай?

А) 18 кг               В) 10 кг          С) 60кг           Д) 120кг

9. Қандай биіктікте массасы 2 т жүктің потенциялдық энергиясы 10кДж тең?

А) 0,5м            В) 10м            С) 3 м         Д) 5м

10.Ньютонның екінші заңының импульстік түріне қай өрнек сәйкес келеді?

А) F*  t=   p         B) a=F/m        C) F=-kx         Д)kx2 /2 

Жауаптары: 1. В 2.С 3. С  4.С  5.С  6.А  7.А  8.С   9.А   10.А

Оқушылар белгіленген уақытқа сай жауап береді.






















Критерий арқылы бағалайды:

«5» - 10 - 9 жауап

«4» - 6 - 8 жауап

«3» - 3 - 5 жауап



Негізгі бөлім



27

Тақырыппен таныстыру. Мақсатын анықтау.

Топтан бір оқушы шығып конверттен сұрақтарды суырады.

1. І топ. Реактивті қозғалыс дегеніміз не?

2. ІІ топ.Ғарыштың негізін салушы. К.Э Циолковскийдің еңбегі.

3. ІІІ топ. Ғарышты игеру жетістіктері мен зымыран қозғалысы принципі. Ғарышкерлер.

4.ІV топ. Зымыран. Зымыранда қолданылатын отын түрі мен көп сатылы зымырандар.

(Әр топ постерлеріне «Бармақ » арқылы бағалау


Толық түсіндім

Түсіндім, бірақ көмекті қажет етем.


Түсінген жоқпын

( нашар түсіндім)



Анықтама:  Дененің бір бөлігі одан қандай да бір жылдамдықпен бөлініп шыққан кездегі қозғалысы реактивті қозғалыс деп аталады.    

Массасы М-m болатын зымыран қабығы модулі бойынша тең, бірақ газ импульсі бағытына қарама – карсы бағытталған (М-m)v2 импульс алады, v2 зымыран  қабығының жылдамдығы. Сонда mv1=-(M-m)v2 болады.

Ал бұдан,    Мұндағы : -зымыран қабығының жылдамдығы М-m-қабықтың массасы.  атылып шыққан газ жылдамдығы. 

3-кезең «Реактивті қозғалыс» тақырыбында слайд көрсете отырып жаңа сабақты толтырамын.

1.Реактивті қозғалыс мысалдары.

2.Ғарышты игеру жетістіктері.

3.Тұңғыш жасанды жер серігі біздің еліміздегі ғарыш айлағынан 1957 ж. 4-қазанда ұшырылды.

1.Неліктен космодром «Байқоңыр» деп аталған?1961 жылы 12 сәуірде Ю.А. Гагарин қазақ жерінен космос әлеміне ұшып шығып, бірден бірнеше дүркін дүниежүзілік  рекордтар жасады. Сол күні халықаралық авиация және космонавтика ұйымдары Гагариннің рекордтарын ресми тіркеу үшін нақты қай жерден ұшып шыққанын айтыңыздар деп талап қойды. Сонда осы уақытқа дейін құпия болып келген Сырдария жағасындағы Төретам станциясынан ұшқанын білдірмеу үшін, сол жерден тура солтүстікке қарай орналасқан Жезқазған жеріндегі, Қарсақбай қасындағы Байқоңыр елді- мекені айтылды. Тұңғыш ғарышкер ұшып шыққан жер «Байқоңыр» деп аталып, қазақ сөзі әлемге тарап кетті.

Оқушылар тақырыпты дәптерлеріне жазады


Оқушыларға ресурстар таратылады. Сол ресурстар арқылы дайындалады















2.Әлемдік рекордтарды тізетін Гиннес кітабына аты  жазылған тұңғыш қазақ ғарышкері? Т. Мұсабаев. 1994 ж. 126 тәулік бойы космос әлемінде ұшып жүрді. 1998 ж. Орбитада 7 ай бойы жүріп, 7 рет ашық аспан әлеміне шықты. Бас аяғы 30 сағатын космостың қара тұңғиығымен бетпе-бет өткізді.


Бекіту:


3-кезең.  Есептер шығару.

1. Массасы 3 кг доңғалақ горизонталь бетпен сырғанаусыз 5 м /с жылдамдықпен домалап келеді. Доңғалақтың импульсін табыңыз.

2. Рельстің бойымен 6 м/с жылдамдықпен жүгіріп келе жатқан массасы 60 кг адам рельсте тыныш тұрған 30 кг арбашаға секіріп мінді. Арбашаның рельспенен қандай жылдамдықпен қозғала бастайтынын табыңыз.

3. массасы 22 кг бала 2,5 м/с жылдамдықпен жүгіріп келе жатып , массасы 12 кг жылжымалы платформаға қарғып шықты . бала мен платформаның жылдамдығы қандай?

Бағалануы:

«5» - 3 есепте шығарылса

«4» - 2 есеп шығарылса

«3» - 1 есеп шығарылса


Жауабы:

Рефлексия

1 мин

Мен топтағы сыныптастарымды ________________ мақтай аламын.

Менің ойымша ________ ___ орындай алмадым

Келесіде____________________________ескеремін

Бүгінгі сабақ ____________________деңгейде өтті.


Үйге тапсырма


П. 21. 18- жаттығу1,3






























































Мен топтағы сыныптастарымды ________________ мақтай аламын.

Менің ойымша ________ ___ орындай алмадым

Келесіде____________________________ескеремін

Бүгінгі сабақ ____________________деңгейде өтті.


Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
1 ұстаз жүктеп алған
6 ақпан
534
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі