Ашық сабақ 9 сынып

ыарқалатегҚ
ттапқыкинеН
атыдйатқасД
ДНҚ қызметінанықта.

« Миға шабуыл »
•Қайталану және өсу дегеніміз не?
•Жасушалардың бөлінуі туралы не білесіз
•ДНҚ дегеніміз не?
•ДНҚ қалпына келтіру дегеніміз не?

« Миға шабуыл »
•Қайталану және өсу дегеніміз не?
•Жасушалардың бөлінуі туралы не білесіз? (бөлу -бұл
жасушаның маңызды қасиеті);
•ДНҚ дегеніміз не? (мұрагерлік ақпараттың кастодианы);
•ДНҚ қалпына келтіру дегеніміз не? (ДНҚ молекулаларын
еселеу процесі);

Сабақтың тақрыбы:
Интерфаза. Интерфазаның кезеңдері
Оқумақсаты:
Жасуша айналымының интерфаза кезіндегі жүретін
үдерістерді түсіндіру.
Сабақтың мақсаты:
➢Интерфаза кезеңдерін сиптаттайды;
➢Ондағы процесстердің жүруін анықтайды;
➢Интерфазаның ағзаға маңыздылығын біледі.

Жасушалық циклнемесе айналым
Жасушаның жарық дүниеге келуінен келесі
еншілес жасушалардың түзілуіне дейінгі
тіршілігі.
Жасушалық
айналым кезеңдері
интерфаза Бөліну үдерісі
Митоз

Жасушалық циклдің фазалары
•G1, S, G2 -фазалар бірге интерфаза
деп аталады (яғни, жасуша бөлінуінің
аралық фазалары).
•Бұл фазадағы бірқатар жасушалар G0
фазасына өтеді, бұл жасушалар қызмет
атқарып, содан кейін бөлінусіз
жойылады (мысалы, эритроциттер).

•G1-фазасыжылдамсинтезбенсипатталады:
митохондрия,Гольджикомплексі,ЭПТ,ядрошық,
рибосомалардыңтүзілуі.Соныменқатаржасушада
құрылымдықжәнефункциональдықақуыздартүзіліп
жасушаныңөсуіжүреді.
•Sфазада-ДНКрепликациясынемесеекіеселену
процестеріөтеді.Гистондықақуыздардыңсинтезі
жүреді.Әрбірхромосомаларекіхроматидкебөлініп
өзарацентромеранемесекинетохорменбайланысады.

•G2 фазадабиосинтез процесі жүреді және АТФ немесе
макроэргтар түрінде энергия сақталады, митохондрия
бөлінеді. Бөліну ұршығы түзіліп, центриольдер
репликациясы жүреді. Клетканың М фазаға өтуі М
қолдаушы факторлармен бақыланады.
•Интерфазабіткеннен кейін кариокинез немесе митоз
басталады.

Жасушалық цикл
Жасушалық цикл-аналықжасушаныңбөлінуарқылы
түзілгенжаңажасушаныңөзіндікбөлінугенемесеөлуіне
дейінгіөмірсүрукезеңі
G1 –фаза
НҚ және белоктар
синтезі,
жасушалардың өсуі
G0–фаза
Жасушалар
бөлінбейді
4ч
0ч
8ч
12ч
М-фаза
Митоз
G2–фаза
Митозға
дайындық
S –фаза
ДНҚ еселенуі,
гистондар
синтезі,
жасушалардың
өсуі
Критическая
точка
1 жасуша (2n)
Специализация
1 клетка (2n)
1 жасуша
(2n4c)
2жасуша
(2n)
1 жасуша
(2n4c)

Жасушалардың өсуі мен дамуы
Өсу –жасушалардың көлемі мен салмағының үлкеюі
Даму –жасушалардың жасының өзгеруі

Интерфаза
•Жасушалар өседі
•АТФ жинақталады
•Органоидтар саны артады
•Хромосомалар екі еселенеді
•Хромосоманың әрқайсысы екі
хромотидтен тұрады

1-тапсырма. Терминдермен жұмыс
ДескрипторБілім алушы Жалпы-6 балл
Жасуша құрылысын біледі;
Сипаттамасын айтады.

2-тапсырма. Интерфаза кезеңдері мен
сипаттамаларын сәйкестендіріңдер.
Интерфаза
кезеңдері
Кезеңдер сипаттамалары
G1 Жасушаныңбөлінуге дайындығы. Жасуша
көлемінің ұлғаю үдерісі, өсуінің жалғасуы.
S Жас бөлінгенжасушалардың өсуі,
органоидтердің қалыптсы санының қалпына
келуі
G2 ДНК синтезі оның репликациясы жүреді,
хромосома екі еселенеді.
ДескрипторБілім алушы Жалпы -3 балл
-Жасуша кезеңдерін ажыратады;
--Интерфаза кезеңдерін ажыратып, сәйкестендіреді.

3-тапсырма. Төрт хромосомасы бар жасушаның митозбен қосқандағы
жасушалық айналымы берілген. Жасушаның қайсысында интерфаза
кезіндегі хромосомалар саны дұрыс көрсетілген?
ДескрипторБілім алушы жалпы-1 балл
-интерфаза кезіндегі хромосома саны өзгерісін анықтайды;

Талдау және интерфаза
сатыларының суретін салып
келу.
Үй жұмысы