Ашық сабақ " АКсан қайғы Бұл дүниеде не ғаріп?" 9 сынып

САБАҚ: «Бұл заманда не ғаріп?»

да да,Жайық бол»

Мектеп: Жеңіс жалпы орта мектеп

Күні:22.11.2017ж

Мұғалімнің есімі:Сахова А.Ж.

СЫНЫП: 9-сынып

Қатысқандар саны: 18

Қатыспағандар саны:

Сабақ негізделген оқу мақсаты (мақсаттары)

Жырау өмірі,шығармашылығынан жалпы мәлімет алады,толғаудың тақырыбы мен идеясын ,көркемдігін ашып,толғау туралы түсініктерін кеңейтеді

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:нақты ақпаратты түсініп,сұрақтарға жауап

Шығармашылық ізденіс,сөз өнерін арттырады,поэзияны түсініп,сырына үңіледі.

Оқушылардың басым бөлігі:өз пікірін өзгелердің пікірімен

салыстыра алады,меңгереді.

Кейбір оқушылар:бастама жасайды,сұрақ қоя біледі,ұғады.

Тілдік мақсат

Оқушылар бірін- бірі сыйлайды,тыңдайды

-әдеби тілде сауатты сөйлеу дағдылары қалыптасады.

Ойлау дағдылары

Есте сақтайды,тақырыпты түсінеді.

Алдыңғы тақырып

ХҮ- ХҮІІІ ғасырлардағы жыраулар поэзиясы

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар (төменде жоспарланған жаттығулармен қатар, ескертпелерді жазыңыз)

Ресурстар

Басталуы

І. Ұйымдастыру кезеңі

1.Оқушыларды түгендеу;

2.Сабаққа дайындықтарын бақылау;

3.Топқа бөлу.

Ой қозғау(видеоролик ) Бұл кімнің толғауы ?Не ой тудырды? .

«Таза мінсіз асыл сөз

Шер толқытса шығады» деп Асан атамыз айтқандай бұл толқытқан шер не еді ?Оның асыл сөздерін тудырған қандай мұң еді?

- Жеке басының қайғысы ма?

_Асан қайғысы – бүгінгі тіршіліктің, ертеңгі болашақтың қиялын ойлағандықтан қайғы. Асан мұңы – өмір мен жалпы тіршілік атаулының өзекті мәселелеріне жауап іздеген заман сыншысының мұңы. Ондай болса, сендерге Асан атаның өміріне, толғауларына, аңыздарына зерттеу жұмыстарын жүргізіп келу тапсырылған болатын.
Зерттеу жұмысымызды бастамас бұрын, сендерге мынадай сұрақ қойғым келіп тұр.

Жырау дегеніміз кім? Жыршы дегеніміз кім?...
Зерттеу тапсырмасы
І зерттеуші: Асан қайғының өмірі бойынша зерттеу жұмысы.

 Сұрақ:Асан атына «қайғы» сөзінің қосылуы нені аңғартады Асан – өз заманының асқан ақылгөйі. Одан қалған «таза мінсіз асыл сөз» аз болмаса керек, бірақ олардың бәрі біздің заманымызға жетпеген. Асан атына «қайғы» деген сөз қосылуы да көп нәрсені аңғартады. Мұнан біз оның Желмаяға мініп, еліне шұрайлы, жайлы қоныс, шүйгін жер іздеумен өмір кешкен халық қамқоры екенін танимыз. Асан ел тыныштығын армандаған

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру
(Постермен жұмыс.) 6 мин.. 

1-топ. Асан қайғы (өмірі, шұрайлы қоныс іздеуі) 

2-топ. Асан қайғының толғаулары

3-топ. Күйлері

 
________________________________________________________ 

Ортасы

Жаңа білімді меңгерту кезеңі

«Бұл заманда не ғаріп?» өлеңі (видео)

Түсіндірме сөздік: 
«ғаріп» -араб сөзінен алынған – мүсәпір;
мүрит – діни лауазымды адамдарға қол тапсырып, соларды дәріптеуші
шәкірт, ізбасар;
азғын – азып-тозған, елге, жолдас-жораға опасыздық жасаған сатқын адам;
пір- діни сөз, қолдап-қорғаушы рух.
Толғаудың негізгі түйіні: әр нәрсенің өз қадірі болса да ер жігіттің өз халқымен, өз жерімен бірлікте болуына тілек қосады

І ТОП Сатылай кешенді талдау

«Бұл заманда не ғаріп» толғауын мәнерлеп, түсіне оқи отырып, сатылай талдау жүргіземіз.
Тақырыбы: «Не ғаріп?»

Жанр түрі: толғау

Идеясы: әр нәрсенің өз қадірі, өз орны барын, сол барды бағалай білуі керектігі айтылады.

Тармақ саны: 18

Бунақ саны: 2

Буын саны: 7-8 буын

Ұйқас түрі: шалыс ұйқас

ІІ топ- Еділ бол да, Жайық бол толғауын талдау

Жалқы есімдер:Еділ,Жайық

Метафора: ашу-дұшпан

Фрозеологизм сөздер:желке терісі құрысу-араздасу

ІІІ топ Толғауды мазмұнына талдау

Еділ бол да, Жайық бол, 
Ешкімменен ұрыспа, - 
деген ақыл айтады. Асан қайғы адамдар бір – бірін бағалай білулері керек деп ойлайды. 
Ердің құны болса да, 
Алдыңа келіп қалған соң, 
Қол қусырып барған соң, 
Аса кеш те қоя бер, 
Бұрынғыны қуыспа, - 
деп, кешірімді болуға, жаман адамнан алыс жүріп, жақсы адаммен дос болуға, «әркімменен ұрыспауға», әсірес дау-дамай, ұрыс-жанжалдан бойларын аулақ ұстауға шақырады. Адамдардың қадірлі болуы тікелей мінезіне байланысты, өз-өзін тежеп, сабырлы болса, адам өз құнын арттыратынын айтқан.) 10 мин

Үлгерімі төмен оқушылармен жұмыс сұрақ жауап..........

«Ұйқасын тап»
Адамдықты толғап өткен бұрыннан, 
Жырау деген – қасиетті ... . 
Жерұйықты іздеп, дүниені шарлаған, 
Асан қайғы – неткен ғажап ... . 

САЛЫСТЫРУ.

Қорқыт ата Асан қайғы

ББ

КЕСТЕСІ

КҮИ

КҮЙ

Аяқталуы

Қорытынды

Асанның (Хасанның) əкесі Сəбит Арал өңірінің Сырдария жағасын мекен еткен. Шежіре- аңыздардың айтуынша, ол ұзақ жасаған. Он сегіз мың ғаламның: құстың, жан-жануардың тілін білетін, өзі көріпкел, əулие, атақты саясатшы болса керек. Ал баласы Асанды ес білгеннен осы қасиеттерге баулып өсіреді. Сондай өнегелі, ұлағатты тəрбие көрген Асан жас кезінен-ақ туған халқының қамын, оның келешекте ірі де, іргелі ел болу жағын ойластыра бастайды. Сондықтан да ол жас болса да өз тұсындағы хан, сұлтан, би, бектермен бірге жүріп, оларға ақыл қосады. Ой, пікір жарыстырып, тайталасып ер жетеді. Сол бозбала кезінен-ақ ақындық, жыраулық, шешендік, тапқырлық өнерді жете меңгереді. Ел дауын, жер дауын, əдет-ғұрып мəселесін шешерде оның ақылдығы, алғырлығы, кесімді, шешімді билік сөздері өзге би, шешендерден үстем боп шыға береді.

Бұл жерде ерекше айта кететін жай, Асан қайғының нақты қай жылы, қай жерде өлгені əлі белгісіз. Бір мəліметтерде Асан Ата қазіргі Өзбекстан жерінде Жиделі Байсында дүние салды делінеді [2; 10]. Ел аузындағы қария сөздің айтуында, Асан қайғы Сарыарқада дүние салып, оған Ұлытаудың топырағы бұйырған. Ал, Ш. Уəлихановтың жазуында Асан Ата өмірінің соңғы жылдарын Жетісуда өткізіп, Ыстықкөлдің жағасында дүние салған

Қосымша ақпарат Асан қайғы жырлаған өлең тақырыбы не деп ойлайсыңдар?

(Оқушылар өз ойларын ортаға салады)

Асан Қайғының "жерұйықты" іздеуі
Асан Қайға Желмаяға мініп, жиһан кезіп «Жерұйық» дейтін ну орманды, көкорай шалғынды, сулы жер, қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған қоныс іздейді.
Асан Қайғы Маңғыстауға үш барып, үш қайтыпты:«Түбінде мал баққан шаруаға Маңғыстаудан жақсы жер болмас» депті.
Жетісуды көргенде: «Мынау Жетісуің ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жақсы қоныс» депті.
Осы күнгі Мерке десен жердегі Аспараны көргенде: «Ей, Аспара, көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер» деп жүріп кетіпті.
Баянауыл тауын к ө р г е н д е: «Баянға жаймай, қой семірмес» деп Асан қазіргі Баянауылыд өзіне жайлау етіпті.
Әулиеатаның батысындағы Жуалы жерін көргенде: «Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен, қадіріңді егін салған ел білер» депті.
Шыңғырлау өзенін көргенді, Асан тоқтап, Желмаясын суырады: Жылқының өзі өскен жоқ. Шыңғырлау, сен құт болған екенсің, сен өсірген екенсің" деп сонда қонады.
Асан шұрайлы қоныс, нулы өлке іздеумен өмір бойы Желмаясымен желіп өткен екен. Ұлытаудың бас жағына келіп дүние салыпты.

Өз әркім үшін әртүрлі. Ол өзінің туған жері!(видео)

Ү. Бекіту.Асан қайғы ел, халық тағдырына, болашағына терең көз жібереді, қабырғасы қайыса жыр төгеді, болжам жасайды.

Асан қайғы жырлаған өлең тақырыбы не деп ойлайсыңдар?

(Оқушылар өз ойларын ортаға салады)

Асан Қайғының "жерұйықты" іздеуі
Асан Қайға Желмаяға мініп, жиһан кезіп «Жерұйық» дейтін ну орманды, көкорай шалғынды, сулы жер, қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған қоныс іздейді.
Асан Қайғы Маңғыстауға үш барып, үш қайтыпты:«Түбінде мал баққан шаруаға Маңғыстаудан жақсы жер болмас» депті.
Жетісуды көргенде: «Мынау Жетісуің ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жақсы қоныс» депті.
Осы күнгі Мерке десен жердегі Аспараны көргенде: «Ей, Аспара, көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер» деп жүріп кетіпті.
Баянауыл тауын к ө р г е н д е: «Баянға жаймай, қой семірмес» деп Асан қазіргі Баянауылыд өзіне жайлау етіпті.
Әулиеатаның батысындағы Жуалы жерін көргенде: «Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен, қадіріңді егін салған ел білер» депті.
Шыңғырлау өзенін көргенді, Асан тоқтап, Желмаясын суырады: Жылқының өзі өскен жоқ. Шыңғырлау, сен құт болған екенсің, сен өсірген екенсің" деп сонда қонады.
Асан шұрайлы қоныс, нулы өлке іздеумен өмір бойы Желмаясымен желіп өткен екен. Ұлытаудың бас жағына келіп дүние салыпты.

Өз әркім үшін әртүрлі. Ол өзінің туған жері!(видео)

Ү. Бекіту.Асан қайғы ел, халық тағдырына, болашағына терең көз жібереді, қабырғасы қайыса жыр төгеді, болжам жасайды.

Жырда ғибрат, өнеге аларлық парасатты ой түйіндері мол. Ол өз тұсындағыларға да, келешек ұрпаққа да биік адамгершілікті уағыздаған.

Осы заманда халықтың мұң-зары, арман-тілегі, туған жеріне иелік ету сол заманда Асан қайғы армандаған құтты қоныс, жайлы мекені бүгінгі Тәуелсіз Қазақстан.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Бұл заманда не ғаріп?» өлеңін жаттау.

ҮІІ. Бағалау:

Асан қайғы жырлаған өлең тақырыбы не деп ойлайсыңдар?

(Оқушылар өз ойларын ортаға салады)

Асан Қайғының "жерұйықты" іздеуі
Асан Қайға Желмаяға мініп, жиһан кезіп «Жерұйық» дейтін ну орманды, көкорай шалғынды, сулы жер, қой үстінде бозторғай жұмыртқалаған қоныс іздейді.
Асан Қайғы Маңғыстауға үш барып, үш қайтыпты:«Түбінде мал баққан шаруаға Маңғыстаудан жақсы жер болмас» депті.
Жетісуды көргенде: «Мынау Жетісуің ағашының әр бұтағы жеміс екен, шаруаға жақсы қоныс» депті.
Осы күнгі Мерке десен жердегі Аспараны көргенде: «Ей, Аспара, көршіңмен тату бол, шөбіңе суың жетер» деп жүріп кетіпті.
Баянауыл тауын к ө р г е н д е: «Баянға жаймай, қой семірмес» деп Асан қазіргі Баянауылыд өзіне жайлау етіпті.
Әулиеатаның батысындағы Жуалы жерін көргенде: «Жерің семіз, шөбің шүйгін, қарың мол, топырағың май екен, қадіріңді егін салған ел білер» депті.
Шыңғырлау өзенін көргенді, Асан тоқтап, Желмаясын суырады: Жылқының өзі өскен жоқ. Шыңғырлау, сен құт болған екенсің, сен өсірген екенсің" деп сонда қонады.
Асан шұрайлы қоныс, нулы өлке іздеумен өмір бойы Желмаясымен желіп өткен екен. Ұлытаудың бас жағына келіп дүние салыпты.

Өз әркім үшін әртүрлі. Ол өзінің туған жері!(видео)

Ү. Бекіту.Асан қайғы ел, халық тағдырына, болашағына терең көз жібереді, қабырғасы қайыса жыр төгеді, болжам жасайды.

Саралау –Сіз қосымша көмек көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау - Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс
Қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері
АКТ-мен байланыс
Құндылықтардағы байланыс

Қабілеті жоғары оқушылар тақырыпқа қатысты жоспар дайындайды.Қолдауды қажет ететін оқушылар жаттығуды көшіріп жазады.

Өзін-өзі бағалайды.

Қазақ әдебиеті,өрт,техника қауіпсіздігін сақтау;

Рефлексия

Сабақ /оқу мақсаттары шынайы ма?

Бүгін оқушылар не білді?

Сыныптағы ахуал қандай болды?

Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма?

Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе? Мен өз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?